Κολπίτιδα

Κολπίτιδα

Τι εννοούμε με τον όρο κολπίτιδα;

Oι κολπικές διαταραχές, γνωστότερες κοινώς ως κολπίτιδα, αποτελούν σήμερα το συχνότερο πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και είναι η συνηθέστερη αιτία που μια γυναίκα θα επισκεφθεί τον γυναικολόγο της. Με τον όρο κολπίτιδα εννοούμε τη φλεγμονή του κόλπου. Η κολπίτιδα συνήθως εκδηλώνεται με την ύπαρξη κνησμού και αυξημένων υγρών από τον κόλπο, τα οποία ορισμένες φορές είναι δύσοσμα.

Η κολπίτιδα, αν και στην πρώτη ματιά φαίνεται κάτι απλό, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα δυσκολότερα στην αντιμετώπιση τους προβλήματα. Αυτό οφείλεται στην ιδιαιτερότητα της φυσιολογίας του κόλπου και στην πολυπλοκότητα των λεπτών ισορροπιών πάνω στις οποίες στηρίζεται η εύρυθμη λειτουργία του.

Ο κόλπος υπό κανονικές συνθήκες αποικίζεται από ένα μεγάλο αριθμό μικροοργανισμών, οι οποίοι είναι γνωστοί ως γαλακτοβάκιλλοι και αποτελούν τη φυσιολογική χλωρίδα. Πρόκειται δηλαδή για μικροοργανισμούς οι οποίοι πρέπει να υπάρχουν στον κόλπο. Η παρουσία αυτών των μικροοργανισμών είναι επιθυμητή, γιατί χάρη στις ουσίες που παράγουν διατηρούν το pH του κόλπου σε επιθυμητές τιμές και εμποδίζουν την ανάπτυξη κάποιων άλλων μικροοργανισμών, οι οποίοι δεν πρέπει να βρίσκονται στον κόλπο (παθογόνοι μικροοργανισμοί). Στην περίπτωση της κολπίτιδας λοιπόν αναπτύσσονται κάποιοι παθογόνοι μικροοργανισμοί σε βάρος της φυσιολογικής χλωρίδας, διαταράσσοντας έτσι την ισορροπία του pH και αυτό κλινικά εκδηλώνεται με τη μορφή κνησμού και υγρών στο κόλπο. Η γυναίκα που θα εκδηλώσει αυτά τα συμπτώματα πρέπει να απευθυνθεί στο γυναικολόγο της.

Φλεγμονές και κολπίτιδα

Οι φλεγμονές (μολύνσεις) των γυναικείων γεννητικών οργάνων εμφανίζονται με αυξημένη συχνότητα το καλοκαίρι και μπορεί να παρουσιαστούν στο αιδοίο (την εξωτερική περιοχή γύρω από την είσοδο του κόλπου) στον κόλπο (κολπίτιδα) και τον τράχηλο της μήτρας, στο ενδομήτριο και στις σάλπιγγες.

Προκαλούνται από μικροοργανισμούς όπως μύκητες και τριχομονάδες (που είναι οι πιο συνηθισμένοι), χλαμύδια, μυκόπλασμα κ.ά., από μικρόβια (αερόβια και αναερόβια) καθώς και από ιούς, όπως αυτοί που προκαλούν τον έρπητα των γεννητικών οργάνων (ιός HSV) και τα κονδυλώματα (ιός HPV). Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ορισμένοι τύποι του ιού HPV ενοχοποιούνται για δυσπλασίες (προκαρκινικές αλλοιώσεις) και καρκίνο στον τράχηλο της μήτρας και το αιδοίο.

Ποιοι παράγοντες ευνοούν τις κολπίτιδες;

Παράγοντες που ευνοούν τις κολπίτιδες είναι:

• Κακή γενική κατάσταση του οργανισμού (έλλειψη ύπνου, περιορισμένη αντοχή λόγω ανθυγιεινής ή φτωχής διατροφής, στρες, κάπνισμα).
• Λάθος ή ελλιπής τοπική υγιεινή (κολπικές πλύσεις, συνεχή χρήση ταμπόν).
• Πολυάριθμες εκτρώσεις.
• Χρήση αποσμητικών σπρέι στην ευαίσθητη περιοχή.
• Σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό.
• Εγκυμοσύνη αλλά και εμμηνόπαυση.
• Ενδυματολογικές συνήθειες (πολύ εφαρμοστά παντελόνια ή σορτς).

