Αν αναρωτιέστε πώς να μείνετε έγκυος, θα σας αναφέρουμε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε, από πόσο καιρό παίρνει συνήθως, την κατάλληλη στιγμή για να κάνετε σεξ και πώς να ξέρετε πότε έχετε ωορρηξία.
Σας δίνουμε συμβουλές για να μείνετε έγκυος γρήγορα και τι να αποφύγετε όταν προσπαθείτε να συλλάβετε, καθώς και δραστηριότητες πριν δοκιμάσετε. Μπορούμε επίσης να σας ενημερώσουμε σχετικά με την αντιμετώπιση των προβλημάτων γονιμότητας και τα πρώτα σημάδια της εγκυμοσύνης.
Κανείς δεν μπορεί να πει ακριβώς πόσο καιρό θα χρειαστεί. Μπορούμε όμως να σας πούμε πόσο καιρό παίρνει συνήθως στα ζευγάρια για να συλλάβουν – και πώς μπορείτε να επιταχύνετε τη διαδικασία.
Η πλειοψηφία των ζευγαριών χρειάζεται συνήθως τρεις μήνες. Το δικό σας χρονοδιάγραμμα εξαρτάται από την ηλικία, από το αν έχετε ανθυγιεινής συνήθειες όπως πχ το κάπνισμα, ή συντρέχουν κάποιες καταστάσεις που επηρεάζουν την γονιμότητα.
Από όλα τα ζευγάρια που προσπαθούν να συλλάβουν, εδώ αναφέρεται στατιστικά πόσο χρόνο χρειάζονται:
- 30 τοις εκατό για να μείνεις έγκυος στον πρώτο κύκλο (ένα μήνα περίπου)
- 59 τοις εκατό για να μείνεις έγκυος μέσα σε τρεις κύκλους (τρεις μήνες περίπου)
- 80 τοις εκατό για να μείνεις έγκυος μέσα σε έξι κύκλους (έξι περίπου μήνες)
- 85 τοις εκατό για να μείνεις έγκυος μέσα σε 12 κύκλους (ένα έτος περίπου)
- 91 τοις εκατό για να μείνεις έγκυος μέσα σε 36 κύκλους (περίπου τρία έτη)
- 93 με 95 τοις εκατό για να μείνεις έγκυος μέσα σε 48 κύκλους (περίπου τέσσερα έτη)
Αν προσπαθήσετε για ένα χρόνο χωρίς επιτυχία, καλό θα ήταν να ζητήσετε βοήθεια από έναν ειδικό γονιμότητας. Μπορεί να συλλάβετε μόνοι σας, αν συνεχίσετε να προσπαθείτε, αλλά σε περίπτωση που έχετε ένα ελλοχεύουν πρόβλημα, είναι καλύτερο να λάβετε βοήθεια, ώστε να μην χάνετε πολύτιμο χρόνο, καθώς το βιολογικό σας ρολόι συνεχίζει να λειτουργεί.
Αν είστε 35 ετών και άνω, ο χρόνος είναι ακόμα πιο πολύτιμος και θα πρέπει να λάβετε βοήθεια νωρίτερα: Κλείστε ένα ραντεβού με κάποιον ειδικό εφόσον δεν είστε έγκυος μέσα σε έξι μήνες.
Πόσα ζευγάρια χρειάζονται βοήθεια;
Περίπου το 90 τοις εκατό των ζευγαριών συλλαμβάνουν φυσιολογικά. Το υπόλοιπο 10 τοις εκατό έχουν ενδεχομένως διαγνωστεί με υπογονιμότητα.
Περίπου 93 με 95 τοις εκατό των ζευγαριών πιθανώς μπορούν να συλλάβουν φυσιολογικά εφόσον προσπαθούν για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Απλά ορισμένοι ζητούν βοήθεια αντί να περιμένουν να το ανακαλύψουν.
Μια διάγνωση “στειρότητας” σημαίνει απλά ένα χρόνο προσπαθειών χωρίς επιτυχία. Μόλις διαγνωστεί ένα ζευγάρι με υπογονιμότητα για να μείνει έγκυος πρέπει να ζητήσει ιατρική βοήθεια,με αποτέλεσμα ένας καλός αριθμός από αυτούς καταφέρνουν να μείνουν έγκυες. Οι υπόλοιποι συνήθως καταλήγουν να εξετάζουν και άλλες επιλογές, όπως η δωρεά σπέρματος, παρένθετη μητρότητα, ή υιοθεσία.
