Πιθανότατα όχι. Ωστόσο σε σπάνιες περιπτώσεις τα επακόλουθα μιας έκτρωσης, όπως μια φλεγμονή ή προβλήματα στην σάλπιγγα, μπορεί να προκαλέσουν εμπόδια στην προσπάθεια για επίτευξη εγκυμοσύνης, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού του τραχήλου, της ενδοτραχηλικής κοιλότητας και της ενδομητρικής κοιλότητας.
Κάθε επέμβαση που διαστέλει τον τράχηλο της μήτρας (μια διαδικασία που είναι απαραίτητη στις περισσότερες αμβλώσεις), μπορεί να αποδυναμώσει την μήτρα. Η μέθοδος της υστεροσκόπησης, κατά την οποία εισάγεται μια πολύ λεπτή κάμερα (5-6 mm) στον τράχηλο και ελέγχεται η κοιλότητα της μήτρας, είναι μια εξέταση που μπορεί να παρέχει διάγνωση και πολλές φορές ταυτόχρονη θεραπεία της παθολογίας της ενδομητρικής κοιλότητας.
Eπιπλέον, αν έχετε κάνει περισσότερες από μία εκτρώσεις στο παρελθόν και μείνετε έγκυος, ο πιθανός τραυματισμός του τραχήλου μπορεί να έχει επιφέρει ανεπάρκεια του τραχηλικού στομίου, με αποτέλεσμα να πρέπει να αντιμετωπιστεί κατά τη διάρκεια της κύησης με περίδεση, έτσι ώστε να αποφευχθεί ο πρόωρος τοκετός.
Σε γενικές γραμμές πάντως, μία έκτρωση στο παρελθόν δεν επηρεάζει την ικανότητά να συλλάβετε ένα υγιές έμβρυο στο μέλλον, εκτός αν η επέμβαση είχε τυχόν επιπλοκές που έβλαψαν τη μήτρα. Σήμερα, που οι διακοπές κύησης γίνονται σε νοσοκομεία και τηρούνται οι κανόνες αντισηψίας, ο κίνδυνος σαφώς και είναι μικρότερος, αλλά όχι ανύπαρκτος.
Γι’ αυτό και πάντα συνιστούμε σωστή πρόληψη και αντισύλληψη.
Φαρμακευτική και χειρουργική διακοπή: υπάρχει διαφορά;
Η φαρμακευτική διακοπή δεν περιλαμβάνει εργαλεία μέσα στη μήτρα και δεν έχει συσχετιστεί με προβλήματα σε επόμενη κύηση. Το ίδιο ισχύει, σύμφωνα με τις μεγάλες μελέτες, για μία χειρουργική διακοπή με αναρρόφηση που έγινε χωρίς επιπλοκές. Ο κίνδυνος αυξάνεται ελαφρώς με τις επαναλαμβανόμενες αποξέσεις και όταν έχει υπάρξει λοίμωξη. Για τη διαδικασία, δείτε το άρθρο για την έκτρωση.
Οι σπάνιες επιπλοκές που μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητα
- Ενδομήτριες συμφύσεις (σύνδρομο Asherman): ουλώδης ιστός μέσα στη μήτρα, κυρίως μετά από επανειλημμένες αποξέσεις. Εκδηλώνεται με πολύ λίγη ή καθόλου περίοδο και αντιμετωπίζεται υστεροσκοπικά.
- Λοίμωξη: αν ανέβει στις σάλπιγγες, μπορεί να αφήσει βλάβη. Προλαμβάνεται με έλεγχο για χλαμύδια και προφυλακτική αντιβίωση.
- Ανεπάρκεια τραχήλου: σπάνια, μετά από πολλαπλές διαστολές. Σε επόμενη κύηση παρακολουθείται το μήκος του τραχήλου και, όπου χρειάζεται, γίνεται περίδεση τραχήλου.
Πότε επιστρέφει η γονιμότητα
Γρήγορα. Η ωορρηξία μπορεί να γίνει ήδη δύο με τρεις εβδομάδες μετά τη διακοπή, πριν έρθει η πρώτη περίοδος. Αν δεν επιθυμείτε άμεσα νέα εγκυμοσύνη, η αντισύλληψη ξεκινά αμέσως.
Πότε να ζητήσετε έλεγχο
- η περίοδος δεν έχει επανέλθει έξι με οκτώ εβδομάδες μετά,
- η περίοδος έγινε πολύ πιο λίγη από πριν,
- είχατε πυρετό, έντονο πόνο ή δύσοσμες εκκρίσεις μετά την επέμβαση,
- προσπαθείτε να συλλάβετε για 12 μήνες, ή 6 αν είστε άνω των 35, χωρίς αποτέλεσμα.
