Σπερματέγχυση (IUI): Διαδικασία, Επιτυχία και Κόστος

Σπερματέγχυση: η πιο απλή μέθοδος υποβοηθούμενης αναπαραγωγής

Τι είναι η σπερματέγχυση;

Η σπερματέγχυση είναι μία τεχνική κατά την οποία εισάγεται στην μήτρα της γυναίκας, το σπέρμα. Πριν από αυτή τη διαδικασία, πρέπει να έχουν διεγερθεί οι ωοθήκες και να έχει προκληθεί η ωορρηξία.

Το σπέρμα για να είναι έτοιμο για την τοποθέτηση, θα πρέπει να έχει υποστεί έναν ειδικό καθαρισμό, με τεχνική που διαρκεί περίπου 2 ώρες. Η τοποθέτησή του στην μήτρα γίνεται με έναν λεπτό καθετήρα, σε ένα σημείο όπου δεν χρειάζεται μεγάλη απόσταση για να φτάσει στα ωάρια, όταν λαμβάνει χώρα η ωορρηξία.

Πότε ενδείκνυται η σπερματέγχυση;

Η σπερματέγχυση μπορεί να γίνει στις περισσότερες γυναίκες. Είναι μία διαδικασία που δεν πονάει καθόλου και κρίνεται κατάλληλη για τις γυναίκες που είναι κάτω των 35 χρόνων με μικρό διάστημα υπογονιμότητας. Επίσης είναι σημαντικό να είναι διαβατές οι σάλπιγγες, χωρίς συμφύσεις. Ακόμα και γυναίκες χωρίς ωορρηξία μπορούν να κάνουν σπερματέγχυση, με τη λήψη της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.

Αν υπάρχει ανεπάρκεια τραχηλικής βλέννας, τότε έχει μεγάλο νόημα η σπερματέγχυση σε φυσικό κύκλο, δηλαδή χωρίς διέγερση ωοθηκών.

Ποια η διαδικασία της σπερματέγχυσης;

Σε πολλές περιπτώσεις η γυναίκα λαμβάνει ειδική φαρμακευτική αγωγή και παρακολουθείται τακτικά ώστε να ανευρεθεί ο βαθμός ωρίμανσης των ωαρίων. Την κατάλληλη στιγμή, ο άνδρας δίνει σπέρμα το οποίο με διάφορες τεχνικές υφίσταται ειδικό καθαρισμό. Όταν ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, τοποθετείται στην μήτρα της γυναίκας ένας πολύ λεπτός καθετήρας, από τον οποίο περνάνε απευθείας στα σπερματοζωάρια. Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά και δεν προκαλεί καμία ενόχληση στην γυναίκα.

Πότε αντενδείκνυται η σπερματέγχυση;

Η ενδομήτρια σπερματέγχυση δεν είναι καλή επιλογή για γυναίκες που έχουν περάσει τα 35 τους χρόνια και το ορμονολογικό τους προφίλ είναι διαταραγμένο. Επίσης όσες γυναίκες έχουν ιστορικό λοιμώξεων της πυέλου ή σοβαρή ενδομητρίωση δεν συνιστάται να κάνουν σπερματέγχυση. Τέλος θα πρέπει τα δείγματα σπέρματος να είναι συγκεκριμένου αριθμού σπερματοζωαρίων για να υπάρχει αποτέλεσμα.

Ποια τα ποσοστά επιτυχίας της σπερματέγχυσης;

Τα ποσοστά επιτυχίας της σπερματέγχυσης δεν είναι τόσο υψηλά όσο τα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης, ωστόσο στις περιπτώσεις που αναφέραμε παραπάνω είναι αρκετά υψηλά και το κυριότερο, χωρίς τις παρεμβάσεις της εξωσωματικής. Αναμφισβήτητα φαίνεται σαν ένας πιο φυσικός τρόπος σύλληψης και με μικρό κόστος, σε σχέση με τις άλλες τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Ποιο το κόστος της σπερματέγχυσης; Είναι προσιτές οι τιμές;

Το κόστος της σπερματέγχυσης είναι σχετικά μικρό και προσαρμοσμένο στο κάθε ζευγάρι, ύστερα από αναλυτική εξέταση. Κλείστε ραντεβού στο ιατρείο μας για να μάθετε όλες τις λεπτομέρειες του κόστους.