Πώς επηρεάζει η ηλικία τον χρόνο μέχρι τη σύλληψη
Η πιθανότητα σύλληψης ανά κύκλο είναι περίπου 25 έως 30% έως τα 30, πέφτει κοντά στο 15 με 20% στα 35 και κάτω από 10% μετά τα 40. Μαζί αυξάνεται και η πιθανότητα αποβολής, επειδή μειώνεται η ποιότητα των ωαρίων. Το ωοθηκικό απόθεμα εκτιμάται με την αντιμυλλέρειο ορμόνη (AMH) και το υπερηχογράφημα.
Τι μπορεί να καθυστερεί τη σύλληψη
- επαφές εκτός των γόνιμων ημερών,
- ακανόνιστη περίοδος και διαταραχές ωορρηξίας,
- κάπνισμα, αυξημένο ή πολύ χαμηλό βάρος,
- βλάβη στις σάλπιγγες, ενδομητρίωση,
- ανδρικός παράγοντας, που συμμετέχει σε τέσσερα στα δέκα ζευγάρια.
Πρακτικές συμβουλές για να αυξήσετε τις πιθανότητες σε κάθε κύκλο θα βρείτε στο άρθρο πώς να μείνω έγκυος.
Γιατί η πιθανότητα σύλληψης δεν είναι ίδια κάθε μήνα
Τα ποσοστά που διαβάσατε παραπάνω είναι αθροιστικά. Περιγράφουν πόσα ζευγάρια έχουν συλλάβει μέχρι έναν συγκεκριμένο μήνα, όχι την πιθανότητα που έχει κάθε ζευγάρι σε κάθε κύκλο. Η διαφορά έχει σημασία.
Η πιθανότητα σύλληψης ανά κύκλο λέγεται γονιμοποιητική ικανότητα. Δεν είναι ίδια για όλα τα ζευγάρια. Όσα έχουν υψηλή πιθανότητα συλλαμβάνουν συνήθως στους πρώτους μήνες και φεύγουν από τη στατιστική. Όσα απομένουν έχουν, κατά μέσο όρο, χαμηλότερη πιθανότητα ανά κύκλο. Γι’ αυτό η καμπύλη ανεβαίνει γρήγορα στην αρχή και μετά επιπεδώνεται.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:
- Αν δεν έχετε συλλάβει στους πρώτους τρεις μήνες, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Αυτό συμβαίνει σε περίπου τέσσερα στα δέκα ζευγάρια.
- Αν περάσει ένας χρόνος, η πιθανότητα να συλλάβετε τον επόμενο μήνα είναι αισθητά μικρότερη από ό,τι στην αρχή. Αυτός είναι ο λόγος που ο έλεγχος προτείνεται στους 12 μήνες.
- Η πιθανότητα δεν μηδενίζεται. Αρκετά ζευγάρια συλλαμβάνουν φυσικά και στον δεύτερο χρόνο, συχνά όμως με καθυστέρηση που δεν συμφέρει όταν η ηλικία πιέζει.
Ποιοι μήνες μετράνε πραγματικά
Ως μήνας προσπάθειας μετράει μόνο ο κύκλος στον οποίο υπήρξαν επαφές χωρίς προφύλαξη στο γόνιμο παράθυρο. Αν ο σύντροφός σας ταξίδευε τη συγκεκριμένη εβδομάδα ή υπήρξε αρρώστια, ο κύκλος αυτός δεν είναι πλήρης προσπάθεια. Αν όμως έχετε επαφές κάθε δύο με τρεις μέρες, σχεδόν κάθε κύκλος καλύπτεται. Περισσότερα για τον χρονισμό θα βρείτε στο άρθρο για τις γόνιμες μέρες.
Πόσο καιρό χρειάζεται για εγκυμοσύνη μετά από κάθε μέθοδο αντισύλληψης
Μία από τις συχνότερες ερωτήσεις αφορά την αντισύλληψη που χρησιμοποιούσατε πριν. Η καλή είδηση είναι ότι οι περισσότερες μέθοδοι δεν αφήνουν μόνιμη επίδραση στη γονιμότητα.
- Συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια, δακτύλιος, αυτοκόλλητο: η ωορρηξία επανέρχεται συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες. Δεν χρειάζεται να περιμένετε κάποιους κύκλους πριν ξεκινήσετε προσπάθειες.
- Ενδομήτριο σπείραμα χαλκού ή ορμονικό: η γονιμότητα επιστρέφει σχεδόν αμέσως μετά την αφαίρεση.
- Εμφύτευμα στο μπράτσο: η ωορρηξία συνήθως ξαναρχίζει μέσα σε έναν μήνα από την αφαίρεση.
- Ενέσιμη αντισύλληψη τριμήνου: είναι η μόνη μέθοδος με γνωστή καθυστέρηση. Η επιστροφή της γονιμότητας μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες, σε ορισμένες γυναίκες έως και περίπου ένα χρόνο από την τελευταία ένεση. Η καθυστέρηση είναι προσωρινή.
- Προφυλακτικό, μέθοδοι φυσικής παρακολούθησης: καμία επίδραση στη γονιμότητα.
Αν μετά τη διακοπή του χαπιού η περίοδος δεν επανέλθει μέσα σε τρεις μήνες, μην το αποδώσετε αυτόματα στο χάπι. Το χάπι μπορεί να κάλυπτε μια προϋπάρχουσα διαταραχή, όπως πολυκυστικές ωοθήκες ή θυρεοειδοπάθεια, που τώρα φαίνεται.
Μετά από τοκετό, θηλασμό ή αποβολή
Μετά τον τοκετό
Ο αποκλειστικός θηλασμός καταστέλλει συχνά την ωορρηξία τους πρώτους μήνες, αλλά δεν είναι αξιόπιστη αντισύλληψη, ιδίως όταν τα γεύματα αραιώνουν ή μπαίνουν στερεές τροφές. Η πρώτη ωορρηξία μπορεί να έρθει πριν από την πρώτη περίοδο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει διάστημα τουλάχιστον 24 μηνών από τη γέννα μέχρι την επόμενη σύλληψη, ώστε να ανακάμψει ο οργανισμός. Μετά από καισαρική, τα πολύ σύντομα διαστήματα συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο για την ουλή της μήτρας. Αν θηλάζετε και σχεδιάζετε νέα εγκυμοσύνη, δείτε τι ισχύει για τον θηλασμό και συζητήστε τον χρόνο με τον γυναικολόγο σας.
Μετά από αποβολή πρώτου τριμήνου
Η ωορρηξία μπορεί να επανέλθει μέσα σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι, μετά από πρώιμη αποβολή χωρίς επιπλοκές, η άμεση προσπάθεια δεν αυξάνει τον κίνδυνο νέας αποβολής. Πολλοί γιατροί προτείνουν να περιμένετε μία φυσιολογική περίοδο, κυρίως για να υπολογίζεται σωστά η ηλικία της επόμενης κύησης. Το πιο σημαντικό κριτήριο είναι να νιώθετε έτοιμες ψυχικά.
Για το δεύτερο παιδί
Ο χρόνος μέχρι τη σύλληψη δεν είναι εγγυημένα ίδιος με την πρώτη φορά. Στο μεταξύ έχετε μεγαλώσει, μπορεί να έχει αλλάξει το βάρος ή να έχει προκύψει κάποια πάθηση. Η δυσκολία σύλληψης μετά από προηγούμενη εγκυμοσύνη λέγεται δευτερογενής υπογονιμότητα και διερευνάται με τον ίδιο τρόπο και τους ίδιους χρόνους.
Πότε δεν χρειάζεται να περιμένετε 6 ή 12 μήνες
Οι χρόνοι των 12 και 6 μηνών ισχύουν για ζευγάρια χωρίς γνωστό πρόβλημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά από την αρχή, γιατί η αναμονή απλώς χάνει χρόνο:
- ηλικία γυναίκας άνω των 40 ετών, όπου προτείνεται άμεση αξιολόγηση,
- κύκλοι πολύ αραιοί, μεγαλύτεροι από 35 ημέρες, ή απουσία περιόδου,
- γνωστή ή πιθανή ενδομητρίωση, με έντονους πόνους περιόδου ή πόνο στην επαφή,
- ιστορικό πυελικής φλεγμονής, εξωμήτριας κύησης ή λοίμωξης από χλαμύδια, που μπορεί να έχουν βλάψει τις σάλπιγγες,
- προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στις ωοθήκες ή χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία,
- γνωστό πρόβλημα στον άνδρα, όπως κιρσοκήλη, χειρουργείο στους όρχεις ή μη κατέβασμα όρχεων στην παιδική ηλικία,
- δύο ή περισσότερες αποβολές.