Ποιοι παράγοντες ευνοούν την ανάπτυξη μυκητιάσεων:

Παράλληλα, εκτός από τους παραπάνω παράγοντες για να εμφανιστεί μία κολπίτιδα, υπάρχουν ορισμένοι επιπλέον, που προδιαθέτουν και συντελούν ειδικά στην ανάπτυξη μυκητιάσεων. Αυτοί είναι:

• Παρατεταμένη χορήγηση αντιβιοτικών ευρέως φάσματος, κάτι που αποτελεί την κυριότερη αιτία ανάπτυξης μυκήτων. Γι’ αυτό, εάν είναι απολύτως απαραίτητο να πάρετε αντιβίωση, φροντίστε να χρησιμοποιήσετε παράλληλα κάποιο φυσικό σκεύασμα που βοηθάει στην διατήρηση της φυσιολογικής χλωρίδας του κόλπου.
• Χρήση αντισυλληπτικών χαπιών.
• Συστηματική χορήγηση κορτιζόνης.
• Νοσήματα που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα και διαβήτης.
• Συνθετικά ρούχα ή εσώρουχα.
• Παραμονή σε υγρά μολυσμένα μέρη όπως τουαλέτες, πλακόστρωτο πισίνας.

Τι συμπτώματα εμφανίζει μία κολπίτιδα;

Το ενδεχόμενο να έχετε κάποια φλεγμονή του γεννητικού συστήματος πρέπει να σας απασχολήσει και να επισκεφτείτε άμεσα τον γυναικολόγο σας, αν παρατηρήσετε αυξημένη έκκριση κολπικών υγρών, τσούξιμο στον κόλπο, φαγούρα λίγο ή πολύ έντονη, ερυθρότητα, οίδημα, πόνο κυρίως κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία) αλλά και στο υπογάστριο, αν η φλεγμονή είναι στο ενδομήτριο ή τις σάλπιγγες.

Οι μύκητες (μυκητιασική αιδοιοκολπίτιδα) δημιουργούν έντονο κνησμό (φαγούρα – τσούξιμο) στον κόλπο και στο αιδοίο, αυξημένη ποσότητα λευκών κολπικών υγρών που έχουν τυρώδη μορφή, είναι άοσμα και παχύρρευστα καθώς και δυσκολία κατά την ούρηση ή έντονη δυσπαρευνία.

Οι τριχομονάδες χαρακτηρίζονται από αραιά υγρά, κιτρινοπράσινα και δύσοσμα, ενώ η μόλυνση από το βακτήριο του αιμόφιλου από παχύρρευστες δύσοσμες εκκρίσεις.

Το μυκόπλασμα και τα χλαμύδια συχνά δεν παρουσιάζουν συμπτώματα, αλλά επηρεάζουν τη γονιμότητα γιατί εάν προκαλέσουν σαλπιγγίτιδα, μπορεί οδηγήσουν ακόμα και σε στειρότητα.

Στον έρπητα εμφανίζονται μικρές φουσκάλες και έλκη (πληγές) στο αιδοίο, ενώ τα κονδυλώματα είναι θηλώδεις προσεκβολές στο αιδοίο, στον κόλπο ή στον τράχηλο.

Διάγνωση

Οι περισσότερες κολπίτιδες και ανεξάρτητα από το αίτιο που τις προκαλεί παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα, γι’ αυτό δεν μπορούν να διαγνωστούν με ακρίβεια αποκλειστικά βάσει των συμπτωμάτων. Έτσι, και παρά το ότι μία κολπίτιδα μπορεί να διαγνωστεί από τον γυναικολόγο με τη σωστή λήψη ενός αναλυτικού ιστορικού και την κλινική εξέταση της ασθενούς, συνήθως η οριστική διάγνωση επιτυγχάνεται με την καλλιέργεια κολποτραχηλικού υγρού. Αυτή η εξέταση είναι απαραίτητη προκειμένου να εντοπιστεί ποιο ακριβώς μικρόβιο είναι υπεύθυνο και στη συνέχεια να δοθεί η κατάλληλη θεραπεία.

