Κονδυλώματα και Ιός HPV: Συμπτώματα και Θεραπεία

Κονδυλώματα | Ιός HPV

Τι είναι ο ιός HPV;

Ο ανθρώπινος ιός των θηλωμάτων (human papilloma virus, HPV) είναι ένα από τα συχνότερα αίτια σεξουαλικά μεταδιδόμενης λοίμωξης. Υπάρχουν πολλοί τύποι του ιού, υψηλότερης ή χαμηλότερης επικινδυνότητας. Μερικοί τύποι μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή και μερικοί προκαλούν τα γεννητικά κονδυλώματα (μεμονωμένες ή πολλαπλές βλάβες που αναπτύσσονται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων σε άνδρες και γυναίκες).

Μπορεί κάποιος να έχει HPV χωρίς συμπτώματα;

Πολλοί άνθρωποι που έχουν μολυνθεί από τον HPV δεν εμφανίζουν συμπτώματα, ενώ σε άλλους η επώαση μπορεί να διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα.

HPV Υψηλού και Χαμηλού Κινδύνου

Η υψηλού κινδύνου λοίμωξη από HPV μπορεί να προκαλέσει παθολογικές αλλοιώσεις στο τραχηλικό επίχρισμα του τεστ-ΠΑΠ, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού ή του πέους.

Η χαμηλού κινδύνου λοίμωξη από HPV μπορεί να προκαλέσει παθολογικές αλλοιώσεις στο τραχηλικό επίχρισμα του τεστ-ΠΑΠ ή γεννητικά κονδυλώματα, τα οποία αν και συνήθως ακίνδυνα είναι άκρως μεταδοτικά.

Τι είναι λοιπόν τα γεννητικά κονδυλώματα;

Τα γεννητικά κονδυλώματα είναι μαλακές, υγρές βλάβες που εμφανίζονται στην περιοχή των γεννητικών οργάνων μερικές εβδομάδες ή μήνες μετά τη μόλυνση. Μπορεί να είναι μεμονωμένα ή πολλαπλά. Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι έχουν λοίμωξη από HPV στα γεννητικά όργανα χωρίς κονδυλώματα. Τα γεννητικά κονδυλώματα είναι ιδιαίτερα μολυσματικά και μεταδίδονται κατά τη στοματική, κολπική και πρωκτική σεξουαλική επαφή με σύντροφο που έχει ήδη μολυνθεί. Η εμφάνισή τους είναι συχνότερη στις γυναίκες και μπορεί να βρίσκονται στο αιδοίο, μέσα στον κόλπο, στο στόμιο του τραχήλου της μήτρας ή στον πρωκτό. Στους άνδρες, μπορεί να εντοπίζονται στη βάλανο του πέους, στο σώμα του πέους, στο όσχεο ή γύρω από τον πρωκτό.

Από την εποχή του Ιπποκράτη ήταν γνωστά στον ιατρικό κόσμο τα γεννητικά κονδυλώματα. Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV-Human Pappiloma Virus) είναι ένας επιθηλιοτρόπος ιός, ο οποίος αριθμεί πλέον των 100 γονοτύπων, από τους οποίους οι 35 αφορούν στα γεννητικά όργανα.

Ποια η σύνδεση του HPV με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας;

Σήμερα έχει αποδειχθεί ο ρόλος του HPV στην τραχηλική καρκινογένεση. Ο κίνδυνος ανάπτυξης ενδοεπιθηλιακής νεοπλασίας (προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας) ή πλακώδους διηθητικού καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον τύπο του ιού HPV.

Χαμηλού κινδύνου θεωρούνται οι 6,11,34,40,42,43,44,53,54,57,66. Υψηλού κινδύνου θεωρούνται οι τύποι 16,18,26,31,33,35,39,45,51,52,56,58,59,64,70. Ενδεικτικά, οι τύποι 16 και 18 θεωρούνται σήμερα υπαίτιοι για το 70% του συνόλου των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας.