Πόσες προσπάθειες αξίζει να γίνουν

Οι περισσότερες εγκυμοσύνες με σπερματέγχυση επιτυγχάνονται στους πρώτους τρεις με τέσσερις κύκλους. Ανά κύκλο, η πιθανότητα κυμαίνεται συνήθως από 10 έως 20%, ανάλογα με την ηλικία, την αιτία και το αν χορηγείται φαρμακευτική διέγερση. Αν μετά από τρεις ή τέσσερις προσπάθειες δεν υπάρξει αποτέλεσμα, συζητείται η μετάβαση στην εξωσωματική, νωρίτερα σε γυναίκες άνω των 38 ετών.

Τι να περιμένετε μετά τη σπερματέγχυση

Μετά την τοποθέτηση μένετε ξαπλωμένη για 10 με 15 λεπτά και επιστρέφετε κανονικά στις δραστηριότητές σας. Ήπιες κράμπες ή ελάχιστη αιμόρροια την ίδια ημέρα είναι αναμενόμενες. Συχνά χορηγείται προγεστερόνη για την υποστήριξη της ωχρινικής φάσης. Το τεστ εγκυμοσύνης (β-hCG αίματος) γίνεται περίπου 14 ημέρες αργότερα. Νωρίτερα, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι παραπλανητικό.

Η διαδικασία της σπερματέγχυσης βήμα προς βήμα

1. Έλεγχος του ζευγαριού: ορμονικές εξετάσεις, υπερηχογράφημα, έλεγχος βατότητας σαλπίγγων με σαλπιγγογραφία και σπερμοδιάγραμμα.
2. Παρακολούθηση ή ήπια διέγερση: σε φυσικό κύκλο ή με χάπια ή ενέσεις χαμηλής δόσης, με υπερηχογραφήματα για να μετρηθεί η ανάπτυξη των ωοθυλακίων.
3. Πρόκληση ωορρηξίας: όταν το ωοθυλάκιο ωριμάσει, γίνεται ένεση hCG και η σπερματέγχυση προγραμματίζεται 34 έως 38 ώρες μετά.
4. Επεξεργασία του σπέρματος: το δείγμα πλένεται στο εργαστήριο ώστε να επιλεγούν τα πιο κινητά σπερματοζωάρια.
5. Τοποθέτηση: με λεπτό καθετήρα μέσα στη μήτρα, σε ένα με δύο λεπτά, χωρίς αναισθησία.
6. Υποστήριξη και τεστ: συχνά προγεστερόνη και τεστ κύησης αίματος 14 ημέρες μετά.

Κόστος σπερματέγχυσης: από τι εξαρτάται

Το κόστος της σπερματέγχυσης είναι μικρό σε σχέση με την εξωσωματική γονιμοποίηση και εξαρτάται από τρία πράγματα: αν γίνεται σε φυσικό κύκλο ή με φαρμακευτική διέγερση, πόσα υπερηχογραφήματα παρακολούθησης χρειάζονται και την επεξεργασία του σπέρματος στο εργαστήριο. Τα φάρμακα καλύπτονται εν μέρει από τον ΕΟΠΥΥ με συνταγή. Εξατομικευμένη ενημέρωση για το κόστος σπερματέγχυσης παίρνετε στην πρώτη επίσκεψη.

Φυσικός κύκλος ή ήπια διέγερση: ποια σπερματέγχυση σας ταιριάζει

Η σπερματέγχυση μπορεί να γίνει με τρεις βασικούς τρόπους. Η επιλογή εξαρτάται από το αν έχετε τακτική ωορρηξία, από την ηλικία σας και από την αιτία της υπογονιμότητας.

