Οι γόνιμες μέρες είναι λίγες: έξι σε κάθε κύκλο. Το σπερματοζωάριο επιβιώνει στο γυναικείο σώμα έως πέντε ημέρες, ενώ το ωάριο ζει μόλις 12 έως 24 ώρες μετά την ωορρηξία. Άρα η σύλληψη είναι δυνατή μόνο όταν η επαφή γίνει τις πέντε ημέρες πριν από την ωορρηξία ή την ίδια την ημέρα της. Αν ξέρετε πότε πέφτει αυτό το παράθυρο, οι πιθανότητές σας ανεβαίνουν αισθητά.
Ποιες είναι οι πιο γόνιμες ημέρες
Μέσα στο γόνιμο παράθυρο, οι ημέρες δεν είναι ισοδύναμες. Οι υψηλότερες πιθανότητες καταγράφονται τις δύο ημέρες πριν από την ωορρηξία και την ημέρα της ωορρηξίας. Μία ημέρα μετά, η πιθανότητα έχει σχεδόν μηδενιστεί. Γι’ αυτό είναι προτιμότερο τα σπερματοζωάρια να περιμένουν το ωάριο στη σάλπιγγα, παρά να φτάσουν αφού αυτό έχει απελευθερωθεί.
Πώς υπολογίζω τις γόνιμες μέρες μου
Η ωορρηξία δεν γίνεται απαραίτητα στη μέση του κύκλου. Γίνεται περίπου 14 ημέρες πριν από την επόμενη περίοδο. Αφαιρέστε λοιπόν 14 από τη διάρκεια του κύκλου σας:
- Κύκλος 26 ημερών: ωορρηξία γύρω στη 12η ημέρα, γόνιμες μέρες 7η έως 12η.
- Κύκλος 28 ημερών: ωορρηξία γύρω στη 14η ημέρα, γόνιμες μέρες 9η έως 14η.
- Κύκλος 30 ημερών: ωορρηξία γύρω στη 16η ημέρα, γόνιμες μέρες 11η έως 16η.
- Κύκλος 35 ημερών: ωορρηξία γύρω στην 21η ημέρα, γόνιμες μέρες 16η έως 21η.
Ως πρώτη ημέρα του κύκλου μετράμε την πρώτη ημέρα κανονικής ροής της περιόδου. Ο υπολογισμός είναι προσέγγιση: ακόμη και σε γυναίκες με σταθερό κύκλο, η ωορρηξία μπορεί να μετακινηθεί μερικές ημέρες από μήνα σε μήνα. Για το πώς λειτουργεί ο κύκλος, δείτε το άρθρο για τον εμμηνορρυσιακό κύκλο.
Σημάδια ότι πλησιάζει η ωορρηξία
- Τραχηλική βλέννα: γίνεται διάφανη, γλιστερή και ελαστική, σαν ωμό ασπράδι αυγού. Είναι το πιο αξιόπιστο σημάδι που μπορείτε να παρατηρήσετε μόνη σας.
- Τεστ ωορρηξίας: ανιχνεύουν στα ούρα την αύξηση της ορμόνης LH, που προηγείται της ωορρηξίας κατά 24 έως 36 ώρες. Ξεκινήστε τις μετρήσεις τρεις με τέσσερις ημέρες πριν από την αναμενόμενη ημερομηνία.
- Βασική θερμοκρασία σώματος: ανεβαίνει κατά 0,3 έως 0,5°C μετά την ωορρηξία. Επιβεβαιώνει ότι έγινε, δεν την προβλέπει. Χρησιμεύει για να μάθετε το μοτίβο σας μετά από δύο με τρεις κύκλους.
- Ήπιος πόνος χαμηλά στην κοιλιά, από τη μία πλευρά, που κάποιες γυναίκες νιώθουν στη μέση του κύκλου.
- Αυξημένη σεξουαλική διάθεση και ευαισθησία στο στήθος.
Όλες τις λεπτομέρειες για τα συμπτώματα και τα τεστ θα τις βρείτε στη σελίδα για την ωορρηξία.
Πόσο συχνά να έχουμε επαφή
Κάθε μία ή κάθε δεύτερη ημέρα μέσα στο γόνιμο παράθυρο. Η καθημερινή επαφή δεν «αδυνατίζει» το σπέρμα σε άνδρες με φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα, ενώ η αποχή για περισσότερες από πέντε ημέρες μειώνει την κινητικότητα. Αν το πρόγραμμα με ημερομηνίες σάς αγχώνει, υπάρχει απλούστερη λύση: επαφή δύο με τρεις φορές την εβδομάδα σε όλο τον κύκλο καλύπτει τις γόνιμες μέρες χωρίς υπολογισμούς.