Ποια είναι η Θεραπεία για την κολπίτιδα;

Η θεραπεία αφορά συνήθως τη λήψη κάποιου συνδυασμού αντιβιοτικών από το στόμα με κολπικά υπόθετα ή κρέμες. Ωστόσο, ακόμη και μετά τη θεραπεία οι κολπίτιδες σε ένα σεβαστό ποσοστό των ασθενών υποτροπιάζουν, κάτι που μπορεί να οφείλεται σε ανθεκτικά στελέχη απέναντι στα φάρμακα ή σε επαναμόλυνση. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η σωστή πρόληψη και η έγκαιρη επίσκεψη στον γυναικολόγο μόλις εντοπίσετε τα πρώτα συμπτώματα που “υπονοούν” κολπίτιδα, βοηθούν σημαντικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

Μέτρα πρόληψης για την κολπίτιδα

Η διαταραχή της υγείας του κόλπου και η εμφάνιση κολπίτιδας, εκτός από ενόχληση, προκαλεί ανασφάλεια και αμηχανία, επηρεάζοντας τη γενικότερη ψυχολογία κάθε γυναίκας.

Υπάρχουν ορισμένοι βασικοί κανόνες για να προλάβουμε μία κολπίτιδα στην ανάπτυξη της κιόλας ή την υποτροπή της γενικότερα, αλλά και ειδικά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και των διακοπών. Αυτοί συνοψίζονται στις καλές συνθήκες υγιεινής (ειδικά των γεννητικών οργάνων), στην υπεύθυνη σεξουαλική συμπεριφορά και στη φροντίδα του εαυτού μας, που προϋποθέτει τη διατήρηση ενός ισχυρού ανοσοποιητικού συστήματος.

Κάποιες απλές συμβουλές που αφορούν στην υγιεινή των ευαίσθητων περιοχών και ορισμένα βασικά μέτρα προστασίας που πρέπει κάθε γυναίκα να τηρεί, ώστε να προφυλάσσει αποτελεσματικά τον εαυτό της, είναι τα εξής:

• Ο καθαρισμός της γεννητικής περιοχής να γίνεται με προϊόντα, που δεν διαταράσσουν την φυσιολογική χλωρίδα και το pH της περιοχής, αλλά να αποκαθιστούν την όποια μεταβολή τους.
• Οι όποιες εκκρίσεις θα πρέπει να απομακρύνονται προσεκτικά, καθώς αποτελούν θρεπτικό υλικό για την ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών, που βρίσκονται στην περιοχή είτε μόνιμα είτε ευκαιριακά.
• Ο καθαρισμός και το ξέπλυμα θα πρέπει να γίνεται με κατεύθυνση από τον κόλπο προς τον πρωκτό, καθώς στην περιπρωκτική περιοχή βρίσκονται μικρόβια που είναι παθογόνα για τον κόλπο.
• Στις μέρες της περιόδου θα πρέπει να είναι ακόμα πιο σχολαστικός ο καθαρισμός και να συνδυάζεται με συχνή αλλαγή σερβιέτας ή ταμπόν.
• Πριν και μετά τον καθαρισμό θα πρέπει να πλένουμε καλά τα χέρια μας.
• Πλύσεις στο εσωτερικό του κόλπου με αντισηπτικά δεν θα πρέπει να γίνονται, παρά μόνο μετά από σχετική οδηγία του γυναικολόγου, καθώς διαταράσσουν την φυσιολογική χλωρίδα, με αποτέλεσμα να ευνοείται η ανάπτυξη των παθογόνων μικροβίων.
• Αλλάζετε καθημερινά εσώρουχα και προτιμάτε τα βαμβακερά που επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει και δεν προκαλούν ερεθισμούς.
• Μην χρησιμοποιείτε ποτέ ξένα εσώρουχα ή πετσέτες.
• Κατά την σεξουαλική επαφή, ιδίως με ένα καινούργιο σύντροφο, χρησιμοποιείτε πάντα προφυλακτικό.
• Αν μετά την λήψη κάποιων φαρμάκων παρατηρήσετε ύποπτα συμπτώματα στην περιοχή του κόλπου, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για το τι πρέπει να κάνετε.