Για το πώς γίνεται η διακοπή της κύησης, φαρμακευτικά ή χειρουργικά, και τι ισχύει στην Ελλάδα, διαβάστε τον οδηγό για την έκτρωση (άμβλωση).
Τι δείχνουν οι μεγάλες μελέτες για τη γονιμότητα μετά από έκτρωση
Η ανησυχία ότι μια έκτρωση «κλείνει» την πόρτα σε μελλοντική εγκυμοσύνη είναι πολύ διαδεδομένη. Τα δεδομένα δεν τη στηρίζουν. Μεγάλες μελέτες με εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες, κυρίως από χώρες με πλήρη ιατρικά αρχεία, δεν βρήκαν ότι μια διακοπή κύησης πρώτου τριμήνου χωρίς επιπλοκές αυξάνει τον κίνδυνο για:
- υπογονιμότητα ή καθυστέρηση στη σύλληψη,
- αποβολή σε επόμενη κύηση,
- εξωμήτριο κύηση, εκτός αν είχε προηγηθεί λοίμωξη των σαλπίγγων,
- συγγενείς ανωμαλίες στο επόμενο παιδί.
Οι διεθνείς ιατρικές εταιρείες, όπως η βρετανική RCOG και η αμερικανική ACOG, καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: η ασφαλής άμβλωση δεν επηρεάζει τη μελλοντική γονιμότητα. Ο κίνδυνος συγκεντρώνεται στις λίγες περιπτώσεις με επιπλοκές.
Πρόωρος τοκετός: πού υπάρχει πραγματική συσχέτιση
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει μικρή αύξηση του κινδύνου πρόωρου τοκετού σε επόμενη εγκυμοσύνη μετά από χειρουργικές αμβλώσεις, ιδίως όταν ήταν πολλές ή έγιναν με απόξεση χωρίς προετοιμασία του τραχήλου. Μετά από φαρμακευτική διακοπή η συσχέτιση αυτή δεν φαίνεται. Οι σύγχρονες τεχνικές, με αναρρόφηση και φαρμακευτική προετοιμασία του τραχήλου, έχουν μειώσει σημαντικά τον τραυματισμό. Αν έχετε ιστορικό πολλαπλών χειρουργικών διακοπών, ο μαιευτήρας σας μπορεί απλώς να μετρήσει το μήκος του τραχήλου στο υπερηχογράφημα του δεύτερου τριμήνου.
Ο Rhesus παράγοντας και η επόμενη εγκυμοσύνη
Αν η ομάδα αίματός σας είναι Rhesus αρνητική και του εμβρύου θετική, μικρή ποσότητα αίματος του εμβρύου μπορεί να περάσει στη δική σας κυκλοφορία. Ο οργανισμός σας τότε μπορεί να φτιάξει αντισώματα που σε μελλοντική εγκυμοσύνη επιτίθενται στα ερυθρά αιμοσφαίρια ενός Rhesus θετικού μωρού.
Για τον λόγο αυτό, σε αρνητικές γυναίκες εξετάζεται η χορήγηση αντι-D ανοσοσφαιρίνης κατά τη διακοπή, ανάλογα με την εβδομάδα και τη μέθοδο. Στην επόμενη εγκυμοσύνη:
- ενημερώστε τον μαιευτήρα σας αν είστε Rhesus αρνητική και αν είχατε λάβει την ένεση,
- ο έλεγχος αντισωμάτων στην αρχή της κύησης δείχνει αν υπάρχει ευαισθητοποίηση,
- ακόμη κι αν υπάρχουν αντισώματα, η κύηση παρακολουθείται με εξειδικευμένο τρόπο και στις περισσότερες περιπτώσεις εξελίσσεται καλά.
Πρέπει να πω στον μαιευτήρα μου για την έκτρωση;
Ναι, και με απόλυτη εχεμύθεια. Η πληροφορία είναι ιατρική, όχι ηθική. Βοηθά τον γιατρό να εκτιμήσει σωστά:
- τον κίνδυνο ανεπάρκειας τραχήλου, αν έχουν γίνει πολλές χειρουργικές επεμβάσεις,
- την ανάγκη για έλεγχο αντισωμάτων Rhesus,
- την πιθανότητα ενδομήτριων συμφύσεων, αν η περίοδος έχει αλλάξει,
- τη θέση του πλακούντα στο υπερηχογράφημα, αφού οποιαδήποτε επέμβαση στη μήτρα είναι ένα από τα στοιχεία του ιστορικού που λαμβάνονται υπόψη.