Οι ιοί ΗPV προκαλούν 2 κυρίως τύπους αλλοιώσεων του τραχήλου της μήτρας : οξυτενή κονδυλώματα (υπερυψωμένα) και επίπεδα κονδυλώματα.

Η λοίμωξη γίνεται με τη σεξουαλική επαφή και η είσοδος του ιού διευκολύνεται από κάποιου βαθμού λύση της συνεχείας του ιστού (μικροτραυματισμό της περιοχής κατά τη διάρκεια της επαφής).

Ποιοι είναι οι προδιαθεσικοί παράγοντες;

Προδιαθεσικοί παράγοντες για μόλυνση από τον ιό HPV είναι η ανεπαρκής σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, η ηλικία άνω των 30 ετών, οι διάφορες ανοσοκατασταλτικές καταστάσεις όπως λοίμωξη από τον ιό του AIDS, η κύηση, ο σακχαρώδης διαβήτης, τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα, η θεραπεία με κορτικοειδή, το κάπνισμα, και οι πολλαπλές κυήσεις.

Ο χρόνος επώασης είναι από μία εβδομάδα έως εννέα μήνες.

Γιατί όμως παρά το υψηλό ποσοστό μόλυνσης HPV σε νεαρές γυναίκες, θα υπάρξει ένα μικρό ποσοστό νεοπλασίας σε αυτές; Αυτό γιατί ο HPV χρειάζεται συμπαράγοντες όπως το κάπνισμα ή ιδιαίτερο ορμονικό περιβάλλον. Πολλές γυναίκες θα μολυνθούν με τον ιό HPV κάποια στιγμή στη ζωή τους, αλλά στην πλειοψηφία αυτών υποχωρεί αυτόματα.

Πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε από τους επικίνδυνους τύπους HPV;

Ειδικά οι HPV 16 και 18 ενοχοποιούνται για το 70% των καρκινωμάτων του τραχήλου της μήτρας. Στην αγορά έχει διατεθεί το τετραδύναμο εμβόλιο, με υλικό από τους 16,18,6 και 11 τύπους του ιού. Ο χρόνος λίγο πριν την έναρξη σεξουαλικών σχέσεων φαίνεται να είναι ο καταλληλότερος για την χορήγηση του εμβολίου. Είναι αυτονόητο πως οι εμβολιαζόμενες γυναίκες δεν απαλλάσσονται από την αναγκαιότητα για κυτταρολογικό έλεγχο του τραχήλου, δηλαδή το ευρέως γνωστό test pap.

Πως γίνεται η σωστή διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται με επισκόπηση της ζημιάς από γυναικολόγο. Στις γυναίκες πρέπει επιπλέον να εξετάζεται ο τράχηλος και να λαμβάνεται τραχηλικό επίχρισμα (τεστ-ΠΑΠ), το οποίο μπορεί να δείξει παθολογικά κύτταρα ή/ και λοίμωξη από HPV.

Δεν υπάρχει τρόπος να προβλεφθεί αν θα αναπτυχθούν ή θα υποχωρήσουν. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές μέθοδοι θεραπείας για τα γεννητικά κονδυλώματα.

Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.

Ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία για αντιμετώπιση;

Τα κονδυλώματα είναι μικροί καλοήθεις όγκοι που εμφανίζονται κυρίως στα γεννητικά όργανα της γυναίκας και του άνδρα και στο δακτύλιο, συνήθως, του πρωκτού. Έχουν χρώμα ρόδινο ή καφέ και στο σχήμα θυμίζουν κουνουπίδι σε μικρογραφία. Συνήθως οφείλονται στον ιό HPV.

