Πολύποδες Μήτρας: Συμπτώματα, Αίτια και Αφαίρεση

Πολύποδες μήτρας: όσα πρέπει να ξέρετε

Τι είναι οι πολύποδες μήτρας;

Οι πολύποδες μήτρας είναι ανώμαλες, υπερβολικές αναπτύξεις (υπερπλασία) των αδένων και του υποστρώματος της μήτρας που εκτείνονται στο εσωτερικό της και προβάλλουν στην κοιλότητά της. Η υπερανάπτυξη των κυττάρων στο ενδομήτριο οδηγεί στο σχηματισμό πολύποδων της μήτρας, επίσης γνωστών ως πολύποδες ενδομητρίου. Αυτοί οι πολύποδες είναι συνήθως καλοήθεις, αν και μερικοί μπορεί να είναι καρκινικοί ή τελικά μπορούν να μετατραπούν σε καρκίνο (προκαρκινικοί πολύποδες). Οι πολύποδες μήτρας κυμαίνονται σε μέγεθος από λίγα χιλιοστά (περίπου στο μέγεθος μιας φακής) έως αρκετά εκατοστά (στο μέγεθος μπάλας γκολφ ή και μεγαλύτερο). Συνδέονται με τη μήτρα από μια μεγάλη βάση ή ένα λεπτό στέλεχος.

Μια γυναίκα μπορεί να έχει έναν ή περισσότερους πολύποδες μήτρας. Συνήθως εντοπίζονται στο σώμα της μήτρας, αλλά περιστασιακά, εμφανίζονται στον τράχηλο της μήτρας, όπως και στον κόλπο. Οι πολύποδες της μήτρας εμφανίζονται συχνότερα σε γυναίκες που περνούν ή έχουν ολοκληρώσει την εμμηνόπαυση, αν και οι νεότερες γυναίκες μπορούν να εμφανίσουν επίσης.

Πολύποδες μήτρας: ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα των πολύποδων της μήτρας περιλαμβάνουν:

• Ανώμαλη εμμηνορροϊκή αιμορραγία, για παράδειγμα, με συχνές, απρόβλεπτες περιόδους μεταβλητού μήκους και βάρους
• Μητρορραγίες
• Μηνορραγία
• Υπογονιμότητα

Ποια τα αίτια;

Οι ορμονικοί παράγοντες φαίνεται να παίζουν ρόλο. Οι πολύποδες μήτρας είναι οιστρογονοεξαρτώμενοι, που σημαίνει ότι αναπτύσσονται σε άμεση απόκριση με τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα.

Παράγοντες κινδύνου

Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη πολύποδων της μήτρας περιλαμβάνουν:

• Προεμμηνόπαυση ή Εμμηνόπαυση
• Υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
• Παχυσαρκία
• Λήψη ταμοξιφαίνης, μια φαρμακευτική θεραπεία για καρκίνο του μαστού

Υπάρχουν επιπλοκές;

Οι πολύποδες της μήτρας μπορεί να σχετίζονται άμεσα με την υπογονιμότητα. Εάν έχετε πολύποδες μήτρας και δεν μπορείτε να αποκτήσετε παιδιά, η αφαίρεση των πολύποδων μπορεί να σας επιτρέψει να μείνετε έγκυος, αλλά τα δεδομένα είναι ασαφή.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Εάν ο γιατρός σας υποψιάζεται ότι έχετε πολύποδες μήτρας, αυτός ή αυτή μπορεί να εκτελέσει ένα από τα ακόλουθα:

• Διακολπικό υπερηχογράφημα. Ο γιατρός σας μπορεί να δει έναν πολύποδα που είναι σαφώς παρών ή μπορεί να αναγνωρίσει έναν πολύποδα της μήτρας ως περιοχή παχέος ενδομητρίου ιστού.
• Υδροϋπερηχογραφία (saline infusion sonogram, SIS) μπορεί να βοηθήσει. Στην εξέταση αυτή κατά την διάρκεια της υπερηχογραφικής εξέτασης γίνεται έγχυση αποστειρωμένου φυσιολογικού ορού στην κοιλότητα της μήτρας.
• Υστεροσκόπηση. Ο γιατρός σας εισάγει ένα λεπτό, εύκαμπτο, φωτισμένο τηλεσκόπιο (υστεροσκόπιο) μέσω του κόλπου και του τραχήλου της μήτρας σας. Η υστεροσκόπηση επιτρέπει στον γιατρό σας να εξετάσει το εσωτερικό της μήτρας σας.
• Βιοψία ενδομητρίου. Ο γιατρός σας μπορεί να διενεργήσει διαγνωστική απόξεση ενδομητρίου και να συλλέξει ένα δείγμα για εργαστηριακές εξετάσεις. Οι πολύποδες της μήτρας μπορεί να επιβεβαιωθούν από βιοψία ενδομητρίου και ιστολογική εκτίμηση.

Οι περισσότεροι πολύποδες μήτρας είναι μη καρκινικοί (καλοήθεις). Ωστόσο, ορισμένες προκαρκινικές αλλαγές της μήτρας (υπερπλασία του ενδομητρίου) ή καρκίνων της μήτρας (ενδομήτρια καρκινώματα) εμφανίζονται ως πολύποδες της μήτρας. Ο γιατρός σας πιθανότατα θα συστήσει την αφαίρεση του πολύποδα και θα στείλει ένα δείγμα ιστού για εργαστηριακή ανάλυση για να βεβαιωθείτε ότι δεν έχετε καρκίνο της μήτρας.

Ποια η κατάλληλη θεραπεία για αντιμετώπιση; Γίνεται αφαίρεση;

Για πολύποδες μήτρας, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει:

• Τακτικός υπερηχογραφικός έλεγχος. Μικροί πολύποδες χωρίς συμπτώματα μπορεί να αποβληθούν από μόνοι τους. Η θεραπεία των μικρών πολύποδων δεν είναι απαραίτητη εκτός εάν διατρέχετε κίνδυνο καρκίνου της μήτρας.
• Φαρμακευτική αγωγή. Ορισμένα ορμονικά φάρμακα, όπως η προγεστερόνη και οι αγωνιστές ορμόνης που απελευθερώνουν γοναδοτροπίνη, μπορεί να μειώσουν τα συμπτώματα του πολύποδα. Όμως, η λήψη τέτοιων φαρμάκων είναι συνήθως μια βραχυπρόθεσμη λύση, αφού τα συμπτώματα συνήθως επαναλαμβάνονται όταν σταματήσετε να παίρνετε το φάρμακο.
• Χειρουργική αφαίρεση. Κατά τη διάρκεια της υστεροσκόπησης, είναι εφικτή η εκτομή (αφαίρεση) των πολύποδων. Εάν ένας πολύποδας της μήτρας περιέχει καρκινικά κύτταρα, ο γιατρός σας θα μιλήσει μαζί σας για τα επόμενα βήματα στην αξιολόγηση και τη θεραπεία.

Γίνεται επανεμφάνιση πολυπόδων;

Σε ορισμένες περιπτώσεις οι πολύποδες μπορεί να ξαναεμφανιστούν. Η χρήση ορμονικού σπιράλ που προκαλεί ατροφία του ενδομητρίου ή ο καυτηριασμός του ενδομητρίου με διαθερμία (σε γυναίκες που δεν ενδιαφέρονται πλέον να τεκνοποιήσουν) αποτελούν λύσεις.

Σε γυναίκες που βρίσκονται σε θεραπεία με σκευάσματα ταμοξιφαίνης τα δεδομένα είναι πολύ περισσότερο πολύπλοκα και η αντιμετώπιση οφείλει να είναι εξατομικευμένη.

Πολύποδες ενδομητρίου και πολύποδες τραχήλου: σε τι διαφέρουν

Συχνά χρησιμοποιείται ο ίδιος όρος, όμως πρόκειται για δύο διαφορετικές βλάβες.