Η στάση κατά την επαφή δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα, και δεν χρειάζεται να μείνετε ξαπλωμένη μετά. Προσοχή μόνο στα λιπαντικά: πολλά από τα κοινά μειώνουν την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Αν χρειάζεστε, επιλέξτε ένα που αναγράφει ότι είναι φιλικό προς το σπέρμα.
Συχνά λάθη στον υπολογισμό
- Στοχεύετε πάντα τη 14η ημέρα, ενώ ο κύκλος σας δεν είναι 28 ημερών.
- Περιμένετε να ανέβει η θερμοκρασία. Τότε το παράθυρο έχει ήδη κλείσει.
- Βασίζεστε μόνο σε εφαρμογή στο κινητό. Οι εφαρμογές κάνουν εκτίμηση με βάση τους προηγούμενους κύκλους, δεν μετρούν την ωορρηξία.
- Αποχή για πολλές ημέρες, ώστε να «μαζευτεί» σπέρμα.
Γόνιμες μέρες με ακανόνιστο κύκλο
Όταν η διάρκεια του κύκλου αλλάζει πολύ από μήνα σε μήνα, το ημερολόγιο δεν βοηθά. Η τραχηλική βλέννα και τα τεστ ωορρηξίας γίνονται τα βασικά εργαλεία, και στο ιατρείο η ωορρηξία παρακολουθείται με υπερηχογράφημα. Διαβάστε περισσότερα για την ακανόνιστη περίοδο και τη σύλληψη.
Πότε χρειάζεται βοήθεια
Με σωστά χρονισμένες επαφές, περίπου οκτώ στα δέκα ζευγάρια πετυχαίνουν εγκυμοσύνη μέσα σε έναν χρόνο. Ζητήστε έλεγχο μετά από 12 μήνες προσπαθειών, ή μετά από 6 αν είστε άνω των 35 ετών, και νωρίτερα αν ο κύκλος σας είναι πολύ ακανόνιστος. Δείτε πόσο καιρό χρειάζεται συνήθως για να μείνετε έγκυος και τις πρακτικές συμβουλές στο άρθρο πώς να μείνω έγκυος.
Αν είχατε επαφή χωρίς προφύλαξη στις γόνιμες μέρες και δεν επιθυμείτε εγκυμοσύνη, μπορείτε να πάρετε το χάπι της επόμενης μέρας το συντομότερο δυνατό. Αν αντίθετα προσπαθείτε, δείτε τις συμβουλές για το πώς να μείνω έγκυος.
Γιατί οι γόνιμες μέρες μετακινούνται ακόμη και σε σταθερό κύκλο
Ο κανόνας «αφαιρώ 14 ημέρες» είναι καλή αρχή, αλλά δεν περιγράφει κάθε κύκλο. Σε μια γνωστή μελέτη που κατέγραψε ορμονικά την ωορρηξία σε εκατοντάδες κύκλους, μόνο περίπου τρεις στις δέκα γυναίκες είχαν το γόνιμο παράθυρό τους εξ ολοκλήρου ανάμεσα στη 10η και τη 17η ημέρα. Σε άλλες ξεκινούσε νωρίτερα, σε άλλες αρκετά αργότερα, και αυτό ακόμη και σε γυναίκες με κύκλους που θεωρούσαν σταθερούς.
Οι λόγοι είναι απλοί. Η φάση πριν από την ωορρηξία, που ονομάζεται ωοθυλακική, αλλάζει διάρκεια από μήνα σε μήνα. Ένα κρυολόγημα, ένα ταξίδι, λίγες νύχτες με κακό ύπνο ή μια περίοδος έντονης δουλειάς αρκούν για να καθυστερήσει η ωρίμανση του ωοθυλακίου κατά μερικές μέρες. Η δεύτερη φάση, μετά την ωορρηξία, είναι πιο σταθερή. Γι’ αυτό οι γόνιμες μέρες προβλέπονται καλύτερα όταν ο υπολογισμός συνδυάζεται με σημάδια από το σώμα σας.