Τα κονδυλώματα είναι πάθηση που μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς να υπάρχει σεξουαλική επαφή. Βεβαίως είναι δυνατό να μεταδοθούν σε σεξουαλικό μας σύντροφο από τη στιγμή που τα έχει παρουσιάσει ο ένας από τους δύο. Η θεραπεια αναλογα με τον τυπο ειναι ειτε καυτηριασμος ειτε χρηση ειδικων αλοιφων.

Εάν έχετε κονδυλώματα, αποφεύγετε τις σεξουαλικές σχέσεις ή χρησιμοποιήστε προφυλακτικό, γιατί μπορεί να μεταδοθούν. Απευθυνθείτε στο γιατρό σας για θεραπεία.

Πώς μεταδίδεται ο HPV και πόσο προστατεύει το προφυλακτικό

Ο HPV δεν μεταδίδεται με το αίμα ή τα υγρά του σώματος όπως άλλοι ιοί. Μεταδίδεται κυρίως με την άμεση επαφή δέρματος με δέρμα και βλεννογόνου με βλεννογόνο στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.

• Κολπική και πρωκτική επαφή: ο συχνότερος τρόπος μετάδοσης.
• Στοματική επαφή: μπορεί να μεταδώσει τον ιό στο στόμα και τον φάρυγγα.
• Επαφή χωρίς διείσδυση: η τριβή των γεννητικών οργάνων αρκεί για να περάσει ο ιός.
• Από τη μητέρα στο νεογνό: σπάνια, κατά τον τοκετό.

Το προφυλακτικό μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο, δεν τον μηδενίζει όμως, γιατί ο ιός μπορεί να βρίσκεται σε δέρμα που δεν καλύπτεται. Πετσέτες, λεκάνες τουαλέτας και πισίνες δεν θεωρούνται ουσιαστικοί τρόποι μετάδοσης.

Ο χρόνος από τη μόλυνση μέχρι την εμφάνιση κονδυλωμάτων ή αλλοιώσεων ποικίλλει πολύ. Ο ιός μπορεί να παραμείνει σιωπηλός για μήνες ή και χρόνια, γι’ αυτό είναι συνήθως αδύνατο να προσδιοριστεί πότε και από ποιον έγινε η μόλυνση.

Θεραπείες για τα κονδυλώματα: οι επιλογές και οι διαφορές τους

Δεν υπάρχει μία «καλύτερη» θεραπεία για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από τον αριθμό, το μέγεθος και τη θέση των κονδυλωμάτων, από το αν υπάρχει εγκυμοσύνη και από την προτίμησή σας.

Θεραπείες που εφαρμόζετε στο σπίτι

• Κρέμα ιμικιμόδης: ενισχύει την τοπική ανοσολογική απάντηση. Εφαρμόζεται λίγες φορές την εβδομάδα για αρκετές εβδομάδες. Προκαλεί συχνά κοκκινίλα και ερεθισμό, που είναι αναμενόμενα.
• Διάλυμα ή κρέμα ποδοφυλλοτοξίνης: καταστρέφει τον ιστό του κονδυλώματος. Εφαρμόζεται σε κύκλους, με διαλείμματα.

Και οι δύο χρειάζονται υπομονή και ακριβή εφαρμογή μόνο πάνω στις βλάβες, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Θεραπείες στο ιατρείο

• Κρυοθεραπεία: πάγωμα με υγρό άζωτο. Γρήγορη, χρειάζεται συχνά επανάληψη ανά μία έως δύο εβδομάδες.
• Τριχλωροξικό οξύ: χημική καταστροφή μικρών κονδυλωμάτων, κατάλληλη και στην εγκυμοσύνη.
• Ηλεκτροκαυτηρίαση ή laser CO2: για πολλαπλά, μεγάλα ή ανθεκτικά κονδυλώματα, με τοπική ή γενική αναισθησία.
• Χειρουργική αφαίρεση: για μεγάλες βλάβες ή όταν χρειάζεται ιστολογική εξέταση.

