Φαγούρα στον Κόλπο: Αίτια, Αντιμετώπιση και Πότε να Ανησυχήσετε

Τι είναι η φαγούρα στον κόλπο;

Η φαγούρα στον κόλπο της γυναίκας είναι μια άβολη και συχνά επώδυνη κατάσταση, που προκαλείται από διάφορους λόγους.

Συνήθως δεν προκαλεί ανησυχία, μπορεί όμως να αποτελεί ένδειξη προβλημάτων υγείας που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.

Ο γυναικολόγος μπορεί να προσδιορίσει την αιτία του κολπικού κνησμού μέσω κλινικής εξέτασης και εξετάσεων αίματος, ούρων και λήψης κολπικού εκκρίματος και θα προσδιορίσει την κατάλληλη θεραπεία, προκειμένου να απαλλαγείτε από το σύμπτωμα.

Σε περιόδους υπερβολικού άγχους ή κατάθλιψης, το ανοσοποιητικό πέφτει και ο οργανισμός είναι ευάλωτος σε λοιμώξεις και μολύνσεις.

Οι γυναίκες που πάσχουν από διαβήτη μπορεί να εμφανίσουν κολπικό κνησμό και ερεθισμό στην περιοχή του κόλπου.

Η μυκητίαση είναι μια λοίμωξη που δημιουργείται, όταν οι μύκητες που υπάρχουν σε ισορροπία στη χλωρίδα του κόλπου αναπαράγονται με ανεξέλεγκτο ρυθμό. Η λοίμωξη μπορεί να προκληθεί από φάρμακα που λαμβάνονται για άλλο λόγο, μόλυνση από ιό ή αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό.

Χλαμύδια, γονόρροια, έρπης γεννητικών οργάνων, τριχομονάδες, είναι μερικά από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα που μπορεί να προκαλέσουν κολπική φαγούρα, που συνήθως συνοδεύεται από πόνο και τσούξιμο κατά την επαφή, επίπονη ούρηση και έκκριση δύσοσμων υγρών.

Η ανισορροπία των βακτηρίων του κόλπου ή η μειωμένη παραγωγή οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση, μπορεί να είναι οι κύριες αιτίες για την εμφάνιση βακτηριακής κολπίτιδας. Κύρια συμπτώματα της κολπίτιδας μπορεί να είναι η δυσοσμία, η φαγούρα, το τσούξιμο και η έκκριση γκριζωπών υγρών.

Η συχνή χρήση προϊόντων για κολπικές πλύσεις, που περιέχουν χημικές ουσίες, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και να διαταράξει την ισορροπία του pH του κόλπου.

Η μεταβολή των επιπέδων των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση, προκαλεί κολπική ξηρότητα που με τη σειρά της οδηγεί σε κνησμό.

Η ψωρίαση είναι μια αυτοάνοση πάθηση που προκαλεί ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των δερματικών κυττάρων και εκδηλώνεται οπουδήποτε στο σώμα, σε ορισμένες περιπτώσεις και στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, η φαγούρα του κόλπου μπορεί να είναι σύμπτωμα καρκίνου του κόλπου, που μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιτυχία εάν η διάγνωση γίνει στα πρώτα στάδια.

Πώς ξεχωρίζουν οι συχνότερες αιτίες

• Μύκητες κόλπου: έντονη φαγούρα, λευκές εκκρίσεις σαν γιαούρτι ή τυρί cottage, χωρίς ιδιαίτερη οσμή, κοκκινίλα και κάψιμο.
• Βακτηριακή κολπίτιδα: λεπτόρρευστες γκριζωπές εκκρίσεις με οσμή ψαριού, που δυναμώνει μετά την επαφή. Η φαγούρα είναι συνήθως ήπια.
• Τριχομονάδες: κιτρινοπράσινες, αφρώδεις εκκρίσεις, φαγούρα και πόνος στην ούρηση.
• Δερματίτιδα εξ επαφής: φαγούρα και ερεθισμός χωρίς εκκρίσεις, μετά από νέο αφρόλουτρο, σερβιετάκια, απορρυπαντικό, ξύρισμα ή αποτρίχωση.
• Κολπική ατροφία: ξηρότητα, κάψιμο και πόνος στην επαφή, μετά την εμμηνόπαυση ή στον θηλασμό.
• Σκληρυντικός λειχήνας: επίμονη φαγούρα στο αιδοίο, με λευκό, λεπτό δέρμα. Χρειάζεται διάγνωση και ειδική θεραπεία.

