Μύκητες Κόλπου (Μυκητίαση): Συμπτώματα και Θεραπεία

Τι είναι η μυκητίαση – μύκητες κόλπου;

Οι μυκητιάσεις στα γεννητικά μας όργανα οφείλονται στο μύκητα κάντιντα (Candida Albicans). Ο μύκητας κάντιντα ζει σε φυσιολογικές συνθήκες στο δέρμα μας ή στο έντερό μας ως σαπρόφυτο και δεν προκαλεί προβλήματα.

Μπορεί όμως κάτω από αλλαγές τοπικών συνθηκών όπως θα αναφέρουμε πιο κάτω, να αναπτυχθεί παθολογικά και να προκαλέσει μυκητίαση, την καντιντίαση. Η καντιντίαση όμως δεν είναι συνήθως σεξουαλικώς μεταδιδόμενη. Βέβαια δεν αποκλείεται να συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις. Τόσο τα γεννητικά όργανα των γυναικών όσο και των ανδρών μπορούν να προσβληθούν από διάφορους μύκητες.

Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;

Τα πιο συνήθη συμπτώματα στις γυναίκες (μύκητες κόλπου) είναι:

• Πόνος, φαγούρα, ερεθισμός, φλεγμονή στο αιδοίο και στον κόλπο
• Έντονες κολπικές εκκρίσεις
• Οίδημα και κοκκίνισμα του αιδοίου
• Η εσωτερική επιφάνεια του κόλπου μπορεί να είναι καλυμμένη με λευκά υγρά
• Το δέρμα της περιοχής μπορεί να είναι ευαίσθητο και να παρουσιάζει σπασίματα – εκδορές

Συμπτώματα στους άνδρες (μύκητες πέους)

Οι άντρες, σε αντίθεση με τις γυναίκες δεν παρουσιάζουν συνήθως ιδιαίτερα συμπτώματα. Ωστόσο, κάποια από αυτά είναι:

• Περιστασιακά τόσο η βάλανος όσο και η πόσθη μπορεί να είναι κόκκινες, να φλεγμαίνουν και να προκαλούν πόνο. Τα συμπτώματα αυτά επιδεινώνονται μετά από τη σεξουαλική επαφή.
• Το άκρο του πέους μπορεί να παρουσιάζει μικρές πληγές ή να είναι καλυμμένο με λευκό επίχρισμα.
• Επίσης είναι δυνατόν να υπάρχουν και εκκρίσεις από το πέος.

Τι φταίει και ποια τα αίτια;

Η συχνότητα των μυκητιάσεων είναι μεν μεγαλύτερη το καλοκαίρι, αφού η αυξημένη θερμοκρασία της εποχής σε συνδυασμό με την υγρασία στην περιοχή του κόλπου, καθώς και το αλκαλικό περιβάλλον που δημιουργεί συνήθως ο ιδρώτας ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν κινδυνεύουμε το χειμώνα.

Μπορεί το καλοκαίρι τα μικρόβια να “κρύβονται” στην άμμο, στη θάλασσα στις πισίνες και το χειμώνα όμως υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν μυκητίαση.

Όπως: Τα στενά παντελόνια και τα συνθετικά εσώρουχα.

Σημείωσε Επίσης

Στην εποχή μας οι μυκητιάσεις των γεννητικών οργάνων παρουσιάζουν ολοένα και μεγαλύτερη αύξηση. Οι λόγοι εμφάνισής τους είναι:

• Τόσο η ευρεία και συνεχώς αυξανόμενη λήψη αντιβιοτικών, όσο και, σε ορισμένες γυναίκες, η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών.
• Άλλα φάρμακα που μπορούν να επηρεάσουν επίσης το περιβάλλον των γεννητικών μας οργάνων και ιδιαίτερα του γυναικείου κόλπου, είναι δυνατόν να ευνοούν την ανάπτυξη μυκητίασης.

