Τι είναι το χάπι της επόμενης ημέρας;
Αποτελεί ένα τρόπο επείγουσας αντισύλληψης. Σκοπός του είναι να εμποδίσει να συμβεί μια εγκυμοσύνη μετά από επαφή χωρίς η με αποτυχημένη προφύλαξη. Ασφαλώς δεν προστατεύει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Υπάρχουν δυο σκευάσματα, το Norlevo (levonogetrel 1,5mg/tabl) και το Ellaone (ulipristal acetate 30mg/tabl).
Πότε μπορεί μια γυναίκα να το πάρει;
Μπορεί να το πάρει αμέσως μετά την επαφή, αλλά και προκαταβολικά αν π.χ έχει άγχος ή βρίσκεται σε διακοπές.
Εντός πόσων ωρών μπορεί να ληφθεί;
Το Norlevo μπορεί να ληφθεί εντός 72 ωρών μετά την επαφή, ενώ το Ellaone εντός 120 ωρών. Όσο νωρίτερα ληφθεί τόσο πιο αποτελεσματικό είναι, αν είναι δυνατόν το πρώτο 24ωρο και καλύτερα με το φαγητό.
Πώς ακριβώς δρα το χάπι;
Το χάπι μπορεί να αποτρέψει μια εγκυμοσύνη να συμβεί, επειδή η σύλληψη δεν γίνεται αμέσως μετά την επαφή, μπορεί δε να συμβεί και μερικές μέρες μετά. Δρα καθυστερώντας ή αναστέλλοντας την ωορρηξία και μπλοκάρει τη γονιμοποίηση του ωαρίου.
Πόσο αποτελεσματικό είναι; Υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης ακόμη και μετά τη λήψη του χαπιού;
Καμία μέθοδος αντισύλληψης δεν είναι 100% αποτελεσματική. Ωστόσο το χάπι έχει επιτυχία 95% αν ληφθεί σε 24 ώρες, 85% από 25-48 ώρες και 58% από 49-72 ώρες.
Το χάπι της επόμενης ημέρας είναι μέσο αντισύλληψης;
Όχι. Αφενός δεν προστατεύει για όλο τον κύκλο της γυναίκας, αφετέρου όταν επαναλαμβάνεται η λήψη του πολλές φορές διαταράσσεται ο φυσιολογικός κύκλος. Σαφώς υπάρχουν άλλες αποτελεσματικότεροι μέθοδοι αντισύλληψης να ακολουθήσουμε. Επίσης και από πλευράς κόστους (αν και δεν είναι ιδιαίτερα ακριβό), δεν συνίσταται να χρησιμοποιείται ως ρουτίνα.
Ισχύει ότι απαγορεύεται η λήψη του δύο φορές τον ίδιο μήνα και γιατί;
Το Norlevo μπορεί να ληφθεί άφοβα και άνω της μιας φοράς τον ίδιο μήνα. Αντίθετα δε συμβαίνει το ίδιο με το Ellaone, γιατί μπορεί να επηρεάσει για μια εβδομάδα άλλους τύπους αντισύλληψης.
Πόσες φορές μπορώ να πάρω το χάπι της επόμενης μέρας;
Δεν υπάρχει περιορισμός σ’ αυτό.
Αν μια γυναίκα κάνει εμετό, πρέπει να επαναλάβει τη λήψη του χαπιού;
Σε περίπτωση εμετού εντός 2 ωρών για το Norlevo και 3 ωρών για το Ellaone από τη λήψη του χαπιού, η γυναίκα θα πρέπει να το επαναλάβει τη δόση.
Πόσο ασφαλές είναι; Είναι αλήθεια πως είναι επικίνδυνο;
Είναι μύθος ο,τι είναι επικίνδυνο. Εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο το έχουν δοκιμάσει με ασφάλεια και συνίσταται η χρήση του.
Υπάρχουν παρενέργειες;
Μπορεί να υπάρξουν, δεν είναι όμως σοβαρές ή μακράς διαρκείας (σε 1-2 ημέρες σταματούν). Οι πιο συχνές είναι αδιαθεσία, κούραση, πόνος στην κοιλιά, ναυτία, πονοκέφαλος, αιμορραγία πριν την αναμενόμενη περίοδο. Οι λιγότερο συχνές είναι ζαλάδα, τάση στους μαστούς, εμετός.