Τα συμπτώματα επικαλύπτονται, και μόνο με την περιγραφή δεν βγαίνει σίγουρη διάγνωση. Δείτε αναλυτικά τα είδη της κολπίτιδας.

Τι να κάνετε μέχρι να εξεταστείτε

• Πλένετε την περιοχή μία φορά την ημέρα, με χλιαρό νερό ή ήπιο καθαριστικό χωρίς άρωμα, μόνο εξωτερικά.
• Φορέστε βαμβακερά εσώρουχα και φαρδιά ρούχα. Αποφύγετε τα στενά συνθετικά.
• Μην ξύνεστε. Μια δροσερή κομπρέσα ανακουφίζει.
• Σταματήστε κάθε νέο προϊόν που ξεκινήσατε πρόσφατα.
• Αποφύγετε τις επαφές μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.

Τι να αποφύγετε

• Κολπικές πλύσεις και αποσμητικά σπρέι.
• Αντιμυκητιασικές κρέμες «στα τυφλά», ξανά και ξανά. Αν δεν είναι μύκητες, καθυστερείτε τη σωστή διάγνωση.
• Κρέμες κορτιζόνης χωρίς ιατρική οδηγία.
• Σπιτικές λύσεις όπως ξίδι, γιαούρτι ή αιθέρια έλαια μέσα στον κόλπο.

Πότε να πάτε στον γυναικολόγο

• είναι η πρώτη φορά που έχετε τέτοια συμπτώματα,
• η φαγούρα διαρκεί πάνω από μία εβδομάδα ή επανέρχεται συχνά,
• υπάρχουν εκκρίσεις με οσμή, αίμα, πληγές ή φουσκάλες,
• έχετε πυρετό ή πόνο χαμηλά στην κοιλιά,
• είστε έγκυος,
• είχατε επαφή χωρίς προφύλαξη με νέο σύντροφο.

Αν μαζί με τη φαγούρα έχετε κάψιμο στην ούρηση και συχνή ανάγκη για τουαλέτα, μπορεί να πρόκειται για κυστίτιδα.

Κόλπος ή αιδοίο; Το σημείο της φαγούρας δίνει στοιχεία

Στην καθημερινή γλώσσα λέμε «φαγούρα στον κόλπο» για κάθε ενόχληση στην περιοχή. Ο κόλπος όμως είναι ο εσωτερικός σωλήνας, ενώ το αιδοίο είναι το εξωτερικό τμήμα: χείλη, κλειτορίδα, είσοδος του κόλπου. Η διάκριση έχει πρακτική αξία, γιατί κάθε σημείο έχει τις δικές του συχνές αιτίες.

• Φαγούρα κυρίως μέσα, με αλλαγή στις εκκρίσεις: πιθανότερη μια λοίμωξη του κόλπου, όπως μύκητες, βακτηριακή κολπίτιδα ή τριχομονάδες.
• Φαγούρα κυρίως έξω, χωρίς εκκρίσεις: πιθανότερη δερματίτιδα από προϊόντα, ερεθισμός από αποτρίχωση ή κάποια δερματοπάθεια του αιδοίου.
• Φαγούρα γύρω από τον πρωκτό και στο αιδοίο, κυρίως τη νύχτα: σκεφτόμαστε και οξυουρίαση, ιδίως αν στο σπίτι υπάρχουν μικρά παιδιά.
• Φαγούρα στο τριχωτό της ηβικής περιοχής: μπορεί να οφείλεται σε φθειρίαση, θυλακίτιδα μετά από ξύρισμα ή ψώρα.

Όταν περιγράφετε το πρόβλημα στον γιατρό, πείτε του με ακρίβεια πού νιώθετε τη φαγούρα. Είναι από τα πρώτα στοιχεία που θα σας ρωτήσει.

Πότε εμφανίζεται η φαγούρα: τι υποδηλώνει η χρονική στιγμή

Εκτός από το σημείο, βοηθά πολύ και η στιγμή που ξεκινά ή χειροτερεύει η ενόχληση.

Μετά από αντιβίωση

Τα αντιβιοτικά μειώνουν τους γαλακτοβάκιλλους που προστατεύουν τον κόλπο. Έτσι οι μύκητες βρίσκουν χώρο να πολλαπλασιαστούν. Η φαγούρα με λευκές, πηχτές εκκρίσεις λίγες ημέρες μετά από μια αντιβίωση είναι κλασική εικόνα μυκητίασης.

Μετά την επαφή

Μπορεί να οφείλεται σε τριβή χωρίς επαρκή λίπανση, σε αλλεργία στο λάτεξ ή στο λιπαντικό, ή σε λοίμωξη που μεταδόθηκε. Η οσμή που εντείνεται μετά την επαφή παραπέμπει σε βακτηριακή κολπίτιδα. Σπάνια υπάρχει υπερευαισθησία στο σπερματικό υγρό.