Η αναφορά στο ιστορικό σας δεν σημαίνει ότι η εγκυμοσύνη σας θεωρείται υψηλού κινδύνου. Στη συντριπτική πλειονότητα, η παρακολούθηση είναι εντελώς συνηθισμένη.
Προετοιμασία για εγκυμοσύνη μετά από έκτρωση
Όταν αποφασίσετε ότι είστε έτοιμες, η προετοιμασία είναι ίδια με κάθε άλλη γυναίκα, με λίγα επιπλέον σημεία ελέγχου:
- Βεβαιωθείτε ότι η περίοδος επανήλθε φυσιολογικά. Ποσότητα και διάρκεια παρόμοιες με πριν είναι καλό σημάδι ότι το ενδομήτριο έχει αναγεννηθεί.
- Ξεκινήστε φυλλικό οξύ τουλάχιστον έναν μήνα πριν από τη σύλληψη.
- Ελέγξτε για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, αν δεν έγινε έλεγχος πριν από τη διακοπή ή αν έχει αλλάξει ο σύντροφος.
- Κάντε τεστ Παπ και έλεγχο ανοσίας για ερυθρά και ανεμευλογιά, αν δεν έχουν γίνει πρόσφατα.
- Υπολογίστε τις γόνιμες μέρες από τον πρώτο φυσιολογικό κύκλο. Δείτε τον οδηγό για το πώς να μείνω έγκυος.
Πόσο να περιμένετε πριν από την επόμενη εγκυμοσύνη
Δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σε παλαιότερη σύστασή του, πρότεινε διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών μετά από αποβολή ή διακοπή κύησης. Νεότερα δεδομένα, κυρίως από γυναίκες με πρώιμη αποβολή, δεν έδειξαν επιπλέον κίνδυνο όταν η σύλληψη γίνεται νωρίτερα. Στην πράξη, οι γιατροί λαμβάνουν υπόψη:
- Τη σωματική ανάρρωση: μετά από διακοπή πρώτου τριμήνου χωρίς επιπλοκές, ο οργανισμός είναι συνήθως έτοιμος μετά την πρώτη φυσιολογική περίοδο.
- Τη χρονολόγηση: μία φυσιολογική περίοδος πριν από τη νέα σύλληψη κάνει πιο ακριβή τον υπολογισμό της ηλικίας κύησης.
- Την αναιμία: αν υπήρξε σημαντική αιμορραγία, χρειάζεται χρόνος για να αναπληρωθεί ο σίδηρος.
- Την ψυχική ετοιμότητα: αυτό είναι συχνά το πιο σημαντικό κριτήριο και μόνο εσείς μπορείτε να το κρίνετε.
Αν πάλι δεν σχεδιάζετε σύντομα νέα εγκυμοσύνη, θυμηθείτε ότι η ωορρηξία μπορεί να επιστρέψει μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σπιράλ που τοποθετήθηκε μετά τη διακοπή αφαιρείται όποτε το θελήσετε και η γονιμότητα επανέρχεται σχεδόν αμέσως.
Μετά από διακοπή για ιατρικούς λόγους ή ανωμαλία του εμβρύου
Ορισμένες γυναίκες διακόπτουν μια επιθυμητή εγκυμοσύνη επειδή εντοπίστηκε σοβαρή ανωμαλία του εμβρύου ή επειδή η κύηση απειλούσε την υγεία τους. Εδώ η επόμενη εγκυμοσύνη έχει διαφορετικά ερωτήματα:
- Ποια ήταν η αιτία; Αν έγινε γενετικός έλεγχος του εμβρύου, το αποτέλεσμα δείχνει αν πρόκειται για τυχαίο γεγονός ή για κατάσταση που μπορεί να επαναληφθεί.
- Γενετική συμβουλευτική: για ορισμένες ανωμαλίες ελέγχονται και οι γονείς, ώστε να υπολογιστεί ο κίνδυνος επανάληψης.
- Στοχευμένος έλεγχος στην επόμενη κύηση: νωρίτερη αυχενική διαφάνεια, λεπτομερές υπερηχογράφημα ανατομίας και, όπου ενδείκνυται, επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος.
- Ιατρικές παθήσεις της μητέρας: αν η διακοπή έγινε λόγω προεκλαμψίας, καρδιοπάθειας ή άλλης νόσου, χρειάζεται εκτίμηση πριν από τη νέα σύλληψη και συχνά προληπτική αγωγή από νωρίς.