Όποια μέθοδο κι αν επιλέξετε, η θεραπεία αφαιρεί τις ορατές βλάβες. Τον ιό τον ελέγχει τελικά το ανοσοποιητικό σας σύστημα.

Κονδυλώματα στην εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη τα κονδυλώματα μπορεί να αυξηθούν σε αριθμό και μέγεθος, λόγω των ορμονικών αλλαγών και της φυσιολογικής μεταβολής της ανοσίας. Συχνά μικραίνουν ξανά μετά τον τοκετό.

• Οι κρέμες ιμικιμόδης και ποδοφυλλοτοξίνης δεν χρησιμοποιούνται στην κύηση.
• Ασφαλείς επιλογές είναι η κρυοθεραπεία, το τριχλωροξικό οξύ και, για μεγαλύτερες βλάβες, το laser ή η χειρουργική αφαίρεση.
• Η καισαρική τομή δεν γίνεται μόνο λόγω κονδυλωμάτων. Συζητείται μόνο αν είναι τόσο μεγάλα που εμποδίζουν τον τοκετό ή αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας.
• Η μετάδοση στο μωρό είναι σπάνια.

Ο έλεγχος του τραχήλου μπορεί να γίνει κανονικά στην εγκυμοσύνη, και αν χρειαστεί, η κολποσκόπηση είναι ασφαλής σε όλη τη διάρκεια της κύησης.

Τι γίνεται με τον ιό HPV μετά τη μόλυνση: κάθαρση ή επιμονή

Η λοίμωξη από HPV είναι τόσο συχνή που οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα έρθουν σε επαφή με τον ιό κάποια στιγμή. Η καλή είδηση είναι ότι στη μεγάλη πλειονότητα το ανοσοποιητικό τον καθαρίζει μόνο του. Σε μεγάλες μελέτες, περίπου εννέα στις δέκα λοιμώξεις δεν ανιχνεύονται πια μέσα σε δύο χρόνια.

Το πρόβλημα ξεκινά όταν ένας ογκογόνος τύπος παραμένει για χρόνια. Αυτή η επίμονη λοίμωξη είναι που μπορεί, αργά και σταδιακά, να οδηγήσει σε προκαρκινικές αλλοιώσεις. Γι’ αυτό ο προληπτικός έλεγχος επαναλαμβάνεται σε τακτά διαστήματα: για να εντοπιστεί η επιμονή εγκαίρως.

Τι ευνοεί την επιμονή του ιού

• το κάπνισμα, που μειώνει την τοπική άμυνα του τραχήλου,
• η ανοσοκαταστολή, από νόσο ή φάρμακα,
• η συνύπαρξη άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων, όπως τα χλαμύδια ή η χρόνια τραχηλίτιδα,
• η μόλυνση από τους τύπους 16 και 18, που παραμένουν συχνότερα.

HPV στους άνδρες

Ο ιός αφορά εξίσου τους άνδρες, αν και γι’ αυτούς μιλάμε λιγότερο. Στους άνδρες ο HPV προκαλεί κονδυλώματα στο πέος, το όσχεο και γύρω από τον πρωκτό, και οι ογκογόνοι τύποι σχετίζονται με σπάνιους καρκίνους του πέους, του πρωκτού και του στοματοφάρυγγα.

• Δεν υπάρχει εγκεκριμένο τεστ ρουτίνας για τον HPV στους άνδρες. Η διάγνωση των κονδυλωμάτων γίνεται με την επισκόπηση από ουρολόγο ή δερματολόγο.
• Ο σύντροφος μιας γυναίκας με θετικό HPV δεν χρειάζεται εξετάσεις αν δεν έχει ορατές βλάβες.
• Ο εμβολιασμός των αγοριών προστατεύει τους ίδιους και μειώνει τη μετάδοση στον πληθυσμό.

Περισσότερα για τις ηλικίες και τις δόσεις θα βρείτε στη σελίδα για το εμβόλιο HPV.