Τι πρέπει να κάνεις για να αποφύγεις τους μύκητες κόλπου;

• Σαφώς να τηρείς τους βασικούς κανόνες υγιεινής.
• Να αποφεύγεις την επαφή με κοινόχρηστες τουαλέτες.
• Μετά το μπάνιο ή το τοπικό πλύσιμο στέγνωνε πολύ προσεκτικά την περιοχή.
• Επίλεξε εσώρουχα από φυσικές ίνες (βαμβάκι, λινό, μετάξι). Τα συνθετικά εσώρουχα ευνοούν την ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών.
• Απόφυγε τα πολύ στενά παντελόνια.
• Μην χρησιμοποιείς σερβιετάκια όταν δεν υπάρχει λόγος.
• Κάνε ντους μετά από τη σεξουαλική επαφή.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της μυκητίασης βασίζεται κυρίως στο ιστορικό του ασθενούς, στην κλινική εικόνα του και σε συμπληρωματικές εξετάσεις. Η άμεση συλλογή υλικού από τον κόλπο, το αιδοίο ή το πέος και η εξέτασή του μπορούν να τεκμηριώσουν τη μόλυνση από μύκητα. Για αυτό και είναι πολύ χρήσιμο να αποστέλλονται άμεσα δείγματα σε μικροβιολογικό εργαστήριο για καλλιέργειες.

Ποια η κατάλληλη θεραπεία για αντιμετώπιση;

Μύκητες κόλπου στις γυναίκες

Η θεραπεία στις γυναίκες βασίζεται σε κολπικές κρέμες ή υπόθετα με αντιμυκητιασική δράση, όπως μικοναζόλη, τερκοναζόλη, τιοκοναζόλη, κλοτριμαζόλη, ή σε δισκίο φλουκοναζόλης από το στόμα. Για την καθημερινή υγιεινή αρκεί χλιαρό νερό ή ήπιο καθαριστικό χωρίς άρωμα στην εξωτερική περιοχή και καλό στέγνωμα. Τα αντισηπτικά σκευάσματα και οι κολπικές πλύσεις δεν βοηθούν. Αντίθετα, διαταράσσουν τη φυσιολογική χλωρίδα του κόλπου και μπορεί να ευνοήσουν τις υποτροπές.

Στους άνδρες – Μύκητες πέους

Στους άνδρες θεραπεία χρειάζεται μόνο όταν υπάρχουν συμπτώματα, όπως ερυθρότητα ή κνησμός στη βάλανο. Αρκεί πλύσιμο με απλό νερό, καλό στέγνωμα και αντιμυκητιασική κρέμα τοπικά. Η θεραπεία ενός συντρόφου χωρίς συμπτώματα δεν μειώνει τις υποτροπές στη γυναίκα.

Κάποια στοιχεία που πρέπει να γνωρίζετε

• Σε ορισμένες ομάδες ασθενών μπορεί να είναι αναγκαίο να χορηγηθούν αντιμυκητιασικά φάρμακα από το στόμα, με τη μορφή δισκίων, όπως η κετοκοναζόλη, φλουκοναζόλη και ιτρακοναζόλη.
• Τα αντισυλληπτικά χάπια δεν χρειάζεται να διακοπούν σε μια απλή μυκητίαση. Μόνο σε επιλεγμένες γυναίκες με συχνές υποτροπές, που φαίνεται να συνδέονται χρονικά με το χάπι, μπορεί να συζητηθεί με τον γιατρό η αλλαγή σκευάσματος ή μεθόδου αντισύλληψης.
• Όταν παίρνετε αντιβίωση, δεν χρειάζονται προληπτικές βιταμίνες: δεν υπάρχουν δεδομένα ότι αποτρέπουν τη μυκητίαση. Τα προβιοτικά είναι ασφαλή, όμως τα στοιχεία για το αν μειώνουν τα επεισόδια παραμένουν περιορισμένα. Αν έχετε κάνει μυκητίαση σε προηγούμενη αντιβίωση, ρωτήστε τον γιατρό σας αν χρειάζεστε προληπτικό αντιμυκητιασικό.