Μετά την περίοδο ή γύρω από αυτή

Οι σερβιέτες, ιδίως όσες έχουν αρωματικά, και το παρατεταμένο ταμπόν ερεθίζουν. Η αλλαγή του pH ευνοεί και τους μύκητες.

Μετά από αποτρίχωση ή κολύμπι

Το ξύρισμα και το κερί προκαλούν μικροτραυματισμούς και θυλακίτιδα. Το βρεγμένο μαγιό για ώρες και το χλώριο της πισίνας ξηραίνουν και ερεθίζουν το δέρμα.

Τη νύχτα

Σχεδόν κάθε φαγούρα μοιάζει χειρότερη τη νύχτα, επειδή λείπουν οι περισπασμοί και το δέρμα είναι ζεστό. Η έντονη νυχτερινή φαγούρα στον πρωκτό και το αιδοίο, όμως, θυμίζει οξυουρίαση.

Φαγούρα στον κόλπο σε κάθε ηλικία

• Μικρά κορίτσια: ο συχνότερος λόγος είναι ο ερεθισμός από σαπούνια, αφρόλουτρα και κακή τεχνική σκουπίσματος. Ακολουθεί η οξυουρίαση. Σε επίμονα συμπτώματα ή εκκρίσεις με αίμα, χρειάζεται παιδογυναικολογική εκτίμηση.
• Έφηβες και νέες γυναίκες: μύκητες, βακτηριακή κολπίτιδα και σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, όπως τα χλαμύδια, που συχνά δεν δίνουν άλλα συμπτώματα.
• Εγκυμοσύνη: τα αυξημένα οιστρογόνα κάνουν τους μύκητες πολύ συχνούς. Η θεραπεία γίνεται με τοπικά σκευάσματα που επιλέγει ο γιατρός.
• Θηλασμός: τα οιστρογόνα πέφτουν προσωρινά. Ξηρότητα, κάψιμο και πόνος στην επαφή είναι συχνά τους πρώτους μήνες του θηλασμού και υποχωρούν σταδιακά.
• Περιεμμηνόπαυση και μετά: η ατροφία του κόλπου και ο σκληρυντικός λειχήνας είναι οι κύριες αιτίες. Η ξηρότητα αρχίζει συχνά από την προεμμηνόπαυση.

Τι εξετάσεις θα γίνουν στο ιατρείο για τη φαγούρα

Η επίσκεψη για κολπικό κνησμό είναι απλή και ανώδυνη. Συνήθως περιλαμβάνει:

• Ιστορικό: πότε ξεκίνησε, τι εκκρίσεις έχετε, νέα προϊόντα, αντιβιοτικά, αντισύλληψη, σύντροφοι, προηγούμενα επεισόδια.
• Επισκόπηση του αιδοίου: ο γιατρός ελέγχει για κοκκινίλα, σχισμές, λευκές περιοχές, φυσαλίδες ή αλλαγές στο δέρμα.
• Εξέταση με κολποδιαστολέα: αξιολογούνται οι εκκρίσεις και τα τοιχώματα του κόλπου.
• Μέτρηση pH και μικροσκόπηση: βοηθούν να ξεχωρίσουν άμεσα οι μύκητες από τη βακτηριακή κολπίτιδα και τις τριχομονάδες.
• Καλλιέργεια ή μοριακός έλεγχος: για επίμονους ή υποτροπιάζοντες μύκητες και για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα μικρόβια.
• Σάκχαρο αίματος: όταν οι μύκητες επανέρχονται συχνά.
• Βιοψία δέρματος του αιδοίου: μόνο όταν η εικόνα δείχνει δερματοπάθεια που χρειάζεται επιβεβαίωση. Γίνεται με τοπική αναισθησία και διαρκεί λίγα λεπτά.

Για τα καλύτερα αποτελέσματα, αποφύγετε κολπικά σκευάσματα, πλύσεις και επαφή για 48 ώρες πριν από το ραντεβού.

Χρόνια ή επαναλαμβανόμενη φαγούρα στον κόλπο: τι διερευνούμε

Όταν η φαγούρα δεν φεύγει ή γυρίζει ξανά και ξανά, η απάντηση σπάνια είναι «άλλη μία κρέμα». Χρειάζεται συστηματική διερεύνηση.

