Ωοληψία: Πώς Γίνεται, Παρενέργειες και Περίοδος Μετά

Ωοληψία στην εξωσωματική γονιμοποίηση

Τι είναι η ωοληψία;

Η ωοληψία αποτελεί ένα μέρος της εξωσωματικής γονιμοποίησης και ουσιαστικά είναι αυτό που λέει και η λέξη, δηλαδή η διαδικασία λήψης ωαρίων από τις ωοθήκες της γυναίκας. Είναι μια διαδικασία και τεχνική αρκετά συχνή σε κάθε γυναίκα που θέλει να ξεκινήσει τις προσπάθειες για μια εγκυμοσύνη.

Ποια είναι η διαδικασία της ωοληψίας; Ποια είναι η διάρκεια;

Η ωοληψία γίνεται ύστερα από ραντεβού με τον γυναικολόγο σε συνθήκες χειρουργείου. Με καθοδήγηση διακολπικού υπερηχογραφήματος, ο γιατρός περνά μια λεπτή βελόνα από το τοίχωμα του κόλπου. Τα ωοθυλάκια παρακεντώνται και συλλέγονται έτσι ώστε να τα παραλάβει ο εμβρυολόγος. Στο στάδιο αυτό ο εμβρυολόγος συλλέγει τα ωάρια και τα τοποθετεί σε δοχεία.

Η ίδια η διαδικασία διαρκεί συνήθως 15 με 30 λεπτά και η συνολική παραμονή στη μονάδα μία με δύο ώρες. Η προετοιμασία είναι απλή: νηστεία από το προηγούμενο βράδυ και συνοδός για την επιστροφή, αφού μετά τη μέθη δεν επιτρέπεται να οδηγήσετε.

Πότε γίνεται η ωοληψία;

Η ωοληψία είναι ένα μέρος της εξωσωματικής διαδικασίας και γίνεται έτσι ώστε ο γυναικολόγος να συλλέξει ωάρια από τις ωοθήκες. Την ημέρα εκείνη, θα πρέπει η γυναίκα να είναι νηστική από το προηγούμενο βράδυ και να αποφύγετε το φαγητό, το νερό, τον καφέ και πολλά ακόμα που θα σας ενημερώσει ο γυναικολόγος σας.

Υπάρχει ωοληψία χωρίς μέθη;

Η ωοληψία είναι μια μικρή επέμβαση που γίνεται συνήθως με ενδοφλέβια μέθη, δηλαδή ελαφριά αναισθησία από αναισθησιολόγο. Αναπνέετε μόνη σας, δεν χρειάζεται διασωλήνωση και ξυπνάτε λίγα λεπτά μετά το τέλος, οπότε η διαδικασία είναι ανώδυνη. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις με πολύ λίγα ωοθυλάκια, όπως σε φυσικό κύκλο, μπορεί να γίνει και με τοπική αναισθησία. Για τις περισσότερες γυναίκες όμως η μέθη είναι η πιο άνετη επιλογή, και ο γιατρός σας θα σας προτείνει τι ταιριάζει στη δική σας περίπτωση.

Ποια ημέρα του κύκλου γίνεται η ωοληψία;

Η ωοληψία δεν γίνεται σε σταθερή ημέρα του κύκλου. Ο χρόνος της ορίζεται από την παρακολούθηση των ωοθυλακίων με υπερηχογραφήματα κατά τη διέγερση των ωοθηκών, που διαρκεί συνήθως 8 έως 14 ημέρες. Όταν τα ωοθυλάκια φτάσουν στο κατάλληλο μέγεθος, γίνεται η ένεση πυροδότησης και η ωοληψία προγραμματίζεται περίπου 34 έως 36 ώρες αργότερα, λίγο πριν από τη φυσική ωορρηξία.

Ποιος ο αριθμός των ωαρίων κατά την ωοληψία;

Ο αριθμός των ωαρίων εξαρτάται ανάλογα την περίπτωση και δεν μπορεί να είναι κάτι συγκεκριμένο. Για αυτό το λόγο είναι καλύτερο να επικοινωνήσετε με τον γυναικολόγο σας που θα σας εξετάσει και θα σας απαντήσει με κάθε λεπτομέρεια. Ο Δρ. Πολύζος έχει μια πολυετή εμπειρία στον χώρο της εξωσωματικής γονιμοποίησης και στην ωοληψία. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε μαζί μας.