Μύκητες κόλπου και γονιμότητα: Υπάρχει επιρροή;

Οι μυκητιάσεις δεν επηρεάζουν άμεσα τη γονιμότητα μιας γυναίκας. Ασφαλώς οι ενοχλήσεις μπορεί να δυσκολέψουν ή και να αποτρέψουν τις ερωτικές επαφές. Πρέπει να τονιστεί όμως ότι παρόμοια συμπτώματα μπορεί να παρουσιάζουν άλλου είδους λοιμώξεις, όπως η βακτηριακή κολπίτιδα, το χλαμύδια, η γονόρροια κ.λ.π. Σε αυτές τις περιπτώσεις το περιβάλλον του κόλπου γίνεται αφιλόξενο για τα σπερματοζωάρια και μπορεί να εμποδίζεται η σύλληψη.

Φρόνιμο λοιπόν είναι η διάγνωση και η θεραπεία να είναι ακριβείς και όχι εμπειρικές, ώστε να εξασφαλίζεται μακροχρόνια η καλή υγεία της γεννητικής περιοχής της γυναίκας.

Κοινώς δεν πρέπει να αμελείς το ραντεβού με τον γυναικολόγο σου.

Πώς μοιάζει η μυκητίαση κόλπου

Στην εξέταση η μυκητίαση κόλπου έχει χαρακτηριστική εικόνα: λευκές, παχύρρευστες εκκρίσεις που θυμίζουν κομμένο γάλα ή τυρί κότατζ, κολλημένες στα τοιχώματα του κόλπου, με κοκκινίλα και πρήξιμο στα χείλη του αιδοίου. Συχνά υπάρχουν μικρές ραγάδες από το ξύσιμο. Η οσμή είναι ήπια ή απουσιάζει, σε αντίθεση με τη βακτηριακή κόλπωση. Οι φωτογραφίες στο διαδίκτυο βοηθούν, αλλά δεν αρκούν για διάγνωση, γιατί παρόμοια εικόνα δίνουν η κολπίτιδα, ο έρπης ή η δερματίτιδα. Αν τα συμπτώματα επανέρχονται ή δεν υποχωρούν με θεραπεία, χρειάζεται εξέταση και καλλιέργεια κολπικού υγρού.

Απλή ή επιπλεγμένη μυκητίαση κόλπου: γιατί έχει σημασία

Οι κατευθυντήριες οδηγίες χωρίζουν τη μυκητίαση του κόλπου σε δύο κατηγορίες. Η κατηγορία καθορίζει πόσο θα διαρκέσει η θεραπεία και αν χρειάζονται εξετάσεις.

Απλή μυκητίαση

• σποραδικά επεισόδια, λιγότερα από τρία τον χρόνο,
• ήπια ή μέτρια συμπτώματα,
• πιθανότατα από Candida albicans,
• γυναίκα χωρίς διαβήτη, ανοσοκαταστολή ή εγκυμοσύνη.

Αντιμετωπίζεται με σύντομο σχήμα, τοπικό ή από το στόμα, και συνήθως δεν χρειάζεται καλλιέργεια.

Επιπλεγμένη μυκητίαση

• έντονα συμπτώματα, με εκτεταμένη κοκκινίλα, οίδημα και ραγάδες,
• επαναλαμβανόμενα επεισόδια,
• μύκητας διαφορετικός από τη Candida albicans,
• εγκυμοσύνη, αρρύθμιστος διαβήτης ή μειωμένη άμυνα του οργανισμού.

Εδώ χρειάζεται καλλιέργεια με ταυτοποίηση του είδους του μύκητα και μακρύτερη θεραπεία, που καθορίζει ο γιατρός.