• Φυσικός κύκλος: χωρίς φάρμακα διέγερσης. Παρακολουθείται η ανάπτυξη του ωοθυλακίου και η σπερματέγχυση γίνεται τη σωστή στιγμή. Πλεονέκτημα: σχεδόν μηδενικός κίνδυνος δίδυμης κύησης. Μειονέκτημα: χαμηλότερη πιθανότητα ανά κύκλο.
• Χάπια από το στόμα: λετροζόλη ή κλομιφαίνη για λίγες ημέρες, ώστε να αναπτυχθούν ένα ή δύο ωοθυλάκια. Ενδείκνυνται ιδιαίτερα όταν η ωορρηξία είναι ακανόνιστη, όπως συχνά στις πολυκυστικές ωοθήκες.
• Ενέσεις γοναδοτροπινών σε χαμηλή δόση: δίνουν κάπως υψηλότερες πιθανότητες, αλλά απαιτούν στενότερη παρακολούθηση, γιατί η ανάπτυξη πολλών ωοθυλακίων αυξάνει τον κίνδυνο πολύδυμης κύησης.

Στόχος της διέγερσης στη σπερματέγχυση δεν είναι τα πολλά ωάρια, όπως στην εξωσωματική, αλλά ένα έως δύο ώριμα ωοθυλάκια. Αν αναπτυχθούν περισσότερα, ο ιατρός μπορεί να προτείνει ακύρωση του κύκλου ή μετατροπή του σε εξωσωματική, για να αποφευχθεί η τρίδυμη κύηση.

Τι πρέπει να ισχύει για το σπέρμα

Η σπερματέγχυση φέρνει τα σπερματοζωάρια πιο κοντά στο ωάριο, αλλά δεν μπορεί να αντισταθμίσει μια σοβαρή ανδρική διαταραχή. Το σημαντικότερο κριτήριο είναι ο συνολικός αριθμός κινητών σπερματοζωαρίων που μένουν μετά την επεξεργασία του δείγματος. Όταν είναι πολύ χαμηλός, συνήθως κάτω από μερικά εκατομμύρια, οι πιθανότητες πέφτουν σημαντικά και η εξωσωματική με μικρογονιμοποίηση είναι πιο λογική επιλογή.

Πρακτικές οδηγίες για τη συλλογή του δείγματος

• Τηρήστε την αποχή που σας υποδείχθηκε, συνήθως 2 έως 5 ημέρες.
• Χρησιμοποιήστε μόνο το αποστειρωμένο δοχείο που σας δίνεται.
• Μη χρησιμοποιείτε λιπαντικά ή προφυλακτικό, γιατί μπορεί να βλάψουν τα σπερματοζωάρια.
• Αν το δείγμα συλλεχθεί στο σπίτι, μεταφέρετέ το στο εργαστήριο το συντομότερο δυνατό, σε θερμοκρασία σώματος.
• Ενημερώστε αν είχατε πυρετό τους τελευταίους μήνες ή αν παίρνετε φάρμακα, γιατί μπορεί να επηρεάσουν το δείγμα.

Αν το σπερμοδιάγραμμα είναι παθολογικό, αξίζει πρώτα εκτίμηση για ανδρική υπογονιμότητα, αφού ορισμένα αίτια, όπως η κιρσοκήλη ή ορμονικές διαταραχές, αντιμετωπίζονται.

Σπερματέγχυση με σπέρμα δότη

Η σπερματέγχυση με σπέρμα δότη είναι μια συχνή και αποτελεσματική επιλογή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

• Γυναίκες χωρίς σύντροφο που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί.
• Ζευγάρια όπου ο άνδρας έχει αζωοσπερμία και δεν βρέθηκαν σπερματοζωάρια με χειρουργική λήψη.
• Ζευγάρια με σοβαρό κληρονομικό νόσημα από την πλευρά του άνδρα, που δεν μπορεί να αποκλειστεί με άλλο τρόπο.