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο κίνδυνος επανάληψης είναι χαμηλός, και η πλειονότητα των γυναικών αποκτά υγιές παιδί στην επόμενη εγκυμοσύνη.
Τα συναισθήματα στην επόμενη εγκυμοσύνη
Δεν υπάρχει «σωστός» τρόπος να νιώθετε. Πολλές γυναίκες δεν σκέφτονται ιδιαίτερα τη διακοπή όταν μένουν ξανά έγκυες. Άλλες βιώνουν άγχος για το αν όλα θα πάνε καλά ή ενοχές που επανέρχονται απρόσμενα, π.χ. στο πρώτο υπερηχογράφημα. Μεγάλες μελέτες δεν έχουν δείξει ότι η άμβλωση από μόνη της προκαλεί μακροχρόνια ψυχικά προβλήματα, αλλά κάθε προσωπική εμπειρία έχει αξία. Αν τα συναισθήματα σας βαραίνουν, μιλήστε με τον γιατρό σας ή με ψυχολόγο. Η υποστήριξη κάνει την εγκυμοσύνη πιο ήρεμη.
Μύθοι για την έκτρωση και τη μελλοντική εγκυμοσύνη
- «Μετά από έκτρωση δύσκολα θα κάνω παιδί.» Μια ασφαλής, απλή διακοπή δεν μειώνει τη γονιμότητα.
- «Η γονιμότητα αργεί μήνες να επιστρέψει.» Συμβαίνει το αντίθετο. Μπορείτε να μείνετε έγκυος πριν καν έρθει η πρώτη περίοδος.
- «Η έκτρωση αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.» Οι μεγάλες μελέτες και οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες δεν βρίσκουν τέτοια σχέση.
- «Η φαρμακευτική διακοπή είναι πιο επικίνδυνη για τη γονιμότητα από τη χειρουργική.» Η φαρμακευτική δεν περιλαμβάνει εργαλεία στη μήτρα και δεν έχει συνδεθεί με προβλήματα σε επόμενη κύηση.
- «Θα το καταλάβει ο γιατρός στον τοκετό και θα το γράψει παντού.» Το ιατρικό ιστορικό σας είναι απόρρητο και χρησιμοποιείται μόνο για τη φροντίδα σας.
Ενδομήτριες συμφύσεις: πώς τις καταλαβαίνετε και πώς διαγιγνώσκονται
Οι συμφύσεις μέσα στη μήτρα είναι η επιπλοκή που απασχολεί περισσότερο όσες σκέφτονται μελλοντική εγκυμοσύνη. Είναι σπάνιες μετά από μία απλή αναρρόφηση και συχνότερες μετά από επαναλαμβανόμενες αποξέσεις ή απόξεση σε συνδυασμό με λοίμωξη.
Το βασικό σημάδι είναι η αλλαγή στην περίοδο: πολύ λιγότερη αιμορραγία από πριν ή καθόλου περίοδος, ενώ οι ορμόνες είναι φυσιολογικές. Κάποιες γυναίκες έχουν κυκλικό πόνο χωρίς αιμορραγία. Η διάγνωση γίνεται με τρισδιάστατο υπερηχογράφημα ή, πιο αξιόπιστα, με υστεροσκόπηση, που επιτρέπει και την ταυτόχρονη αφαίρεση των συμφύσεων. Μετά τη θεραπεία, πολλές γυναίκες καταφέρνουν να μείνουν έγκυες, με πιο προσεκτική παρακολούθηση του πλακούντα στην κύηση.
Όταν η σύλληψη αργεί μετά από έκτρωση
Αν προσπαθείτε για 12 μήνες, ή για 6 μετά τα 35, χωρίς αποτέλεσμα, μην υποθέσετε αυτόματα ότι φταίει η παλιά διακοπή. Πολύ συχνότερα η αιτία είναι κάτι άσχετο: διαταραχή ωορρηξίας, ηλικία, ανδρικός παράγοντας ή ενδομητρίωση. Ο έλεγχος είναι ο ίδιος με κάθε ζευγάρι και περιλαμβάνει ορμονικές εξετάσεις, υπερηχογράφημα, σπερμοδιάγραμμα και έλεγχο βατότητας των σαλπίγγων με σαλπιγγογραφία. Αν υπάρχει υποψία ότι η κοιλότητα της μήτρας έχει επηρεαστεί, προστίθεται υστεροσκόπηση. Με αυτά τα στοιχεία, η απάντηση έρχεται συνήθως μέσα σε έναν με δύο κύκλους.