• Υποτροπιάζουσα μυκητίαση: τρία ή περισσότερα επεισόδια μέσα σε έναν χρόνο. Ελέγχεται το είδος του μύκητα, γιατί κάποια στελέχη δεν ανταποκρίνονται στα συνηθισμένα φάρμακα, και αναζητούνται προδιαθεσικοί παράγοντες. Συχνά χρειάζεται θεραπεία συντήρησης για μερικούς μήνες. Αναλυτικά στη σελίδα για τους μύκητες κόλπου.
• Σακχαρώδης διαβήτης: το αρρύθμιστο σάκχαρο ευνοεί τους μύκητες. Μερικές φορές η επίμονη φαγούρα είναι το πρώτο σημάδι.
• Σκληρυντικός λειχήνας: χρόνια φλεγμονώδης πάθηση του δέρματος του αιδοίου. Δίνει έντονη φαγούρα, λευκό και λεπτό δέρμα και, χωρίς θεραπεία, ουλές. Αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με ισχυρή τοπική κορτιζόνη υπό ιατρική παρακολούθηση και χρειάζεται τακτικό έλεγχο, γιατί συνδέεται με μικρό αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του αιδοίου.
• Κύκλος φαγούρας και ξυσίματος: το συνεχές ξύσιμο παχαίνει το δέρμα, και το παχύ δέρμα φαγουρίζει περισσότερο. Ο κύκλος σπάει μόνο με θεραπεία του δέρματος και αποφυγή του ξυσίματος.
• Αλλεργία εξ επαφής: αρώματα, συντηρητικά, μαλακτικά ρούχων, ακόμη και τα ίδια τα φάρμακα που βάζετε για τη φαγούρα.
• Προκαρκινικές αλλοιώσεις του αιδοίου: σπάνιες, αλλά πρέπει να αποκλειστούν όταν υπάρχει επίμονη φαγούρα με αλλαγή στο χρώμα ή την υφή του δέρματος. Συχνά σχετίζονται με τον ιό HPV.

Καθημερινές συνήθειες που μειώνουν τα επεισόδια

• Σκουπίζεστε από μπροστά προς τα πίσω μετά την τουαλέτα.
• Μη χρησιμοποιείτε σερβιετάκια καθημερινά. Κρατούν υγρασία και ζέστη.
• Αλλάζετε το βρεγμένο μαγιό ή τα ρούχα γυμναστικής αμέσως.
• Πλένετε τα εσώρουχα με ήπιο απορρυπαντικό, χωρίς μαλακτικό, και ξεβγάλετε καλά.
• Στο ξύρισμα χρησιμοποιείτε καθαρό ξυραφάκι, προς τη φορά της τρίχας. Αν ερεθίζεστε συχνά, προτιμήστε το κούρεμα με ψαλίδι ή μηχανή.
• Χρησιμοποιείτε λιπαντικό με βάση το νερό, χωρίς αρώματα και γλυκερίνη, αν έχετε ξηρότητα στην επαφή.
• Για το πλύσιμο αρκεί νερό ή ήπιο καθαριστικό, μόνο εξωτερικά. Ο κόλπος καθαρίζεται μόνος του.

Μύθοι για τη φαγούρα στην ευαίσθητη περιοχή

• «Φαγούρα σημαίνει κακή υγιεινή.» Συχνά ισχύει το αντίθετο. Το υπερβολικό πλύσιμο και τα πολλά προϊόντα είναι από τις πιο συχνές αιτίες ερεθισμού.
• «Η ζάχαρη στη διατροφή φέρνει μύκητες.» Σε γυναίκες χωρίς διαβήτη δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι η διατροφή προκαλεί μυκητίαση.
• «Τα προβιοτικά λύνουν το πρόβλημα.» Τα δεδομένα είναι περιορισμένα και αντιφατικά. Μπορεί να βοηθήσουν κάποιες γυναίκες, αλλά δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση και τη θεραπεία.
• «Αν έχει περάσει μόνη της, δεν χρειάζεται εξέταση.» Αν η φαγούρα επανέρχεται, η εξέταση την ώρα των συμπτωμάτων δίνει την πιο σωστή διάγνωση.

Αυτοθεραπεία με σκευάσματα χωρίς συνταγή: πότε είναι λογική

Τα αντιμυκητιασικά κολπικά σκευάσματα πωλούνται χωρίς συνταγή, και πολλές γυναίκες τα δοκιμάζουν πρώτα. Αυτό μπορεί να είναι λογικό μόνο όταν ισχύουν όλα τα παρακάτω:

• έχετε ξαναπάθει μυκητίαση που διαγνώστηκε από γιατρό,
• τα συμπτώματα είναι ακριβώς ίδια με την προηγούμενη φορά,
• δεν είστε έγκυος,
• δεν έχετε οσμή, αίμα, πόνο στην κοιλιά ή πυρετό,
• δεν είχατε πρόσφατα νέο σύντροφο,
• δεν είναι το τρίτο ή τέταρτο επεισόδιο μέσα στον χρόνο.