Το σπέρμα δότη προέρχεται από τράπεζα σπέρματος, όπου ο δότης έχει περάσει από ιατρικό, γενετικό και ορολογικό έλεγχο. Το δείγμα καταψύχεται και χρησιμοποιείται μόνο αφού επαναληφθούν οι εξετάσεις για λοιμώδη νοσήματα μετά από διάστημα ασφαλείας. Στην Ελλάδα η δωρεά είναι κατά κανόνα ανώνυμη και απαιτείται έγγραφη συναίνεση πριν από τη θεραπεία.

Επειδή το σπέρμα δότη είναι συνήθως άριστης ποιότητας, οι πιθανότητες ανά κύκλο εξαρτώνται κυρίως από την ηλικία και τη γονιμότητα της γυναίκας.

Σε ποιες διαγνώσεις η σπερματέγχυση έχει τα καλύτερα αποτελέσματα

Η σπερματέγχυση δεν έχει την ίδια αποτελεσματικότητα σε όλες τις αιτίες υπογονιμότητας. Συνοπτικά:

• Διαταραχές ωορρηξίας: όταν το πρόβλημα είναι μόνο η απουσία ωορρηξίας και το υπόλοιπο σύστημα είναι φυσιολογικό, ο συνδυασμός πρόκλησης ωορρηξίας και σπερματέγχυσης έχει πολύ καλά αποτελέσματα.
• Ήπιος ανδρικός παράγοντας: μικρή μείωση στον αριθμό ή στην κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
• Ανεξήγητη υπογονιμότητα: σε νεότερες γυναίκες, ως πρώτο βήμα πριν από την εξωσωματική.
• Ήπια ενδομητρίωση: με ανοιχτές σάλπιγγες και φυσιολογικό ωοθηκικό απόθεμα.
• Δυσκολίες στη σεξουαλική επαφή: όπως ο κολπισμός ή διαταραχές στύσης και εκσπερμάτισης, όπου η σπερματέγχυση λύνει ένα καθαρά μηχανικό πρόβλημα.

Αντίθετα, σε αποφραγμένες σάλπιγγες, σοβαρό ανδρικό παράγοντα ή πολύ χαμηλό ωοθηκικό απόθεμα, η σπερματέγχυση έχει ελάχιστες πιθανότητες και καθυστερεί χωρίς λόγο τη σωστή θεραπεία.

Πιθανές επιπλοκές και πότε να επικοινωνήσετε

Η σπερματέγχυση είναι από τις ασφαλέστερες πράξεις της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Οι επιπλοκές είναι σπάνιες, αλλά καλό είναι να τις γνωρίζετε:

• Πολύδυμη κύηση: ο κυριότερος κίνδυνος όταν χρησιμοποιούνται φάρμακα διέγερσης.
• Λοίμωξη: πολύ σπάνια, χάρη στην επεξεργασία του σπέρματος και την άσηπτη τεχνική.
• Υπερδιέγερση ωοθηκών: σπάνια με τις χαμηλές δόσεις που χρησιμοποιούνται στη σπερματέγχυση.
• Λιποθυμική αντίδραση: ελάχιστες γυναίκες νιώθουν ζάλη κατά την τοποθέτηση του καθετήρα. Περνά γρήγορα με ξεκούραση.

Επικοινωνήστε με τον γυναικολόγο σας αν εμφανίσετε πυρετό, έντονο ή επιδεινούμενο πόνο στην κοιλιά, δύσοσμα κολπικά υγρά, έντονη αιμορραγία ή φούσκωμα με δύσπνοια τις επόμενες ημέρες.

Προετοιμασία πριν από τον πρώτο κύκλο

Μια καλή προετοιμασία γλιτώνει ακυρωμένους κύκλους και άσκοπη αναμονή:

• Ολοκληρωμένος έλεγχος: βεβαιωθείτε ότι έχει γίνει έλεγχος βατότητας των σαλπίγγων και πρόσφατο σπερμοδιάγραμμα. Χωρίς αυτά, η σπερματέγχυση μπορεί να γίνει στα τυφλά.
• Ορολογικός έλεγχος του ζευγαριού για HIV, ηπατίτιδες και σύφιλη, που απαιτείται πριν από την επεξεργασία του σπέρματος.
• Καλλιέργεια κολπικού και τραχηλικού εκκρίματος όταν υπάρχουν συμπτώματα ή ιστορικό λοιμώξεων, όπως χλαμύδια, ώστε να αντιμετωπιστούν πριν από τη διαδικασία.
• Φυλλικό οξύ από τώρα, όπως σε κάθε γυναίκα που προσπαθεί να μείνει έγκυος.
• Ημερολόγιο κύκλου: σημειώστε την πρώτη ημέρα της περιόδου και ενημερώστε όπως σας έχει ζητηθεί, συνήθως τις πρώτες ημέρες του κύκλου, για να ξεκινήσει η παρακολούθηση.
• Οργάνωση του προγράμματος: η ημέρα της σπερματέγχυσης καθορίζεται λίγο πριν, ανάλογα με την ωρίμανση του ωοθυλακίου. Ο σύντροφος πρέπει να μπορεί να είναι διαθέσιμος για το δείγμα.

Μύθοι και αλήθειες για τη σπερματέγχυση

• «Πρέπει να μείνω ξαπλωμένη για ώρες μετά». Όχι. Λίγα λεπτά ξεκούρασης αρκούν. Η παρατεταμένη κατάκλιση δεν αυξάνει τις πιθανότητες.
• «Τα σπερματοζωάρια θα βγουν μόλις σηκωθώ». Τα σπερματοζωάρια τοποθετούνται μέσα στη μήτρα και κινούνται προς τις σάλπιγγες μέσα σε λίγα λεπτά. Το υγρό που μπορεί να βγει είναι κυρίως το υγρό του διαλύματος.
• «Η σπερματέγχυση είναι μικρή εξωσωματική». Δεν είναι. Δεν γίνεται ωοληψία και η γονιμοποίηση συμβαίνει μέσα στο σώμα, όπως στη φυσική σύλληψη.
• «Αν δεν πετύχει την πρώτη φορά, δεν θα πετύχει ποτέ». Οι πιθανότητες ανά κύκλο είναι περιορισμένες, γι’ αυτό συνήθως χρειάζονται περισσότερες από μία προσπάθειες.
• «Οι κράμπες μετά σημαίνουν εμφύτευση». Οι ήπιες κράμπες οφείλονται συνήθως στον καθετήρα ή στην προγεστερόνη και δεν προβλέπουν το αποτέλεσμα.

Ηλικία και σπερματέγχυση: πόσο χρόνο έχετε

Η ηλικία της γυναίκας επηρεάζει τη σπερματέγχυση περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο παράγοντα, γιατί η μέθοδος βασίζεται στα ωάρια που παράγει φυσικά ο οργανισμός, χωρίς επιλογή εμβρύων.

• Κάτω από 35: η σπερματέγχυση είναι λογικό πρώτο βήμα όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις, και υπάρχει χρόνος για αρκετούς κύκλους.
• 35 έως 39: μπορεί να δοκιμαστεί, αλλά για λιγότερους κύκλους. Η μετάβαση στην εξωσωματική εξετάζεται νωρίτερα.
• 40 και άνω: οι πιθανότητες ανά κύκλο είναι χαμηλές. Συχνά προτείνεται απευθείας εξωσωματική, ώστε να αξιοποιηθεί καλύτερα ο διαθέσιμος χρόνος και να υπάρχει δυνατότητα κατάψυξης εμβρύων.

Η σωστή απόφαση συνδυάζει την ηλικία με το ωοθηκικό απόθεμα, τη διάρκεια της υπογονιμότητας και τις επιθυμίες του ζευγαριού για το μέγεθος της οικογένειας.

Αν δεν γνωρίζετε το ωοθηκικό σας απόθεμα, ζητήστε να γίνει μέτρηση πριν από τον πρώτο κύκλο. Ένα χαμηλό αποτέλεσμα σε νεότερη ηλικία αλλάζει το πλάνο, ενώ ένα καλό αποτέλεσμα σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να δώσει λίγο περισσότερο περιθώριο για ηπιότερες μεθόδους.

Συχνές Ερωτήσεις