• Πολύποδας ενδομητρίου: αναπτύσσεται μέσα στην κοιλότητα της μήτρας. Δεν φαίνεται με απλή εξέταση, εντοπίζεται με υπερηχογράφημα ή υστεροσκόπηση. Είναι αυτός που σχετίζεται με διαταραχές περιόδου, υπογονιμότητα και, σπάνια, με κακοήθεια.
• Πολύποδας τραχήλου: αναπτύσσεται στον αυχενικό σωλήνα και συχνά φαίνεται στην εξέταση με κολποδιαστολέα, σαν μικρή κόκκινη προεξοχή στο στόμιο του τραχήλου. Προκαλεί συνήθως κηλίδωση μετά την επαφή. Είναι σχεδόν πάντα καλοήθης και αφαιρείται εύκολα στο ιατρείο.

Μια γυναίκα μπορεί να έχει και τα δύο ταυτόχρονα. Γι’ αυτό, όταν βρεθεί πολύποδας τραχήλου σε γυναίκα με αιμορραγία, ελέγχεται και το ενδομήτριο.

Ποιοι πολύποδες μήτρας πρέπει να αφαιρεθούν

Δεν χρειάζεται να αφαιρεθεί κάθε πολύποδας. Η απόφαση στηρίζεται στον κίνδυνο κακοήθειας, στα συμπτώματα και στα σχέδιά σας για εγκυμοσύνη. Σε μεγάλες μελέτες, η πιθανότητα κακοήθειας σε πολύποδα γυναίκας πριν την εμμηνόπαυση χωρίς συμπτώματα είναι πολύ χαμηλή, κάτω από 1%. Αυξάνεται μετά την εμμηνόπαυση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αιμορραγία.

Συστήνεται αφαίρεση όταν:

• η γυναίκα έχει περάσει την εμμηνόπαυση και αιμορραγεί,
• υπάρχουν συμπτώματα, όπως βαριές ή ακανόνιστες περίοδοι,
• η γυναίκα προσπαθεί να μείνει έγκυος ή ετοιμάζεται για θεραπεία γονιμότητας,
• ο πολύποδας είναι μεγάλος, πάνω από περίπου 1,5 εκατοστό, ή υπάρχουν πολλοί,
• υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για καρκίνο ενδομητρίου, όπως λήψη ταμοξιφαίνης, παχυσαρκία ή σύνδρομο Lynch.

Μπορεί να γίνει παρακολούθηση σε νεότερη γυναίκα με μικρό πολύποδα που βρέθηκε τυχαία, χωρίς συμπτώματα και χωρίς σχέδια εγκυμοσύνης στο άμεσο μέλλον. Ένα μέρος των μικρών πολυπόδων υποχωρεί αυτόματα μέσα σε έναν χρόνο. Ο επανέλεγχος γίνεται με υπερηχογράφημα στην αρχή του κύκλου, αμέσως μετά την περίοδο, όταν το ενδομήτριο είναι λεπτό και ο πολύποδας φαίνεται καλύτερα.

Υστεροσκοπική αφαίρεση πολύποδα: τι να περιμένετε

Προετοιμασία

Η επέμβαση προγραμματίζεται συνήθως στις πρώτες ημέρες μετά το τέλος της περιόδου. Σε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας αποκλείεται πρώτα η εγκυμοσύνη. Αν γίνει με αναισθησία, χρειάζεται νηστεία από το προηγούμενο βράδυ και προεγχειρητικές εξετάσεις.

Η διαδικασία

Μικροί πολύποδες μπορούν να αφαιρεθούν με υστεροσκόπηση γραφείου, με λεπτό υστεροσκόπιο και χωρίς γενική αναισθησία. Μεγαλύτεροι ή πολλαπλοί πολύποδες αφαιρούνται με χειρουργική υστεροσκόπηση υπό μέθη, με ειδικά εργαλεία που κόβουν τη βάση του πολύποδα. Η επέμβαση διαρκεί συνήθως 10 έως 30 λεπτά, χωρίς τομές στην κοιλιά.

Μετά την επέμβαση

• Ελαφριά αιμόρροια ή υδαρής έκκριση για λίγες ημέρες είναι αναμενόμενη.
• Ήπιος πόνος σαν περιόδου, που ανακουφίζεται με απλά παυσίπονα.
• Επιστροφή στην εργασία συνήθως την επόμενη ημέρα.
• Αποφυγή επαφής, ταμπόν και μπάνιου σε μπανιέρα ή θάλασσα για περίπου μία εβδομάδα, ή όσο συστήσει ο γιατρός σας.