Πόσο διαρκεί ο έλεγχος γονιμότητας
Πολλά ζευγάρια αναβάλλουν τον έλεγχο επειδή φαντάζονται μια μακριά, εξαντλητική διαδικασία. Στην πραγματικότητα, ο βασικός έλεγχος ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε έναν με δύο κύκλους:
- Ορμονικές εξετάσεις αίματος στις πρώτες ημέρες του κύκλου και, όπου χρειάζεται, προγεστερόνη στη μέση της δεύτερης φάσης για επιβεβαίωση ωορρηξίας.
- Διακολπικό υπερηχογράφημα για μήτρα, ωοθήκες και μέτρηση ωοθυλακίων.
- Έλεγχος βατότητας σαλπίγγων, συνήθως με σαλπιγγογραφία ή υπερηχογραφική μέθοδο, αμέσως μετά την περίοδο.
- Σπερμοδιάγραμμα, που γίνεται ταυτόχρονα και δίνει αποτέλεσμα σε λίγες ημέρες.
Με αυτές τις τέσσερις απαντήσεις, οι περισσότερες περιπτώσεις μπαίνουν σε μία από λίγες κατηγορίες: διαταραχή ωορρηξίας, πρόβλημα σαλπίγγων, ανδρικός παράγοντας, ενδομητρίωση ή ανεξήγητη υπογονιμότητα. Από εκεί και πέρα το πλάνο γίνεται συγκεκριμένο.
Οικογενειακός προγραμματισμός: πόσο νωρίς να ξεκινήσετε
Αν σκέφτεστε πότε να ξεκινήσετε, ή αν θέλετε περισσότερα από ένα παιδιά, ο σωστός υπολογισμός γίνεται ανάποδα. Ένα γνωστό μοντέλο πρόβλεψης που δημοσιεύτηκε το 2015 εκτίμησε ότι μια γυναίκα που θέλει πολύ υψηλή πιθανότητα, γύρω στο 90%, να αποκτήσει ένα παιδί χωρίς εξωσωματική πρέπει να ξεκινήσει περίπου έως τα 32. Με διαθέσιμη εξωσωματική, το όριο μετακινείται περίπου στα 35. Για δύο ή τρία παιδιά τα όρια αυτά κατεβαίνουν αρκετά χρόνια.
Δεν είναι προθεσμίες. Είναι στατιστικές για πληθυσμούς, και πολλές γυναίκες αποκτούν παιδιά αργότερα. Βοηθούν όμως να πάρετε αποφάσεις με πραγματικά δεδομένα. Αν δεν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη σύντομα και είστε στα μέσα της τρίτης δεκαετίας, μπορείτε να συζητήσετε με τον γιατρό σας την κατάψυξη ωαρίων ως επιλογή.
Τι μπορεί να μειώσει τον χρόνο μέχρι τη σύλληψη
Δεν μπορείτε να αλλάξετε την ηλικία σας. Μπορείτε όμως να αφαιρέσετε εμπόδια που προσθέτουν μήνες:
- διακοπή καπνίσματος και από τους δύο,
- βάρος κοντά στο φυσιολογικό, αφού και η παχυσαρκία και το πολύ χαμηλό βάρος επιμηκύνουν τον χρόνο,
- επαφές κάθε δύο με τρεις μέρες, χωρίς μεγάλα διαστήματα αποχής,
- έλεγχος θυρεοειδούς και ρύθμιση χρόνιων νοσημάτων όπως ο διαβήτης πριν από τη σύλληψη.
Μία παρατήρηση: λιπαντικά που δεν είναι φιλικά προς το σπέρμα μπορεί να μειώσουν την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Αν χρειάζεστε λιπαντικό, προτιμήστε προϊόν σχεδιασμένο για ζευγάρια που προσπαθούν να συλλάβουν.