Υπάρχει περίπτωση κάποια γυναίκα να έχει αλλεργία στο χάπι της επόμενης ημέρας;
Σπάνια, αλλά υπάρχει. Αν κάποια γυναίκα έχει παρουσιάσει στο παρελθόν αλλεργία σε κάποιο από τα συστατικά, θα πρέπει να ειδοποιήσει τον γιατρό της.
Το Norlevo θα πρέπει να αποφεύγεται σε σοβαρές παθήσεις ήπατος ή σε πορφυρία, ενώ το Ellaone σε πιθανή εγκυμοσύνη, σοβαρό άσθμα ή κληρονομική δυσκολία στο μεταβολισμό της λακτόζης.
Πόσο καθυστερεί την περίοδο το χάπι της επόμενης μέρας;
Συνήθως η περίοδος έρχεται στην ώρα της, μπορεί όμως λίγο νωρίτερα η και αργότερα. Μερικές φορές το αίμα είναι περισσότερο. Σε περίπτωση καθυστέρησης πάνω από μια εβδομάδα, υπάρχει υποψία εγκυμοσύνης και η γυναίκα θα πρέπει να απευθυνθεί στον γιατρό της.
Άλλο το χάπι της επόμενης ημέρας κι άλλο το χάπι της άμβλωσης;
Φυσικά. Το χάπι της επόμενης ημέρας δεν προκαλεί έκτρωση όπως το Ru-486 (mifepristone), αλλά αποτρέπει τη σύλληψη.
Μια γυναίκα που θηλάζει μπορεί να το χρησιμοποιήσει;
Το Norlevo μπορεί να χρησιμοποιηθεί άφοβα, ενώ μετά τη χρήση του Ellaone η γυναίκα πρέπει να αποφύγει το θηλασμό για 36 ώρες.
Τι μπορεί να επηρεάσει τη δράση του χαπιού;
Σε περίπτωση που η γυναίκα έχει περιττά κιλά μπορεί η δράση του χαπιού να είναι μειωμένη. Επίσης αν παίρνει άλλα φάρμακα θα πρέπει να επικοινωνήσει με τον γιατρό της. Με τα περισσότερα αντιβιοτικά δεν έχει αλληλεπίδραση. Το αλκοόλ δεν επηρεάζει τη δράση του χαπιού και μπορεί να δοθεί αν δεν έχει ήδη χορηγηθεί σκεύασμα κατά της ναυτίας.
Χρειάζεται συνταγή γιατρού για το χάπι της επόμενης ημέρας;
Δεν χρειάζεται συνταγή. Η γυναίκα μπορεί να το προμηθευτεί ελεύθερα από το φαρμακείο.
Τελικά, ναι ή όχι στο χάπι της επόμενης ημέρας;
Ασφαλώς ναι αλλά με μέτρο. Είναι μέθοδος για έκτακτες περιπτώσεις και έτσι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται.
Ποιο το κόστος για το χάπι της επόμενης μέρας; Είναι προσιτές οι τιμές και το κόστος;
Η τιμή για το χάπι της επόμενης μέρας είναι προσιτή και μπορείτε να το βρείτε αρκετά εύκολα. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τον γυναικολόγο ή τον φαρμακοποιό σας.
https://www.youtube.com/watch?v=zN8fEakox5I
Μάρκες χαπιού της επόμενης μέρας
Στην Ελλάδα κυκλοφορούν δύο τύποι χαπιού της επόμενης μέρας, με διαφορετική δραστική ουσία:
- Λεβονοργεστρέλη 1,5 mg: η πιο γνωστή μάρκα είναι το Norlevo, ενώ υπάρχουν και γενόσημα με την ίδια ουσία. Λαμβάνεται όσο πιο γρήγορα γίνεται και έως 72 ώρες μετά την επαφή.
- Ουλιπριστάλη 30 mg: κυκλοφορεί ως ellaOne. Είναι αποτελεσματική έως 120 ώρες (5 ημέρες) και διατηρεί καλύτερη δράση κοντά στην ωορρηξία.