Ωοληψία: επιπλοκές ή παρενέργειες

Η ωοληψία σε γενικότερο βαθμό είναι μια πολύ ασφαλής διαδικασία αλλά και ανώδυνη καθώς γίνεται με μέθη. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι υπάρχουν κάποιες πολύ σπάνιες επιπλοκές ή παρενέργειες όπως το σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών αλλά και τους πιθανούς κινδύνους που μπορεί να έχει κάθε είδους αναισθησία.

Γενικά, είναι γεγονός ότι δεν έχουν παρατηρηθεί συχνά τέτοια φαινόμενα και είναι αρκετά σπάνια. Παρ’ όλα αυτά, σίγουρα ο γιατρός σας θα σας ενημερώσει αναλυτικά για τις επιπλοκές και παρενέργειες που μπορεί να έχει κάθε βήμα στην εξωσωματική γονιμοποίηση.

Πότε έρχεται η περίοδος μετά την ωοληψία;

Αυτό είναι κάτι που εξαρτάται από περίπτωση σε περίπτωση. Τις περισσότερες φορές έρχεται σε κανονικό χρονικό διάστημα η περίοδος μετά την ωοληψία, ωστόσο σε κάθε περίπτωση καλό είναι να επικοινωνήσετε με τον εξειδικευμένο ιατρό, που θα σας ενημερώσει κατάλληλα. Ακόμα και σε περίπτωση καθυστέρησης, σίγουρα ο γιατρός θα γνωρίζει αναλυτικά την περίπτωση σας και θα μπορεί να σας συμβουλέψει κατάλληλα.

Διατροφή μετά την ωοληψία

Όσον αφορά πριν την ωοληψία παραπάνω έχουμε εξηγήσει αναλυτικά τι πρέπει να αποφύγεται σε τροφές ή ροφήματα. Αντίθετα, η διατροφή σας μετά την ωοληψία θα πρέπει να περιλαμβάνει σίγουρα πρωτεΐνες όπως για παράδειγμα ψάρι, κοτόπουλο, κρέας, αυγά κ.α. Πίνετε επαρκή υγρά μέσα στη μέρα, κυρίως νερό, και ακολουθήστε τις οδηγίες της ομάδας σας. Αν έχουν ληφθεί πολλά ωάρια, μπορεί να σας ζητηθεί να καταγράφετε τα υγρά που πίνετε, τα ούρα και το βάρος σας, ώστε να εντοπιστεί έγκαιρα μια πιθανή υπερδιέγερση.

Σε κάθε περίπτωση ο γιατρός θα επικοινωνήσει μαζί σας, έτσι ώστε να σας ενημερώσει αναλυτικά για το ποια διατροφή πρέπει να ακολουθήσετε, ειδικά στην περίπτωση που έχετε διαφορετικές διατροφικές συνήθειες όπως αλλεργίες ή είστε vegan κ.α.

Σεξουαλική επαφή πριν και μετά την ωοληψία

Η σεξουαλική επαφή είναι κάτι το οποίο δεν δημιουργεί πρόβλημα μέχρι και μια μέρα πριν την διαδικασία, ωστόσο καλό θα ήταν τις τελευταίες μέρες να μειωθεί. Την 1^η ημέρα μετά την διαδικασία καλό είναι να έχετε όσο το δυνατόν πιο ήρεμες δραστηριότητες ακόμα και στο θέμα εργασίας. Καλό είναι να αποφύγετε την σεξουαλική επαφή και την έντονη κόπωση. Σε κάθε περίπτωση ο γιατρός σας θα σας ενημερώσει κατάλληλα σε σχέση με την επαφή που θα έχετε πριν και μετά την διαδικασία. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε σήμερα με τον έμπειρο γυναικολόγο σε θέματα εξωσωματικής γονιμοποίησης Δρ. Παναγιώτη Πολύζο.

Ποιο είναι το κόστος της ωοληψίας;

Το κόστος για την ωοληψία είναι σχετικά προσιτό. Ωστόσο, ο γιατρός πρέπει πρώτα να εξετάσει την περίπτωση σας, έτσι ώστε να μπορεί να σας ενημερώσει για το πόσο κοστίζει η διαδικασία αλλά και τις τιμές αυτής. Για περισσότερες πληροφορίες καλέστε μας για να σας λύσουμε κάθε απορία.

Το μόνο σίγουρο, είναι ότι σε αυτή τη προσπάθεια είμαστε όλοι μαζί και ο στόχος είναι κοινός, έτσι ώστε να έχουμε μια πετυχημένη διαδικασία σε κάθε της στάδιο.