Το ιστολογικό αποτέλεσμα βγαίνει συνήθως σε μία με δύο εβδομάδες. Επικοινωνήστε αμέσως αν έχετε πυρετό, αιμορραγία πιο έντονη από περίοδο ή πόνο που αυξάνεται. Περισσότερα για την τεχνική θα βρείτε στη σελίδα για την υστεροσκόπηση.

Πολύποδες μήτρας και θεραπεία γονιμότητας

Ο πολύποδας λειτουργεί μέσα στην κοιλότητα σαν ξένο σώμα. Μπορεί να προκαλεί τοπική φλεγμονή και να αλλάζει το περιβάλλον όπου εμφυτεύεται το έμβρυο. Ιδιαίτερα όταν βρίσκεται κοντά στο στόμιο των σαλπίγγων, μπορεί να δυσκολεύει και τη διέλευση του σπέρματος.

• Πριν από σπερματέγχυση ή εξωσωματική: η κοιλότητα της μήτρας ελέγχεται με υπερηχογράφημα, υδροϋπερηχογραφία ή υστεροσκόπηση, και κάθε πολύποδας αφαιρείται πριν ξεκινήσει η θεραπεία.
• Αν βρεθεί πολύποδας στη διάρκεια της διέγερσης: ανάλογα με το μέγεθος, μπορεί να αποφασιστεί να καταψυχθούν τα έμβρυα και η εμβρυομεταφορά να γίνει σε επόμενο κύκλο, αφού αφαιρεθεί ο πολύποδας.
• Μετά την πολυπεκτομή: οι προσπάθειες για σύλληψη ή η θεραπεία γονιμότητας μπορούν συνήθως να συνεχιστούν από τον επόμενο κύκλο, εφόσον το ιστολογικό είναι καλοήθες.

Πολύποδας ή κάτι άλλο; Η διαφορική διάγνωση

Στο απλό υπερηχογράφημα αρκετές καταστάσεις μοιάζουν με πολύποδα. Η σωστή διάκριση αλλάζει τη θεραπεία:

• Υποβλεννογόνιο ινομύωμα: συμπαγής όζος από μυϊκό ιστό που προβάλλει στην κοιλότητα. Είναι πιο σκληρό και πιο αγγειοβριθές, και συχνά απαιτεί διαφορετική τεχνική αφαίρεσης. Δείτε τη σελίδα για τα ινομυώματα μήτρας.
• Υπερπλασία ενδομητρίου: διάχυτη πάχυνση και όχι εντοπισμένη μάζα.
• Υπολείμματα κύησης: μετά από αποβολή, έκτρωση ή τοκετό.
• Συμφύσεις ή διάφραγμα μήτρας, που φαίνονται καλύτερα με υστεροσκόπηση.
• Καρκίνος ενδομητρίου με πολυποειδή μορφή, κυρίως μετά την εμμηνόπαυση.

Η υδροϋπερηχογραφία και κυρίως η υστεροσκόπηση με βιοψία δίνουν τη βεβαιότητα που δεν μπορεί να δώσει το απλό υπερηχογράφημα.

Πολύποδες μήτρας μετά την εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση ο πολύποδας αντιμετωπίζεται πιο αυστηρά. Κάθε αιμορραγία, ακόμη και μία κηλίδα, χρειάζεται διερεύνηση. Αν το υπερηχογράφημα δείξει πολύποδα σε γυναίκα που αιμορραγεί, η αφαίρεση και η ιστολογική εξέταση είναι ο κανόνας. Ο λόγος είναι απλός: σε αυτή την ηλικία η πιθανότητα να κρύβεται προκαρκινική αλλοίωση ή καρκίνος είναι μεγαλύτερη. Περισσότερα για τα σημάδια και τη διάγνωση στη σελίδα για τον καρκίνο μήτρας.

Για γυναίκες που παίρνουν ταμοξιφαίνη μετά από καρκίνο μαστού, οι πολύποδες είναι συχνότεροι και συχνά μεγαλύτεροι. Μην διακόψετε το φάρμακο. Αναφέρετε όμως άμεσα στον γυναικολόγο κάθε κολπική αιμορραγία ή αλλαγή στις εκκρίσεις.