Και οι δύο δίνονται από το φαρμακείο χωρίς συνταγή. Η επιλογή εξαρτάται από τον χρόνο που πέρασε από την επαφή, το βάρος και το αν θηλάζετε. Το πιο αποτελεσματικό μέσο επείγουσας αντισύλληψης παραμένει το χάλκινο σπιράλ, αν τοποθετηθεί μέσα σε 5 ημέρες. Μετά, χρειάζεται τακτική αντισύλληψη, όπως τα αντισυλληπτικά χάπια.
Το χάπι της επόμενης μέρας προλαμβάνει την κύηση και δεν διακόπτει μια εγκυμοσύνη που έχει ήδη εγκατασταθεί. Για τη διακοπή κύησης ισχύουν άλλες διαδικασίες, που περιγράφονται στο άρθρο για την άμβλωση.
Ωορρηξία και γόνιμο παράθυρο: γιατί κάθε ώρα μετράει
Τα σπερματοζωάρια μπορούν να επιβιώσουν στο γεννητικό σύστημα της γυναίκας έως και πέντε ημέρες. Το ωάριο, αντίθετα, ζει περίπου 12 έως 24 ώρες μετά την απελευθέρωσή του. Αυτό σημαίνει ότι μια επαφή χωρίς προφύλαξη μπορεί να οδηγήσει σε κύηση ακόμη και αν η ωορρηξία συμβεί λίγες ημέρες αργότερα.
Το χάπι της επόμενης μέρας δρα κυρίως καθυστερώντας την ωορρηξία. Αν όμως η ωορρηξία έχει ήδη γίνει, η ορμόνη δεν μπορεί να την «αναιρέσει». Γι’ αυτό η αποτελεσματικότητα πέφτει όσο περνά ο χρόνος και όσο πλησιάζει η μέση του κύκλου.
- Λεβονοργεστρέλη: δρα καλύτερα όταν λαμβάνεται αρκετές ημέρες πριν από την αιχμή της ορμόνης LH. Λίγο πριν από την ωορρηξία χάνει μεγάλο μέρος της δράσης της.
- Ουλιπριστάλη: μπορεί να καθυστερήσει την ωορρηξία ακόμη και όταν η LH έχει αρχίσει να ανεβαίνει, γι’ αυτό θεωρείται προτιμότερη όταν η επαφή έγινε κοντά στις γόνιμες ημέρες.
- Χάλκινο σπιράλ: δεν εξαρτάται από τη φάση του κύκλου, γιατί εμποδίζει τη γονιμοποίηση και την εμφύτευση. Η αποτελεσματικότητά του ξεπερνά το 99%.
Πρακτικά: αν δεν γνωρίζετε σε ποια φάση του κύκλου βρίσκεστε, μην περιμένετε να «δείτε τι θα γίνει». Πάρτε το χάπι το συντομότερο δυνατό.
Πότε χρειάζεται επείγουσα αντισύλληψη: συχνά σενάρια
Η ανάγκη δεν προκύπτει μόνο μετά από επαφή χωρίς καμία προστασία. Υπάρχουν καθημερινές καταστάσεις όπου η μέθοδος που χρησιμοποιείτε μπορεί να έχει αποτύχει χωρίς να το καταλάβετε αμέσως.
- Σκίσιμο, γλίστρημα ή καθυστερημένη τοποθέτηση προφυλακτικού.
- Ξεχασμένα αντισυλληπτικά χάπια, ιδίως δύο ή περισσότερα στην πρώτη εβδομάδα της συσκευασίας, εφόσον υπήρξε επαφή χωρίς προφύλαξη στις ημέρες διακοπής ή στις πρώτες ημέρες του νέου blister.
- Χάπι μόνο με προγεσταγόνο που ελήφθη με καθυστέρηση μεγαλύτερη από το επιτρεπόμενο περιθώριο του συγκεκριμένου σκευάσματος.
- Κολπικός δακτύλιος ή διαδερμικό αυτοκόλλητο που αφαιρέθηκε ή αποκολλήθηκε για περισσότερο χρόνο από όσο προβλέπει το φύλλο οδηγιών.
- Καθυστέρηση στην επαναληπτική ένεση αντισύλληψης.