Τραχηλική βλέννα: πώς τη χρησιμοποιείτε για να εντοπίσετε το γόνιμο παράθυρο
Η βλέννα του τραχήλου αλλάζει υπό την επίδραση των οιστρογόνων. Όσο ανεβαίνουν τα οιστρογόνα πριν από την ωορρηξία, τόσο πιο υγρή και ελαστική γίνεται, ώστε να τρέφει και να οδηγεί τα σπερματοζωάρια. Ένα τυπικό μοτίβο είναι:
- Μετά την περίοδο: αίσθηση ξηρότητας ή ελάχιστη βλέννα.
- Λίγες μέρες αργότερα: κολλώδης ή κρεμώδης, θολή, λευκωπή.
- Πριν από την ωορρηξία: υγρή, διάφανη, γλιστερή, τεντώνεται ανάμεσα στα δάχτυλα. Η τελευταία ημέρα με αυτή την υφή λέγεται «ημέρα κορυφής» και βρίσκεται πολύ κοντά στην ωορρηξία.
- Μετά την ωορρηξία: η προγεστερόνη την κάνει ξανά πυκνή ή την εξαφανίζει.
Ελέγχετε κάθε μέρα την ίδια ώρα, με καθαρό χαρτί ή δάχτυλα, και σημειώνετε την υφή. Μέσα σε δύο κύκλους οι περισσότερες γυναίκες αναγνωρίζουν το μοτίβο τους. Η παρατήρηση γίνεται πιο δύσκολη όταν υπάρχει κολπική λοίμωξη, όταν χρησιμοποιείτε κολπικά σκευάσματα ή τις ημέρες μετά από επαφή, γιατί το σπέρμα μπορεί να μοιάζει με γόνιμη βλέννα.
Τεστ ωορρηξίας για τις γόνιμες μέρες: ποιο να επιλέξετε και πώς
Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες:
- Ταινίες LH: φθηνές και αξιόπιστες για τις τελευταίες δύο πιο γόνιμες μέρες. Δείχνουν θετικό όταν η LH κορυφώνεται.
- Ψηφιακά τεστ διπλής ορμόνης: μετρούν και ένα παράγωγο των οιστρογόνων, οπότε εντοπίζουν την άνοδο νωρίτερα και σας δίνουν περισσότερες γόνιμες μέρες στο ίδιο κύκλο. Είναι πιο ακριβά.
Πρακτικές οδηγίες που κάνουν διαφορά:
- Κάντε το τεστ μεταξύ μεσημεριού και απογεύματος. Η LH συχνά ανεβαίνει το πρωί και εμφανίζεται στα ούρα αργότερα μέσα στη μέρα.
- Αποφύγετε να πίνετε πολλά υγρά δύο ώρες πριν, γιατί αραιώνουν τα ούρα.
- Μη σταματάτε στην πρώτη αμυδρή γραμμή. Θετικό είναι όταν η γραμμή ελέγχου και η γραμμή του τεστ έχουν ίδια ή εντονότερη απόχρωση.
- Σε πολυκυστικές ωοθήκες, σε μεγαλύτερες ηλικίες ή μετά από ένεση hCG σε θεραπεία γονιμότητας, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι παραπλανητικά.
Εφαρμογές, θερμόμετρα και φορητές συσκευές
Δαχτυλίδια, βραχιόλια και αισθητήρες που μετρούν θερμοκρασία ή καρδιακό ρυθμό στον ύπνο γίνονται όλο και πιο δημοφιλή. Καταγράφουν πολύτιμα δεδομένα και βοηθούν να δείτε αν και πότε έγινε ωορρηξία. Οι περισσότερες συσκευές όμως επιβεβαιώνουν την ωορρηξία εκ των υστέρων, ενώ οι γόνιμες μέρες είναι πριν από αυτήν. Ο συνδυασμός ενός εργαλείου που προβλέπει, όπως η βλέννα ή το τεστ LH, με ένα που επιβεβαιώνει, όπως η θερμοκρασία, δίνει την πιο πλήρη εικόνα. Αν η συσκευή δείχνει για μήνες ότι δεν γίνεται ωορρηξία, αυτό είναι λόγος για ιατρικό έλεγχο, όχι για αλλαγή συσκευής.