Πότε να κλείσετε ραντεβού για έλεγχο

• Κηλίδωση ανάμεσα στις περιόδους ή μετά την επαφή, που επαναλαμβάνεται.
• Περίοδοι που έγιναν ξαφνικά πιο βαριές ή πιο μακριές χωρίς εμφανή αιτία.
• Οποιαδήποτε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση.
• Δυσκολία σύλληψης για 12 μήνες, ή 6 μήνες αν είστε άνω των 35.
• Ευρήματα «παχύ ενδομήτριο» ή «πιθανός πολύποδας» σε υπερηχογράφημα ρουτίνας.

Φέρτε μαζί σας τα προηγούμενα υπερηχογραφήματα. Η σύγκριση βοηθά να φανεί αν ο πολύποδας μεγαλώνει ή υποχωρεί.

Μπορεί να προληφθεί η εμφάνιση πολυπόδων;

Δεν υπάρχει μέθοδος που να εγγυάται ότι δεν θα εμφανιστεί πολύποδας. Επειδή όμως οι πολύποδες τρέφονται από τα οιστρογόνα, ορισμένες επιλογές μειώνουν την πιθανότητα:

• Φυσιολογικό βάρος: ο λιπώδης ιστός παράγει οιστρογόνα, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση.
• Σωστό σχήμα ορμονικής θεραπείας: σε γυναίκα με μήτρα, τα οιστρογόνα συνδυάζονται πάντα με προγεσταγόνο.
• Ορμονικό ενδομήτριο σπείραμα: σε επιλεγμένες γυναίκες με επανεμφάνιση πολυπόδων, κρατά το ενδομήτριο λεπτό.
• Ρύθμιση των κύκλων σε γυναίκες με αραιές περιόδους, όπως στις πολυκυστικές ωοθήκες, ώστε το ενδομήτριο να αποβάλλεται τακτικά.

Μετά από αφαίρεση, ένα υπερηχογράφημα στο επόμενο έτος ή νωρίτερα, αν επανέλθουν τα συμπτώματα, αρκεί για τις περισσότερες γυναίκες.

Συνηθισμένες παρανοήσεις για τους πολύποδες

• «Πολύποδας σημαίνει καρκίνος.» Η συντριπτική πλειονότητα των πολυπόδων είναι καλοήθεις. Η αφαίρεση και η ιστολογική εξέταση γίνονται για να υπάρχει βεβαιότητα, όχι επειδή αναμένεται κακοήθεια.
• «Η αφαίρεση θέλει μεγάλο χειρουργείο.» Γίνεται από τη φυσική οδό, χωρίς τομές, και οι περισσότερες γυναίκες επιστρέφουν στη δουλειά τους την επόμενη ημέρα.
• «Η απόξεση στα τυφλά αρκεί.» Η απλή απόξεση χωρίς οπτικό έλεγχο μπορεί να αφήσει τον πολύποδα στη θέση του. Η υστεροσκοπική αφαίρεση υπό άμεση όραση είναι η σύγχρονη πρακτική.
• «Αφού αφαιρέθηκε, δεν θα ξαναβγεί.» Μπορεί να εμφανιστεί νέος πολύποδας, κυρίως όταν οι ορμονικοί παράγοντες παραμένουν. Η παρακολούθηση έχει σημασία.

Πολύποδες και αντισύλληψη

Πολλές γυναίκες ρωτούν αν το αντισυλληπτικό χάπι ευθύνεται για τον πολύποδα. Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά περιέχουν προγεσταγόνο, που κρατά το ενδομήτριο λεπτό, και δεν θεωρούνται αιτία πολυπόδων. Το ορμονικό ενδομήτριο σπείραμα έχει μάλιστα προστατευτική δράση. Αν όμως παρουσιάσετε ενδιάμεση αιμόρροια που επιμένει πέρα από τους πρώτους μήνες χρήσης μιας μεθόδου, μην την αποδώσετε αυτόματα στο σκεύασμα: ένα υπερηχογράφημα θα δείξει αν υπάρχει πολύποδας ή άλλη αιτία.

Συχνές Ερωτήσεις