Από τη διέγερση στην ωοληψία: η ένεση πυροδότησης και ο χρονισμός

Η ωοληψία δεν είναι μεμονωμένη πράξη. Είναι το σημείο όπου καταλήγει η διέγερση των ωοθηκών, μια φάση που διαρκεί συνήθως 9 έως 12 ημέρες. Σε αυτό το διάστημα κάνετε καθημερινές υποδόριες ενέσεις γοναδοτροφινών, ώστε να αναπτυχθούν ταυτόχρονα περισσότερα ωοθυλάκια από το ένα που ωριμάζει σε έναν φυσικό κύκλο.

Η πρόοδος ελέγχεται με διακολπικό υπερηχογράφημα και, όπου χρειάζεται, με μέτρηση οιστραδιόλης στο αίμα. Όταν αρκετά ωοθυλάκια φτάσουν σε διάμετρο περίπου 17 έως 20 χιλιοστών, ο γιατρός ορίζει την ένεση πυροδότησης (trigger). Πρόκειται για hCG ή για αγωνιστή GnRH, ανάλογα με το πρωτόκολλο και τον κίνδυνο υπερδιέγερσης.

Γιατί μετράει η ακριβής ώρα

Η ένεση πυροδότησης ολοκληρώνει την ωρίμανση των ωαρίων. Η ωοληψία προγραμματίζεται περίπου 34 έως 36 ώρες αργότερα, λίγο πριν συμβεί η φυσική ωορρηξία. Αν η ένεση γίνει πολύ αργά, τα ωοθυλάκια μπορεί να έχουν ήδη σπάσει. Αν γίνει πολύ νωρίς, τα ωάρια μπορεί να μην είναι ώριμα. Για αυτό:

• Βάλτε υπενθύμιση στο κινητό για την ακριβή ώρα που σας δόθηκε.
• Φυλάξτε το φάρμακο όπως ορίζουν οι οδηγίες. Κάποια σκευάσματα θέλουν ψυγείο.
• Αν ξεχάσετε ή καθυστερήσετε την ένεση, ενημερώστε αμέσως την ομάδα. Μην προσπαθήσετε να το διορθώσετε μόνες σας.

Προετοιμασία για την ημέρα της ωοληψίας: πρακτική λίστα

Η προετοιμασία είναι απλή, αλλά οι λεπτομέρειες κάνουν την ημέρα πιο ήρεμη. Πέρα από τη νηστεία, ελέγξτε τα εξής:

• Συνοδός: μετά τη μέθη δεν επιτρέπεται να οδηγήσετε. Κανονίστε να σας παραλάβει κάποιος.
• Ρούχα: άνετα και φαρδιά, με λάστιχο στη μέση. Η κοιλιά θα είναι φουσκωμένη.
• Χωρίς μακιγιάζ, άρωμα, βερνίκι νυχιών και κοσμήματα: το βερνίκι δυσκολεύει τη μέτρηση του οξυγόνου από τον αναισθησιολόγο, ενώ τα έντονα αρώματα δεν είναι επιθυμητά κοντά στο εμβρυολογικό εργαστήριο.
• Φάρμακα: ενημερώστε για ό,τι παίρνετε συστηματικά, ιδίως αντιπηκτικά, ινσουλίνη ή φάρμακα θυρεοειδούς. Μη διακόψετε τίποτα χωρίς οδηγία.
• Αλλεργίες και προηγούμενες αναισθησίες: αναφέρετέ τες στον αναισθησιολόγο, ακόμη και αν σας φαίνονται ασήμαντες.
• Ο σύντροφος: αν χρησιμοποιηθεί φρέσκο σπέρμα, το δείγμα δίνεται την ίδια ημέρα. Συνήθως συστήνεται αποχή 2 έως 5 ημερών. Αν υπάρχει άγχος για τη λήψη του δείγματος, συζητήστε εκ των προτέρων την κατάψυξη ενός εφεδρικού δείγματος.

Αν το πρωί της ωοληψίας έχετε πυρετό, έντονο βήχα ή άλλο οξύ πρόβλημα υγείας, τηλεφωνήστε πριν ξεκινήσετε. Ο αναισθησιολόγος πρέπει να το γνωρίζει.