Αν μέσα σε τρεις με επτά ημέρες δεν υπάρξει σαφής βελτίωση, σταματήστε και κλείστε ραντεβού. Μελέτες έχουν δείξει ότι πολλές γυναίκες που αγοράζουν μόνες τους αντιμυκητιασικό δεν έχουν τελικά μύκητες. Η επαναλαμβανόμενη χρήση χωρίς διάγνωση καθυστερεί τη σωστή θεραπεία και μπορεί να ερεθίσει ακόμη περισσότερο το δέρμα.

Για ανακούφιση μέχρι το ραντεβού, οι δροσερές κομπρέσες και ένα απλό μαλακτικό χωρίς άρωμα στο εξωτερικό δέρμα είναι ασφαλείς επιλογές.

Συχνές Ερωτήσεις

Η φαγούρα στον κόλπο σημαίνει πάντα μύκητες;

Όχι. Οι μύκητες είναι συχνή αιτία, αλλά το ίδιο σύμπτωμα προκαλούν η βακτηριακή κολπίτιδα, οι αλλεργικές αντιδράσεις, η ξηρότητα και δερματικές παθήσεις.

Γιατί έχω φαγούρα πριν από την περίοδο;

Οι ορμονικές αλλαγές πριν από την περίοδο αλλάζουν το pH του κόλπου και ευνοούν τους μύκητες. Οι σερβιέτες και τα σερβιετάκια μπορεί επίσης να ερεθίσουν το δέρμα.

Έχω φαγούρα χωρίς εκκρίσεις. Τι μπορεί να είναι;

Συνήθως ερεθισμός από προϊόντα, ξύρισμα ή ρούχα, ξηρότητα ή δερματική πάθηση του αιδοίου. Αν επιμένει, χρειάζεται εξέταση.

Είναι επικίνδυνη η φαγούρα στην εγκυμοσύνη;

Οι μύκητες είναι πολύ συχνοί στην κύηση και θεραπεύονται με ασφαλή τοπικά σκευάσματα. Μην πάρετε φάρμακο χωρίς να ρωτήσετε τον γιατρό σας.

Χρειάζεται θεραπεία και ο σύντροφος;

Στους μύκητες και στη βακτηριακή κολπίτιδα συνήθως όχι. Στις τριχομονάδες και στα υπόλοιπα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ναι.

Γιατί η φαγούρα στον κόλπο χειροτερεύει τη νύχτα;

Τη νύχτα το δέρμα είναι πιο ζεστό και δεν υπάρχουν περισπασμοί, οπότε κάθε φαγούρα γίνεται πιο αισθητή. Αν η φαγούρα είναι έντονη γύρω από τον πρωκτό και το αιδοίο τη νύχτα, ιδίως όταν υπάρχουν μικρά παιδιά στο σπίτι, ελέγξτε και για οξυουρίαση.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει φαγούρα στον κόλπο;

Το άγχος δεν προκαλεί από μόνο του λοίμωξη, μπορεί όμως να επηρεάσει την άμυνα του οργανισμού και να ευνοήσει υποτροπές μυκήτων. Κάνει επίσης πιο έντονη την αίσθηση της φαγούρας και το ξύσιμο. Παρ’ όλα αυτά, πριν αποδοθεί στο άγχος, πρέπει να αποκλειστεί μια ιατρική αιτία.

Τι κάνω αν έχω φαγούρα μετά από αντιβίωση;

Η φαγούρα με λευκές, πηχτές εκκρίσεις μετά από αντιβίωση οφείλεται συνήθως σε μύκητες. Αν το έχετε ξαναπάθει και τα συμπτώματα είναι ίδια, ο γιατρός σας μπορεί να προτείνει θεραπεία. Αν είναι η πρώτη φορά ή η εικόνα διαφέρει, χρειάζεται εξέταση.

Μπορεί η φαγούρα να οφείλεται στο λιπαντικό ή στο προφυλακτικό;

Ναι. Αρώματα, γλυκερίνη και συντηρητικά σε λιπαντικά, όπως και το λάτεξ των προφυλακτικών, προκαλούν σε κάποιες γυναίκες ερεθισμό ή αλλεργία. Δοκιμάστε προϊόντα χωρίς αρώματα και προφυλακτικά χωρίς λάτεξ και δείτε αν η ενόχληση υποχωρεί.