Όταν ο μύκητας δεν είναι Candida albicans

Σε ένα μικρό ποσοστό γυναικών, κυρίως με υποτροπές, ο υπεύθυνος μύκητας είναι άλλο είδος, συχνότερα η Candida glabrata. Αυτά τα είδη:

• δίνουν συχνά πιο ήπια συμπτώματα, με κάψιμο περισσότερο από φαγούρα,
• ανταποκρίνονται λιγότερο στα συνηθισμένα αντιμυκητιασικά φάρμακα,
• ταυτοποιούνται μόνο με καλλιέργεια.

Η θεραπεία τους είναι διαφορετική και μπορεί να περιλαμβάνει ειδικά κολπικά σκευάσματα, πάντα με ιατρική καθοδήγηση. Γι’ αυτό, αν οι μύκητες «δεν περνούν» με τα κλασικά φάρμακα, μην αλλάζετε συνεχώς σκεύασμα: ζητήστε καλλιέργεια.

Υποτροπιάζουσα μυκητίαση: το πλάνο θεραπείας

Όταν τα επεισόδια φτάνουν τα τρία με τέσσερα τον χρόνο, η αντιμετώπιση αλλάζει φιλοσοφία. Στόχος δεν είναι πια μόνο να περάσει το τρέχον επεισόδιο, αλλά να σταματήσουν οι υποτροπές.

• Επιβεβαίωση: καλλιέργεια την ώρα των συμπτωμάτων, για να βεβαιωθούμε ότι πρόκειται για μύκητες και για ποιο είδος.
• Αναζήτηση αιτίας: έλεγχος σακχάρου, φαρμάκων, ορμονικών παραγόντων και συνηθειών υγιεινής.
• Θεραπεία εφόδου: ένα πιο εντατικό σχήμα για να καθαρίσει πλήρως η λοίμωξη.
• Θεραπεία συντήρησης: χαμηλή δόση αντιμυκητιασικού, συνήθως μία φορά την εβδομάδα, για περίπου έξι μήνες.

Το σχήμα αυτό ελέγχει τα επεισόδια στις περισσότερες γυναίκες όσο διαρκεί. Μετά τη διακοπή του, ένα μέρος των γυναικών θα παρουσιάσει ξανά υποτροπή, οπότε το πλάνο επαναξιολογείται.

Κολπικό υπόθετο, κρέμα ή χάπι: πώς διαλέγουμε θεραπεία για τους μύκητες

Στην απλή μυκητίαση, τα τοπικά σκευάσματα και το χάπι από το στόμα έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα. Η επιλογή εξαρτάται από την περίπτωση και την προτίμησή σας.

• Κολπικά υπόθετα ή κρέμες: δρουν τοπικά, με ελάχιστη απορρόφηση στον οργανισμό. Είναι η πρώτη επιλογή στην εγκυμοσύνη. Η κρέμα ανακουφίζει και το εξωτερικό δέρμα του αιδοίου.
• Χάπι από το στόμα: πιο πρακτικό, συχνά μία μόνο δόση. Δεν δίνεται στην εγκυμοσύνη και αλληλεπιδρά με ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια αντιπηκτικά και φάρμακα για τη χοληστερίνη, γι’ αυτό ενημερώστε τον γιατρό για ό,τι άλλο παίρνετε.

Πρακτικές συμβουλές για τα τοπικά σκευάσματα

• Βάλτε το υπόθετο το βράδυ, πριν από τον ύπνο, για να παραμείνει περισσότερο στον κόλπο.
• Τα λιπαρά έκδοχα των κρεμών μπορεί να εξασθενίσουν το λάτεξ του προφυλακτικού και του κολπικού διαφράγματος.
• Ελαφριά αίσθηση καψίματος τις πρώτες ημέρες είναι συχνή. Αν ο ερεθισμός αυξάνεται, σταματήστε και ενημερώστε τον γιατρό σας.