Ένα παράδειγμα: πώς συνδυάζονται όλα σε έναν κύκλο
Η Μαρία έχει κύκλους 29 έως 32 ημερών. Με τον κανόνα των 14 ημερών, η ωορρηξία της αναμένεται περίπου από τη 15η έως τη 18η ημέρα. Ξεκινά επαφές κάθε δεύτερη μέρα από τη 10η ημέρα. Τη 13η παρατηρεί υγρή, διάφανη βλέννα και αρχίζει τα τεστ LH. Τη 16η το τεστ βγαίνει θετικό, οπότε έχει επαφή εκείνη και την επόμενη μέρα. Τρεις μέρες αργότερα η θερμοκρασία της ανεβαίνει και μένει ψηλά, κάτι που επιβεβαιώνει ότι έγινε ωορρηξία. Ο κύκλος καλύφθηκε πλήρως, χωρίς να χρειαστεί καθημερινή επαφή για δύο εβδομάδες.
Τι γίνεται μετά τις γόνιμες μέρες
Αν το ωάριο γονιμοποιηθεί, η γονιμοποίηση γίνεται στη σάλπιγγα, μέσα σε λίγες ώρες από την ωορρηξία. Το έμβρυο ταξιδεύει προς τη μήτρα για αρκετές μέρες και εμφυτεύεται συνήθως 6 έως 10 ημέρες μετά την ωορρηξία. Μόνο μετά την εμφύτευση αρχίζει να παράγεται η ορμόνη hCG, που ανιχνεύουν τα τεστ εγκυμοσύνης. Γι’ αυτό:
- δεν υπάρχει αξιόπιστο σύμπτωμα εγκυμοσύνης στις πρώτες μέρες μετά τις γόνιμες μέρες,
- μια ελαφριά κηλίδα μία εβδομάδα μετά την ωορρηξία μπορεί να είναι αιμορραγία εμφύτευσης, αλλά συχνότερα είναι απλώς ορμονική,
- τα πρώτα συμπτώματα εγκυμοσύνης εμφανίζονται συνήθως γύρω από την ημέρα της αναμενόμενης περιόδου ή αργότερα.
Γόνιμες μέρες και αντισύλληψη: γιατί ο υπολογισμός δεν αρκεί
Πολλά ζευγάρια χρησιμοποιούν τις γόνιμες μέρες ανάποδα, για να αποφύγουν εγκυμοσύνη. Οι μέθοδοι αναγνώρισης γονιμότητας μπορούν να λειτουργήσουν με αυστηρή εκπαίδευση και συνέπεια, αλλά στην καθημερινή χρήση αποτυγχάνουν πολύ συχνότερα από τις σύγχρονες μεθόδους. Τα κύρια προβλήματα είναι η μετακίνηση της ωορρηξίας από μήνα σε μήνα και η επιβίωση του σπέρματος για αρκετές μέρες. Η απλή μέθοδος του ημερολογίου, που θεωρεί γόνιμες τις ημέρες 8 έως 19, εφαρμόζεται μόνο σε κύκλους 26 έως 32 ημερών. Αν η αποφυγή εγκυμοσύνης είναι προτεραιότητα, συζητήστε πιο αποτελεσματικές επιλογές, όπως τα αντισυλληπτικά χάπια ή το σπιράλ.
Μύθοι για τις γόνιμες μέρες
- «Με επαφή πριν ή μετά την ωορρηξία διαλέγω φύλο μωρού.» Οι μελέτες δεν έχουν δείξει ότι ο χρονισμός της επαφής επηρεάζει το φύλο του παιδιού.
- «Η ωορρηξία γίνεται πάντα τη 14η ημέρα.» Μόνο σε ένα μέρος των κύκλων, και κυρίως όταν ο κύκλος είναι περίπου 28 ημερών.
- «Ο οργασμός της γυναίκας είναι απαραίτητος για τη σύλληψη.» Δεν είναι. Η σύλληψη γίνεται και χωρίς αυτόν.
- «Αν δεν νιώθω πόνο ωορρηξίας, δεν έχω ωορρηξία.» Οι περισσότερες γυναίκες δεν νιώθουν τίποτα, και αυτό είναι φυσιολογικό.