Μετά τη θεραπεία των κονδυλωμάτων: φροντίδα και πρόληψη υποτροπής

• Κρατήστε την περιοχή καθαρή και στεγνή. Μετά από κρυοθεραπεία ή καυτηρίαση, ο ερεθισμός υποχωρεί σε λίγες ημέρες.
• Αποφύγετε το ξύρισμα πάνω από περιοχές με κονδυλώματα. Οι μικροτραυματισμοί απλώνουν τον ιό.
• Χρησιμοποιείτε προφυλακτικό μέχρι να επουλωθούν πλήρως οι βλάβες, και ιδανικά για μερικούς μήνες μετά.
• Ελέγχετε την περιοχή κάθε λίγες εβδομάδες. Τα νέα κονδυλώματα αντιμετωπίζονται πιο εύκολα όσο είναι μικρά.
• Αν καπνίζετε, η διακοπή βοηθά τον οργανισμό να ελέγξει τον ιό.
• Συνεχίστε κανονικά τον προληπτικό έλεγχο του τραχήλου.

Μύθοι για τον HPV και τα κονδυλώματα

• «Τα κονδυλώματα γίνονται καρκίνος.» Τα κοινά κονδυλώματα οφείλονται σε τύπους χαμηλού κινδύνου και δεν εξελίσσονται σε καρκίνο.
• «Θετικό HPV σημαίνει απιστία.» Ο ιός μπορεί να υπάρχει σιωπηλά για χρόνια. Ένα θετικό αποτέλεσμα σήμερα δεν δείχνει πότε έγινε η μόλυνση.
• «Αν κάνω το εμβόλιο, δεν χρειάζομαι έλεγχο.» Το εμβόλιο δεν καλύπτει όλους τους ογκογόνους τύπους. Ο έλεγχος συνεχίζεται.
• «Ο HPV αφορά μόνο τις γυναίκες.» Οι άνδρες μολύνονται και μεταδίδουν τον ιό εξίσου.
• «Μετά τη θεραπεία ο ιός φεύγει οριστικά.» Η θεραπεία αφαιρεί τις βλάβες. Τον ιό τον ελέγχει το ανοσοποιητικό, και αυτό χρειάζεται χρόνο.

Κονδύλωμα ή κάτι άλλο; Βλάβες που μοιάζουν

Δεν είναι κάθε μικρό εξόγκωμα στα γεννητικά όργανα κονδύλωμα. Αρκετές καλοήθεις καταστάσεις μοιάζουν, και η σωστή διάγνωση γλιτώνει από άσκοπες θεραπείες και άγχος.

• Θηλωματώδης υπερπλασία του προδόμου: μικρές, συμμετρικές προεκβολές στην είσοδο του κόλπου. Είναι φυσιολογική ανατομική παραλλαγή και δεν χρειάζεται θεραπεία.
• Μολυσματική τέρμινθος: μικρά, λεία, στρογγυλά οζίδια με μια κεντρική βύθιση. Οφείλεται σε άλλον ιό και υποχωρεί συνήθως μόνη της.
• Ινοεπιθηλιακοί πολύποδες: μαλακά «κρεμαστά» μορφώματα δέρματος, χωρίς σχέση με τον HPV.
• Έρπης γεννητικών οργάνων: επώδυνες φυσαλίδες ή πληγές, όχι ανάγλυφα εξογκώματα.
• Σμηγματογόνοι αδένες και κύστεις: μικρά κιτρινωπά στίγματα ή σφαιρίδια κάτω από το δέρμα.

Αν παρατηρήσετε κάτι καινούργιο, μην το αφαιρέσετε μόνες σας και μη χρησιμοποιήσετε σκευάσματα για κοινά κονδυλώματα των χεριών. Ζητήστε εξέταση. Η επισκόπηση από τον γυναικολόγο συνήθως αρκεί για τη διάγνωση.

Συχνές Ερωτήσεις