Τι συμβαίνει στα ωάρια μετά την ωοληψία

Μόλις τελειώσει η αναρρόφηση, η δουλειά περνά στο εμβρυολογικό εργαστήριο. Τα επόμενα 24ωρα κρίνουν πόσα έμβρυα θα έχετε τελικά. Η πορεία έχει συγκεκριμένα στάδια:

• Αξιολόγηση ωριμότητας: ο εμβρυολόγος εξετάζει κάθε ωάριο στο μικροσκόπιο. Μόνο τα ώριμα, στο στάδιο της μετάφασης ΙΙ, μπορούν να γονιμοποιηθούν. Ένα ποσοστό των ωαρίων είναι πάντα ανώριμο, και αυτό είναι αναμενόμενο.
• Γονιμοποίηση: γίνεται είτε με κλασική IVF, όπου τα σπερματοζωάρια τοποθετούνται δίπλα στο ωάριο, είτε με μικρογονιμοποίηση (ICSI), όπου ένα σπερματοζωάριο εγχέεται μέσα στο ωάριο.
• Έλεγχος γονιμοποίησης: περίπου 16 έως 18 ώρες μετά, ο εμβρυολόγος ελέγχει αν σχηματίστηκαν δύο προπυρήνες, το σημάδι της φυσιολογικής γονιμοποίησης.
• Καλλιέργεια: τα έμβρυα παρακολουθούνται για 3 έως 5 ημέρες. Κάποια σταματούν να αναπτύσσονται, κάτι που συμβαίνει και στη φυσική σύλληψη.

Στο τέλος αποφασίζεται αν θα γίνει μεταφορά σε φρέσκο κύκλο ή αν θα καταψυχθούν όλα τα έμβρυα για μεταγενέστερη εμβρυομεταφορά. Η κατάψυξη όλων προτιμάται όταν υπάρχει κίνδυνος υπερδιέγερσης, όταν το ενδομήτριο δεν είναι κατάλληλο ή όταν θα γίνει γενετικός έλεγχος.

Γιατί ο αριθμός μειώνεται από στάδιο σε στάδιο

Πολλά ζευγάρια απογοητεύονται όταν από 12 ωάρια φτάνουν σε 3 ή 4 βλαστοκύστεις. Η μείωση αυτή είναι η φυσική πορεία και όχι ένδειξη ότι κάτι πήγε στραβά. Κάθε στάδιο λειτουργεί σαν φίλτρο που κρατά τα έμβρυα με την καλύτερη δυναμική.

Ανάρρωση μετά την ωοληψία: τι να περιμένετε ημέρα προς ημέρα

Η αποθεραπεία είναι γρήγορη για τις περισσότερες γυναίκες. Η εμπειρία όμως δεν είναι ίδια για όλες, κυρίως όταν έχουν ληφθεί πολλά ωάρια.

Οι πρώτες ώρες

Ξυπνάτε στον χώρο ανάνηψης, όπου παραμένετε υπό παρακολούθηση. Μπορεί να νιώθετε ζάλη, ξηροστομία ή ήπιο πόνο σαν περιόδου. Πριν φύγετε θα πιείτε υγρά και το προσωπικό θα βεβαιωθεί ότι ουρείτε κανονικά.

Την ίδια ημέρα και το βράδυ

• Ξεκούραση στο σπίτι, όχι όμως ακινησία στο κρεβάτι.
• Ελαφρύ φαγητό, σε μικρές και συχνές ποσότητες.
• Για τον πόνο, το παυσίπονο που θα σας υποδείξει ο γιατρός, συνήθως παρακεταμόλη.
• Όχι οδήγηση και όχι σημαντικές αποφάσεις ή υπογραφές για 24 ώρες, λόγω της μέθης.

Ημέρες 2 έως 5

Οι περισσότερες γυναίκες επιστρέφουν στη δουλειά την επόμενη ή τη μεθεπόμενη ημέρα. Το φούσκωμα μπορεί να κρατήσει μερικές ημέρες, επειδή οι ωοθήκες παραμένουν διογκωμένες. Αποφύγετε τρέξιμο, άλματα και άρση βάρους μέχρι να σας πει ο γιατρός, γιατί οι μεγάλες ωοθήκες έχουν μικρό κίνδυνο συστροφής.

Αν το φούσκωμα αυξάνεται αντί να υποχωρεί, αν παίρνετε βάρος πάνω από ένα κιλό την ημέρα ή αν μειώνονται τα ούρα, επικοινωνήστε την ίδια ημέρα με την ομάδα σας.