Μύκητες κόλπου σε διαβήτη, εγκυμοσύνη και εμμηνόπαυση

Σακχαρώδης διαβήτης

Το αυξημένο σάκχαρο στα υγρά του σώματος «τρέφει» τους μύκητες. Η καλύτερη ρύθμιση του διαβήτη μειώνει σημαντικά τις υποτροπές. Ορισμένα νεότερα αντιδιαβητικά φάρμακα, οι γλιφλοζίνες, αυξάνουν τη γλυκόζη στα ούρα και συνδέονται με συχνότερες μυκητιάσεις των γεννητικών οργάνων. Αν ξεκινήσατε πρόσφατα τέτοιο φάρμακο και έχετε επεισόδια, ενημερώστε τον γιατρό σας και μη διακόψετε μόνες σας την αγωγή.

Εγκυμοσύνη

Τα αυξημένα οιστρογόνα ευνοούν τους μύκητες. Η θεραπεία γίνεται με τοπικά σκευάσματα, συνήθως για επτά ημέρες, γιατί τα σύντομα σχήματα αποτυγχάνουν συχνότερα στην κύηση. Αν υπάρχει και διαβήτης κύησης, η καλή ρύθμιση του σακχάρου βοηθά και εδώ.

Εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση οι μύκητες γίνονται σπανιότεροι, επειδή τα χαμηλά οιστρογόνα δεν ευνοούν την ανάπτυξή τους. Φαγούρα και κάψιμο σε αυτή την ηλικία οφείλονται συχνότερα σε ατροφία ή δερματοπάθεια. Εξαίρεση αποτελούν οι γυναίκες που παίρνουν ορμονική θεραπεία ή έχουν διαβήτη.

Μύθοι για τους μύκητες κόλπου

• «Το γιαούρτι στον κόλπο θεραπεύει τους μύκητες.» Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία, και μπορεί να ερεθίσει ή να καθυστερήσει τη σωστή θεραπεία.
• «Σκόρδο ή αιθέρια έλαια είναι φυσική λύση.» Μπορεί να προκαλέσουν χημικό έγκαυμα και δερματίτιδα στον ευαίσθητο βλεννογόνο.
• «Οι μύκητες κολλάνε από την πισίνα.» Οι μύκητες ζουν ήδη στον οργανισμό μας. Αυτό που ευνοεί το επεισόδιο είναι η πολύωρη υγρασία από το βρεγμένο μαγιό, όχι το νερό της πισίνας.
• «Κάθε φαγούρα με εκκρίσεις είναι μύκητες.» Πολλές γυναίκες που αυτοθεραπεύονται έχουν τελικά άλλη αιτία. Η διάγνωση στο ιατρείο γλιτώνει χρόνο.

Μυκητίαση μετά από αντιβίωση: μπορεί να προληφθεί;

Πολλές γυναίκες γνωρίζουν από εμπειρία ότι κάθε αντιβίωση φέρνει και ένα επεισόδιο μυκήτων. Αν ανήκετε σε αυτή την ομάδα, πείτε το στον γιατρό που σας γράφει το αντιβιοτικό. Σε γυναίκες με τέτοιο ιστορικό, ο γυναικολόγος μπορεί να προτείνει προληπτική αντιμυκητιασική αγωγή κατά τη διάρκεια ή στο τέλος της αντιβίωσης.

Τα προβιοτικά από το στόμα δεν έχουν αποδειχθεί αξιόπιστα για την πρόληψη. Δεν βλάπτουν, αλλά μη βασίζεστε μόνο σε αυτά. Και ποτέ μη σταματάτε μια αντιβίωση νωρίτερα επειδή φοβάστε τους μύκητες.

Μύκητες σε κορίτσια πριν από την εφηβεία

Πριν από την πρώτη περίοδο, ο κόλπος έχει χαμηλά οιστρογόνα και ουδέτερο pH, ένα περιβάλλον που δεν ευνοεί τους μύκητες. Γι’ αυτό η μυκητίαση του κόλπου σε μικρά κορίτσια είναι ασυνήθιστη. Εξαιρέσεις αποτελούν τα βρέφη με πάνες, τα παιδιά που έλαβαν πρόσφατα αντιβίωση και τα παιδιά με διαβήτη.