- Έντονοι εμετοί ή διάρροια για πάνω από 24 ώρες ενώ παίρνετε αντισυλληπτικό χάπι.
- Σεξουαλική επαφή χωρίς συναίνεση. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται και ιατρική εκτίμηση για λοιμώξεις και υποστήριξη.
Βάρος σώματος, φάρμακα και επιλογή δόσης
Ορισμένα φάρμακα επιταχύνουν τον μεταβολισμό των ορμονών στο ήπαρ και μειώνουν τα επίπεδα της δραστικής ουσίας στο αίμα. Ονομάζονται ενζυμικοί επαγωγείς. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν η ριφαμπικίνη, ορισμένα αντιεπιληπτικά όπως η καρβαμαζεπίνη και η φαινυτοΐνη, κάποια αντιρετροϊκά φάρμακα και το φυτικό σκεύασμα υπερικό (St John’s wort).
Αν έχετε πάρει τέτοιο φάρμακο τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες, οι βρετανικές οδηγίες (FSRH) προτείνουν ως πρώτη επιλογή το χάλκινο σπιράλ. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, ο γιατρός μπορεί να συστήσει διπλή δόση λεβονοργεστρέλης. Η ουλιπριστάλη δεν συνιστάται σε αυτή την περίπτωση.
Για γυναίκες με δείκτη μάζας σώματος πάνω από 26 ή βάρος πάνω από 70 κιλά, οι ίδιες οδηγίες αναφέρουν ότι μπορεί να προτιμηθεί η ουλιπριστάλη ή διπλή δόση λεβονοργεστρέλης, πάντα μετά από συζήτηση με γιατρό ή φαρμακοποιό. Μην διπλασιάσετε μόνες σας τη δόση χωρίς καθοδήγηση.
Αντισύλληψη μετά το χάπι: τι κάνετε τις επόμενες ημέρες
Το χάπι της επόμενης μέρας προστατεύει μόνο από την επαφή που ήδη έγινε. Δεν καλύπτει τις επόμενες ημέρες του κύκλου. Αντίθετα, επειδή καθυστερεί την ωορρηξία, μια νέα επαφή χωρίς προφύλαξη λίγες ημέρες αργότερα μπορεί να πέσει ακριβώς στο γόνιμο διάστημα.
Μετά από λεβονοργεστρέλη
Μπορείτε να ξεκινήσετε ή να συνεχίσετε ορμονική αντισύλληψη αμέσως. Χρησιμοποιήστε επιπλέον προφυλακτικό για επτά ημέρες με το συνδυασμένο χάπι, τον δακτύλιο ή το αυτοκόλλητο, και για δύο ημέρες με το χάπι μόνο προγεσταγόνου.
Μετά από ουλιπριστάλη
Εδώ χρειάζεται αναμονή. Οι ορμόνες προγεσταγόνου μειώνουν τη δράση της ουλιπριστάλης, γι’ αυτό συνιστάται να περιμένετε πέντε ημέρες πριν ξεκινήσετε ορμονική αντισύλληψη. Μετά την έναρξη, χρησιμοποιείτε προφυλακτικό για επτά ημέρες (δύο ημέρες για το χάπι μόνο προγεσταγόνου). Συνολικά, δηλαδή, περίπου 12 ημέρες προφύλαξης με προφυλακτικό.
Τεστ εγκυμοσύνης και σημάδια που θέλουν προσοχή
Ένα τεστ εγκυμοσύνης ούρων γίνεται αξιόπιστο περίπου τρεις εβδομάδες μετά την τελευταία επαφή χωρίς προφύλαξη. Νωρίτερα μπορεί να βγει ψευδώς αρνητικό. Κάντε τεστ αν:
- η περίοδος καθυστερεί πάνω από επτά ημέρες,
- η αιμορραγία που ήρθε ήταν πολύ πιο λίγη ή πιο σύντομη από το συνηθισμένο,
- ξεκινήσατε ορμονική αντισύλληψη αμέσως μετά το χάπι, γιατί η αιμορραγία από τη μέθοδο μπορεί να μπερδευτεί με περίοδο.