Ωοληψία σε ειδικές περιπτώσεις

Για κατάψυξη ωαρίων

Η διαδικασία είναι ίδια με την ωοληψία στην εξωσωματική. Η διαφορά είναι ότι τα ώριμα ωάρια υαλοποιούνται αμέσως, χωρίς γονιμοποίηση. Για την κατάψυξη ωαρίων συχνά χρειάζονται περισσότεροι από ένας κύκλοι, ειδικά μετά τα 35, ώστε να συγκεντρωθεί επαρκής αριθμός.

Με ήπια διέγερση ή φυσικό κύκλο

Στην mini IVF αναπτύσσονται λίγα ωοθυλάκια, οπότε η ωοληψία διαρκεί λιγότερο και η ενόχληση μετά είναι συνήθως μικρότερη. Ο χρονισμός όμως είναι ακόμη πιο κρίσιμος, γιατί ένα χαμένο ωοθυλάκιο σημαίνει μεγάλο μέρος του κύκλου.

Σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες

Με πολυκυστικές ωοθήκες αναπτύσσονται συχνά πολλά ωοθυλάκια. Αυτό δίνει περισσότερα ωάρια, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο υπερδιέγερσης. Για αυτό χρησιμοποιείται συχνά πρωτόκολλο με ανταγωνιστή, πυροδότηση με αγωνιστή GnRH και κατάψυξη όλων των εμβρύων.

Ως δότρια ωαρίων

Οι δότριες ακολουθούν το ίδιο πρωτόκολλο διέγερσης και ωοληψίας. Περνούν όμως πρώτα από πλήρη ιατρικό, γενετικό και ψυχολογικό έλεγχο, όπως προβλέπει η νομοθεσία, και παρακολουθούνται με την ίδια προσοχή μετά την ωοληψία.

Μύθοι και αλήθειες για την ωοληψία

• «Η ωοληψία εξαντλεί το απόθεμα και φέρνει νωρίτερα την εμμηνόπαυση.» Όχι. Τα φάρμακα αξιοποιούν ωοθυλάκια που ο οργανισμός θα έχανε ούτως ή άλλως εκείνον τον μήνα. Το συνολικό απόθεμα δεν καταναλώνεται γρηγορότερα.
• «Γίνεται τομή στην κοιλιά.» Όχι. Η βελόνα περνά από το τοίχωμα του κόλπου με καθοδήγηση υπερήχου. Δεν υπάρχουν ράμματα ούτε ουλές.
• «Κάθε ωάριο θα γίνει έμβρυο.» Όχι. Μέρος των ωαρίων είναι ανώριμο, μέρος δεν γονιμοποιείται και μέρος των εμβρύων σταματά να αναπτύσσεται.
• «Όσο περισσότερα ωάρια, τόσο καλύτερα.» Μέχρι ένα σημείο. Πολύ υψηλός αριθμός αυξάνει τον κίνδυνο υπερδιέγερσης χωρίς ανάλογο όφελος. Στόχος είναι η ισορροπία ανάμεσα σε ποσότητα και ασφάλεια.
• «Μετά την ωοληψία πρέπει να μείνετε ξαπλωμένη για μέρες.» Όχι. Η ήπια κίνηση βοηθά την κυκλοφορία και την ανάρρωση.

Όταν η ωοληψία δεν δίνει ωάρια ή δίνει λιγότερα από τα αναμενόμενα

Σπάνια, η αναρρόφηση ωοθυλακίων που στον υπέρηχο έδειχναν φυσιολογικά δεν αποδίδει κανένα ωάριο. Η κατάσταση ονομάζεται σύνδρομο κενού ωοθυλακίου. Στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε πρόβλημα με την ένεση πυροδότησης, όπως λάθος ώρα, λάθος δόση ή ελλιπή απορρόφηση, και όχι σε κάποια μόνιμη βλάβη.

Η ομάδα μπορεί να μετρήσει τα επίπεδα hCG στο αίμα για να δει αν η ένεση δούλεψε. Σε επόμενο κύκλο συνήθως αλλάζει το είδος ή ο χρόνος της πυροδότησης. Αντίστοιχα, ένας μικρός αριθμός ωαρίων σε γυναίκα με χαμηλό απόθεμα δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια είναι μάταιη. Συζητήστε με τον γιατρό σας τα δεδομένα του κύκλου πριν πάρετε αποφάσεις για τον επόμενο.

Συχνές Ερωτήσεις