Φαγούρα και κοκκινίλα σε αυτή την ηλικία οφείλονται συνήθως σε ερεθισμό από σαπούνια, αφρόλουτρα, στενά ρούχα ή κακή τεχνική σκουπίσματος, και σε οξυουρίαση. Μη χρησιμοποιείτε αντιμυκητιασικές κρέμες χωρίς εξέταση. Ο παιδίατρος ή ο γυναικολόγος θα εκτιμήσει την αιτία.

Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.

Συχνές Ερωτήσεις

Κολλάνε οι μύκητες του κόλπου;

Η μυκητίαση δεν θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Ο σύντροφος χρειάζεται θεραπεία μόνο αν έχει συμπτώματα, όπως κοκκινίλα ή φαγούρα.

Σε πόσες ημέρες περνούν με θεραπεία;

Τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως σε 2 με 3 ημέρες και η λοίμωξη θεραπεύεται μέσα σε μία εβδομάδα. Ολοκληρώστε την αγωγή ακόμη κι αν νιώσετε καλύτερα νωρίτερα.

Γιατί οι μύκητες επανέρχονται συνέχεια;

Συχνές αιτίες είναι οι επαναλαμβανόμενες αντιβιώσεις, ο αρρύθμιστος διαβήτης, η εγκυμοσύνη, τα στενά συνθετικά ρούχα και η υπερβολική χρήση προϊόντων καθαρισμού. Τέσσερα ή περισσότερα επεισόδια τον χρόνο χρειάζονται καλλιέργεια και μακρύτερο σχήμα θεραπείας.

Είναι επικίνδυνοι οι μύκητες στην εγκυμοσύνη;

Είναι πολύ συχνοί και δεν βλάπτουν το έμβρυο. Αντιμετωπίζονται με τοπικά κολπικά σκευάσματα. Τα χάπια από το στόμα αποφεύγονται, εκτός αν τα συστήσει ο γιατρός.

Πώς ξεχωρίζω τη μυκητίαση από άλλη κολπίτιδα;

Οι μύκητες δίνουν λευκές, παχύρρευστες εκκρίσεις χωρίς έντονη οσμή και έντονη φαγούρα. Γκριζωπές εκκρίσεις με μυρωδιά ψαριού παραπέμπουν σε βακτηριακή κόλπωση. Δείτε τον οδηγό για την κολπίτιδα.

Μπορώ να συνεχίσω τη θεραπεία αν έρθει περίοδος;

Η κρέμα ή το χάπι από το στόμα συνεχίζονται κανονικά. Τα κολπικά υπόθετα μπορούν επίσης να συνεχιστούν, αν και η ροή μπορεί να μειώσει την επαφή του φαρμάκου με τον κόλπο. Μη χρησιμοποιείτε ταμπόν όσο κάνετε τοπική θεραπεία.

Επιτρέπεται η σεξουαλική επαφή κατά τη θεραπεία;

Καλύτερα να περιμένετε να υποχωρήσουν τα συμπτώματα. Η τριβή ερεθίζει περισσότερο τον φλεγμονώδη βλεννογόνο και οι κρέμες μπορεί να εξασθενίσουν το προφυλακτικό από λάτεξ.

Χρειάζεται καλλιέργεια κάθε φορά που έχω μύκητες;

Όχι σε ένα σποραδικό, τυπικό επεισόδιο που έχει διαγνωστεί από γιατρό. Καλλιέργεια χρειάζεται όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, όταν η θεραπεία δεν αποδίδει ή όταν τα συμπτώματα δεν είναι τα συνηθισμένα.

Οι μύκητες κόλπου μπορούν να περάσουν στο μωρό στον τοκετό;

Μπορεί να μεταδοθούν και να προκαλέσουν στοματίτιδα από μύκητες στο νεογνό, που είναι συνήθως ήπια και θεραπεύεται εύκολα. Η θεραπεία των συμπτωματικών επεισοδίων στην εγκυμοσύνη μειώνει αυτή την πιθανότητα.