Ειδικά όσον αφορά στο μπάνιο στη θάλασσα ή την πισίνα, προσέξτε:

• Αφού βγείτε από το νερό, να μην παραμείνετε για πολύ ώρα με το βρεγμένο μαγιό (το ίδιο ισχύει και για τα βρεγμένα ρούχα). Η υγρασία και η ζέστη δημιουργούν ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη μικροβίων και μυκήτων μετά το μπάνιο στην πισίνα ή στη θάλασσα.
• Στην παραλία και φυσικά και στην πισίνα να ξαπλώνετε πάντα πάνω στην πετσέτα ή στην ψάθα σας και να αποφεύγετε την άμεση επαφή με την άμμο ή τα πλακάκια.

Τα είδη κολπίτιδας με μια ματιά

Η λέξη «κολπίτιδα» καλύπτει διαφορετικές παθήσεις με διαφορετική θεραπεία. Ένας απλός οδηγός για τις συχνότερες:

• Βακτηριακή κόλπωση: η συχνότερη αιτία. Λεπτόρρευστο, γκριζωπό έκκριμα με οσμή ψαριού, ιδίως μετά την επαφή. Φαγούρα ελάχιστη ή καθόλου. pH κόλπου αυξημένο.
• Μυκητιασική κολπίτιδα: έντονη φαγούρα, πηχτό λευκό έκκριμα χωρίς οσμή, φυσιολογικό pH. Αναλυτικά στη σελίδα για τους μύκητες κόλπου.
• Τριχομονάδα: σεξουαλικώς μεταδιδόμενη. Αφρώδες, κιτρινοπράσινο, δύσοσμο έκκριμα, κάψιμο, μερικές φορές πόνος στην ούρηση. Θεραπεύονται πάντα και οι δύο σύντροφοι.
• Ατροφική κολπίτιδα: μετά την εμμηνόπαυση ή στον θηλασμό. Ξηρότητα, κάψιμο, πόνος στην επαφή, λίγο έκκριμα.
• Αερόβια κολπίτιδα: λιγότερο γνωστή μορφή, με κιτρινωπό έκκριμα, ερυθρότητα και πόνο στην επαφή. Οφείλεται σε εντερικά μικρόβια και δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία της βακτηριακής κόλπωσης.
• Μη λοιμώδης ερεθισμός: από προϊόντα υγιεινής, λιπαντικά, σπερματοκτόνα ή ξεχασμένο ταμπόν.

Δύο ή και περισσότερες μορφές μπορεί να συνυπάρχουν. Αν το κύριο πρόβλημά σας είναι η φαγούρα, θα βρείτε χρήσιμο και τον οδηγό για τη φαγούρα στον κόλπο.

Βακτηριακή κόλπωση: γιατί υποτροπιάζει και τι βοηθά

Στη βακτηριακή κόλπωση δεν «μπαίνει» κάποιο ξένο μικρόβιο. Οι γαλακτοβάκιλλοι λιγοστεύουν και τη θέση τους παίρνουν αναερόβια βακτήρια, που σχηματίζουν μια λεπτή μεμβράνη (biofilm) πάνω στα τοιχώματα του κόλπου. Αυτή η μεμβράνη εξηγεί γιατί η κολπίτιδα αυτή επανέρχεται συχνά: σε μεγάλες μελέτες, περίπου μία στις δύο γυναίκες έχει νέο επεισόδιο μέσα σε έναν χρόνο.