Ο χρόνος όταν χρειάζεται θεραπεία
Αν ο έλεγχος δείξει κάποιο εύρημα, το χρονοδιάγραμμα αλλάζει. Η πρόκληση ωορρηξίας με χάπια δοκιμάζεται συνήθως για λίγους κύκλους πριν αξιολογηθεί ξανά η πορεία. Η σπερματέγχυση εφαρμόζεται κι αυτή για περιορισμένο αριθμό προσπαθειών. Η εξωσωματική γονιμοποίηση χρειάζεται περίπου τέσσερις με έξι εβδομάδες από την έναρξη της διέγερσης μέχρι το τεστ εγκυμοσύνης, χωρίς να υπολογίζεται η προετοιμασία. Όταν υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στις σάλπιγγες ή στο σπέρμα, η μετάβαση κατευθείαν σε εξωσωματική εξοικονομεί μήνες. Με τη σωστή διάγνωση, κάθε βήμα έχει συγκεκριμένη διάρκεια και σαφές σημείο αξιολόγησης, και αυτό κάνει την αναμονή πιο διαχειρίσιμη.
Αν η αναμονή σας πιέζει ψυχολογικά, διαβάστε αν και πώς το άγχος επηρεάζει τις πιθανότητες σύλληψης.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να μην έχω μείνει έγκυος μετά από έξι μήνες;
Ναι. Περίπου δύο στα δέκα υγιή ζευγάρια χρειάζονται περισσότερο από έξι μήνες. Αν είστε άνω των 35, στους έξι μήνες αξίζει να γίνει έλεγχος.
Πόσο γρήγορα μένει έγκυος μια γυναίκα μετά τη διακοπή των αντισυλληπτικών;
Η γονιμότητα επανέρχεται συνήθως από τον πρώτο κύκλο. Σε ορισμένες γυναίκες η ωορρηξία χρειάζεται έναν με τρεις μήνες για να σταθεροποιηθεί.
Μετράει η ηλικία του άνδρα;
Ναι, αν και λιγότερο. Μετά τα 40 με 45 έτη ο χρόνος μέχρι τη σύλληψη αυξάνεται.
Πότε πρέπει να ζητήσουμε βοήθεια;
Μετά από 12 μήνες τακτικών επαφών χωρίς προφύλαξη, ή μετά από 6 μήνες αν η γυναίκα είναι άνω των 35 ετών.
Μετράνε οι μήνες που δεν είχαμε επαφές στις γόνιμες μέρες;
Όχι πλήρως. Ως κύκλος προσπάθειας λογίζεται εκείνος στον οποίο υπήρξαν επαφές χωρίς προφύλαξη στο γόνιμο παράθυρο. Με επαφές κάθε δύο με τρεις μέρες καλύπτεται σχεδόν κάθε κύκλος, χωρίς να χρειάζεται ακριβής υπολογισμός.
Πόσο καιρό μετά από αποβολή μπορώ να μείνω έγκυος;
Η ωορρηξία μπορεί να επανέλθει μέσα σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Μετά από πρώιμη αποβολή χωρίς επιπλοκές, η άμεση προσπάθεια δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο. Συχνά προτείνεται αναμονή μίας περιόδου για ακριβέστερη χρονολόγηση της επόμενης κύησης.
Πόσο καθυστερεί η γονιμότητα μετά την ενέσιμη αντισύλληψη;
Η ένεση τριμήνου είναι η μόνη μέθοδος με γνωστή καθυστέρηση. Η ωορρηξία μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες για να επανέλθει, σε ορισμένες γυναίκες έως και περίπου ένα χρόνο από την τελευταία δόση. Η επίδραση δεν είναι μόνιμη.
Αν την πρώτη φορά έμεινα έγκυος γρήγορα, θα συμβεί το ίδιο και στο δεύτερο παιδί;
Όχι απαραίτητα. Η ηλικία, το βάρος και τυχόν νέες παθήσεις μπορεί να έχουν αλλάξει. Αν δεν συλλάβετε μέσα σε 12 μήνες, ή σε 6 μήνες μετά τα 35, ο έλεγχος γίνεται όπως και την πρώτη φορά.
Πόσο γρήγορα μένει κανείς έγκυος μετά την αφαίρεση σπιράλ;
Η γονιμότητα επιστρέφει σχεδόν αμέσως μετά την αφαίρεση ενδομήτριου σπειράματος, είτε χαλκού είτε ορμονικού. Μπορείτε να ξεκινήσετε προσπάθειες από τον πρώτο κύκλο.