Οι γόνιμες μέρες όταν κάνετε θεραπεία γονιμότητας
Όταν παίρνετε φάρμακα πρόκλησης ωορρηξίας, ο υπολογισμός με το ημερολόγιο παύει να ισχύει. Η ωρίμανση του ωοθυλακίου παρακολουθείται με υπερηχογράφημα και συχνά η ωορρηξία προκαλείται με ένεση σε προγραμματισμένη ώρα. Τότε ο γιατρός σας ορίζει ακριβώς πότε να έχετε επαφή ή πότε θα γίνει η σπερματέγχυση, συνήθως μέσα στις επόμενες 24 έως 36 ώρες. Τα τεστ ωορρηξίας σε αυτούς τους κύκλους μπορεί να δώσουν ψευδώς θετικό αποτέλεσμα, γι’ αυτό ακολουθείτε μόνο το πρόγραμμα του ιατρείου.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόσες είναι οι γόνιμες μέρες σε κάθε κύκλο;
Έξι: οι πέντε ημέρες πριν από την ωορρηξία και η ημέρα της ωορρηξίας. Οι πιθανότητες είναι υψηλότερες τις τρεις τελευταίες.
Μπορώ να μείνω έγκυος αμέσως μετά την περίοδο;
Είναι λιγότερο πιθανό, αλλά όχι αδύνατο. Σε γυναίκες με σύντομο κύκλο η ωορρηξία γίνεται νωρίς, και επειδή το σπέρμα επιβιώνει έως πέντε ημέρες, μια επαφή λίγο μετά την περίοδο μπορεί να οδηγήσει σε σύλληψη.
Μπορώ να μείνω έγκυος στη διάρκεια της περιόδου;
Η πιθανότητα είναι πολύ μικρή. Υπάρχει κυρίως σε γυναίκες με κύκλο μικρότερο από 24 ημέρες ή με παρατεταμένη αιμορραγία.
Πόσες ώρες ζει το ωάριο μετά την ωορρηξία;
Από 12 έως 24 ώρες. Αν δεν γονιμοποιηθεί σε αυτό το διάστημα, απορροφάται.
Το θετικό τεστ ωορρηξίας σημαίνει ότι έχω ωορρηξία τώρα;
Όχι ακριβώς. Δείχνει την αύξηση της LH, και η ωορρηξία ακολουθεί συνήθως μέσα σε 24 έως 36 ώρες. Η καλύτερη στιγμή για επαφή είναι η ημέρα του θετικού τεστ και η επόμενη.
Πότε κάνω τεστ εγκυμοσύνης;
Από την πρώτη ημέρα καθυστέρησης της περιόδου, δηλαδή περίπου 14 ημέρες μετά την ωορρηξία. Νωρίτερα, το αποτέλεσμα μπορεί να βγει ψευδώς αρνητικό.
Αλλάζουν οι γόνιμες μέρες από μήνα σε μήνα;
Ναι. Η ωορρηξία μπορεί να μετακινηθεί μερικές μέρες ακόμη και σε γυναίκες με σταθερό κύκλο, λόγω στρες, ασθένειας ή ταξιδιού. Γι’ αυτό ο υπολογισμός με το ημερολόγιο συνδυάζεται καλύτερα με την παρατήρηση της βλέννας ή με τεστ ωορρηξίας.
Ποια ώρα της ημέρας είναι καλύτερη για το τεστ ωορρηξίας;
Συνήθως από το μεσημέρι έως το απόγευμα, γιατί η LH ανεβαίνει συχνά το πρωί και εμφανίζεται στα ούρα αργότερα. Κάντε το περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα και περιορίστε τα υγρά δύο ώρες πριν.
Μπορώ να επιλέξω το φύλο του μωρού με τον χρόνο της επαφής;
Όχι. Οι θεωρίες που συνδέουν την επαφή πριν ή κατά την ωορρηξία με αγόρι ή κορίτσι δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε μελέτες. Ο χρονισμός επηρεάζει μόνο την πιθανότητα σύλληψης.
Είναι αξιόπιστα τα έξυπνα δαχτυλίδια και βραχιόλια για τις γόνιμες μέρες;
Είναι χρήσιμα για να δείτε αν και πότε έγινε ωορρηξία, γιατί καταγράφουν τη θερμοκρασία στον ύπνο. Για την πρόβλεψη των γόνιμων ημερών του τρέχοντος κύκλου είναι λιγότερο ακριβή, οπότε συνδυάστε τα με τεστ LH ή παρατήρηση βλέννας.
Πόσες μέρες μετά τις γόνιμες μέρες γίνεται η εμφύτευση;
Η εμφύτευση γίνεται συνήθως 6 έως 10 ημέρες μετά την ωορρηξία. Το τεστ εγκυμοσύνης γίνεται αξιόπιστο λίγες μέρες αργότερα, γύρω από την ημέρα που περιμένετε την περίοδο.