Η θεραπεία

• Αντιβιοτικά από το στόμα ή κολπικά, συνήθως για πέντε έως επτά ημέρες. Οι δύο τρόποι έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα.
• Με τη μετρονιδαζόλη αποφεύγεται το αλκοόλ κατά τη θεραπεία και για 48 ώρες μετά.
• Θεραπεία χρειάζεται όταν υπάρχουν συμπτώματα, στην εγκυμοσύνη με συμπτώματα και πριν από ορισμένες γυναικολογικές επεμβάσεις.

Όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται

• Μακρύτερο αρχικό σχήμα και στη συνέχεια κολπική θεραπεία συντήρησης για μερικούς μήνες, σύμφωνα με τον γιατρό σας.
• Διακοπή των κολπικών πλύσεων και του καπνίσματος, που συνδέονται με περισσότερες υποτροπές.
• Προφυλακτικό, που μειώνει τα επεισόδια σε γυναίκες με νέο ή περισσότερους συντρόφους.
• Ο ρόλος του συντρόφου επανεξετάζεται: πρόσφατη μεγάλη μελέτη έδειξε ότι η ταυτόχρονη θεραπεία του σταθερού άνδρα συντρόφου μείωσε τις υποτροπές. Συζητήστε με τον γιατρό σας αν αυτό ταιριάζει στη δική σας περίπτωση.

Ατροφική κολπίτιδα μετά την εμμηνόπαυση

Με την πτώση των οιστρογόνων, το τοίχωμα του κόλπου γίνεται λεπτότερο, λιγότερο ελαστικό και πιο ευαίσθητο. Οι γαλακτοβάκιλλοι μειώνονται και το pH ανεβαίνει. Το αποτέλεσμα είναι ξηρότητα, κάψιμο, πόνος στην επαφή και συχνά συμπτώματα από την ουροδόχο κύστη. Σήμερα η κατάσταση αυτή περιγράφεται ως ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης.

• Ενυδατικά κολπικά προϊόντα: χρησιμοποιούνται τακτικά, δύο με τρεις φορές την εβδομάδα, και βελτιώνουν την ξηρότητα.
• Λιπαντικά: στην επαφή, κατά προτίμηση με βάση το νερό ή τη σιλικόνη, χωρίς αρώματα.
• Τοπικά οιστρογόνα σε χαμηλή δόση: η πιο αποτελεσματική θεραπεία. Η απορρόφηση στον οργανισμό είναι ελάχιστη, γι’ αυτό θεωρούνται ασφαλή για τις περισσότερες γυναίκες, και χρειάζονται μακροχρόνια χρήση.

Τα συμπτώματα δεν υποχωρούν μόνα τους με τα χρόνια, αλλά συνήθως επιδεινώνονται. Μη διστάσετε να τα συζητήσετε. Περισσότερα για τις αλλαγές αυτής της περιόδου θα βρείτε στη σελίδα για την εμμηνόπαυση και την προεμμηνόπαυση.

Όταν η φλεγμονή δεν περιορίζεται στον κόλπο

Η κολπίτιδα αφορά τα τοιχώματα του κόλπου. Ορισμένα μικρόβια όμως προσβάλλουν και τον τράχηλο της μήτρας ή ανεβαίνουν ψηλότερα, και τότε η εικόνα και η θεραπεία αλλάζουν.

• Τραχηλίτιδα: πυώδεις εκκρίσεις από τον τράχηλο, αίμα μετά την επαφή ή ανάμεσα στις περιόδους. Συχνά οφείλεται σε χλαμύδια ή γονόκοκκο και χρειάζεται αντιβίωση από το στόμα. Δείτε αναλυτικά τη τραχηλίτιδα.
• Πυελική φλεγμονή: πόνος χαμηλά στην κοιλιά, πόνος βαθιά στην επαφή, πυρετός. Είναι σοβαρότερη κατάσταση, που χρειάζεται άμεση εκτίμηση.

Γι’ αυτό, αν μαζί με τα συμπτώματα της κολπίτιδας έχετε πόνο στην κοιλιά, πυρετό ή αιμορραγία εκτός περιόδου, μην αρκεστείτε σε κολπικά σκευάσματα. Επικοινωνήστε με τον γυναικολόγο σας για εξέταση και έλεγχο για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα μικρόβια.

Συχνές Ερωτήσεις