Η αντισύλληψη μετά τη διακοπή δεν μειώνει τη μελλοντική γονιμότητα
Αρκετές γυναίκες διστάζουν να ξεκινήσουν αντισύλληψη αμέσως μετά τη διακοπή, φοβούμενες ότι θα δυσκολέψει μια μελλοντική εγκυμοσύνη. Ο φόβος είναι αβάσιμος. Τα αντισυλληπτικά χάπια, ο δακτύλιος, το εμφύτευμα και το σπιράλ μπορούν να ξεκινήσουν την ίδια ημέρα ή τις αμέσως επόμενες, και η γονιμότητα επιστρέφει γρήγορα όταν τα σταματήσετε. Η μόνη μέθοδος με καθυστερημένη επάνοδο της γονιμότητας είναι η ενέσιμη αντισύλληψη τριμήνου, που χρειάζεται μερικούς μήνες μετά την τελευταία δόση. Η σωστή αντισύλληψη, αντίθετα, προστατεύει τη γονιμότητα, γιατί μειώνει την πιθανότητα επαναλαμβανόμενων επεμβάσεων στη μήτρα.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορώ να μείνω έγκυος μετά από μία έκτρωση;
Ναι. Μία διακοπή κύησης χωρίς επιπλοκές δεν μειώνει τις πιθανότητες μελλοντικής εγκυμοσύνης.
Οι πολλές εκτρώσεις προκαλούν υπογονιμότητα;
Κάθε επιπλέον χειρουργική επέμβαση αυξάνει λίγο τον κίνδυνο συμφύσεων και βλάβης του τραχήλου. Ο κίνδυνος παραμένει μικρός, αλλά δεν είναι μηδενικός.
Σε πόσο καιρό μπορώ να προσπαθήσω για παιδί;
Σωματικά, από τον επόμενο κύκλο. Πολλοί γιατροί συστήνουν να περιμένετε μία φυσιολογική περίοδο, ώστε να υπολογίζεται σωστά η ηλικία της επόμενης κύησης.
Αυξάνει η έκτρωση τον κίνδυνο αποβολής αργότερα;
Τα δεδομένα δεν δείχνουν αύξηση μετά από μία διακοπή χωρίς επιπλοκές.
Μπορώ να μείνω έγκυος πριν έρθει η πρώτη περίοδος μετά την έκτρωση;
Ναι. Η ωορρηξία μπορεί να γίνει δύο με τρεις εβδομάδες μετά τη διακοπή, πριν από την πρώτη περίοδο. Αν δεν επιθυμείτε νέα εγκυμοσύνη, ξεκινήστε αντισύλληψη αμέσως.
Επηρεάζει η φαρμακευτική έκτρωση τη γονιμότητα;
Όχι. Η φαρμακευτική διακοπή δεν χρησιμοποιεί εργαλεία μέσα στη μήτρα και οι μελέτες δεν δείχνουν επίδραση στη μελλοντική γονιμότητα ή στην πορεία επόμενης κύησης.
Είμαι Rhesus αρνητική. Τι σημαίνει αυτό για την επόμενη εγκυμοσύνη;
Ενημερώστε τον μαιευτήρα σας αν είχατε λάβει αντι-D ανοσοσφαιρίνη κατά τη διακοπή. Στην αρχή της επόμενης κύησης γίνεται έλεγχος αντισωμάτων, και αν χρειάζεται, η εγκυμοσύνη παρακολουθείται με εξειδικευμένο τρόπο.
Πρέπει να αναφέρω την έκτρωση στον γιατρό στην επόμενη εγκυμοσύνη;
Ναι. Η πληροφορία είναι απόρρητη και βοηθά τον γιατρό να εκτιμήσει σωστά τον τράχηλο, τον Rhesus παράγοντα και τη θέση του πλακούντα. Στις περισσότερες γυναίκες η παρακολούθηση δεν αλλάζει.
Αυξάνει η έκτρωση τον κίνδυνο εξωμήτριας κύησης;
Μια διακοπή χωρίς επιπλοκές δεν αυξάνει τον κίνδυνο. Ο κίνδυνος αυξάνεται μόνο αν είχε προηγηθεί λοίμωξη που έβλαψε τις σάλπιγγες. Στην επόμενη εγκυμοσύνη, ένα πρώιμο υπερηχογράφημα επιβεβαιώνει ότι η κύηση βρίσκεται μέσα στη μήτρα.