Το χάπι δεν αυξάνει τον κίνδυνο έκτοπης κύησης. Αν όμως αποτύχει, η κύηση μπορεί να είναι οπουδήποτε, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση. Έντονος πόνος στη μία πλευρά της κοιλιάς, ζάλη, λιποθυμική τάση ή πόνος στον ώμο μαζί με θετικό τεστ χρειάζονται άμεση εκτίμηση για εξωμήτριο κύηση.
Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μετά από επαφή χωρίς προφύλαξη
Η επείγουσα αντισύλληψη λύνει μόνο το θέμα της ανεπιθύμητης κύησης. Αν η επαφή ήταν με νέο ή περιστασιακό σύντροφο, σκεφτείτε και τον έλεγχο για λοιμώξεις.
- Χλαμύδια και γονόρροια: ο έλεγχος είναι αξιόπιστος περίπου δύο εβδομάδες μετά την επαφή. Τα χλαμύδια συχνά δεν δίνουν κανένα σύμπτωμα.
- HIV, σύφιλη, ηπατίτιδα B: αιματολογικός έλεγχος με χρονικά παράθυρα που ορίζει ο γιατρός.
- Προφυλακτική αγωγή για HIV (PEP): αν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, πρέπει να ξεκινήσει μέσα σε 72 ώρες. Απευθυνθείτε άμεσα σε νοσοκομείο.
Μύθοι και πραγματικότητα για την επείγουσα αντισύλληψη
- «Προκαλεί στειρότητα». Όχι. Η ορμόνη αποβάλλεται από τον οργανισμό μέσα σε λίγες ημέρες και η γονιμότητα επανέρχεται αμέσως.
- «Αν πάρω το χάπι, προστατεύομαι για όλο τον μήνα». Όχι. Καλύπτει μόνο τις επαφές που έχουν ήδη γίνει.
- «Δουλεύει μόνο το πρωί της επόμενης μέρας». Όχι. Το όνομα παραπλανά. Λειτουργεί έως 72 ή 120 ώρες, ανάλογα με το σκεύασμα, αλλά όσο νωρίτερα τόσο καλύτερα.
- «Αν ήμουν ήδη έγκυος, θα βλάψει το έμβρυο». Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν αυξημένο κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών μετά από λεβονοργεστρέλη. Για την ουλιπριστάλη τα δεδομένα είναι λιγότερα αλλά καθησυχαστικά.
- «Μόνο οι νέες γυναίκες το χρειάζονται». Γυναίκες στην προεμμηνόπαυση μπορούν επίσης να μείνουν έγκυες και να χρειαστούν επείγουσα αντισύλληψη.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιες μάρκες χαπιού της επόμενης μέρας υπάρχουν;
Το Norlevo και γενόσημα με λεβονοργεστρέλη, που δρουν έως 72 ώρες μετά την επαφή, και το ellaOne με ουλιπριστάλη, που δρα έως 120 ώρες. Και τα δύο πωλούνται χωρίς συνταγή.
Μπορώ να πάρω Norlevo και EllaOne στον ίδιο κύκλο;
Δεν συνιστάται να συνδυάζονται μέσα σε λίγες ημέρες. Αν έχετε πάρει ουλιπριστάλη (EllaOne), η λεβονοργεστρέλη δεν προτείνεται τις επόμενες πέντε ημέρες, γιατί μπορεί να μειώσει τη δράση της. Αν πήρατε λεβονοργεστρέλη την τελευταία εβδομάδα, η ουλιπριστάλη μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματική. Για νέα επαφή στον ίδιο κύκλο, προτιμήστε το ίδιο σκεύασμα που πήρατε την πρώτη φορά και ζητήστε συμβουλή από γιατρό ή φαρμακοποιό.
Αν ήρθε περίοδος μετά το χάπι, είμαι σίγουρα εκτός κινδύνου;
Αν η αιμορραγία είναι φυσιολογική σε ποσότητα και διάρκεια, η κύηση είναι πολύ απίθανη. Αν όμως ήταν πολύ λίγη, πολύ σύντομη ή μοιάζει περισσότερο με κηλίδωμα, κάντε τεστ εγκυμοσύνης τρεις εβδομάδες μετά την επαφή. Μικρή αιμορραγία λίγες ημέρες μετά τη λήψη είναι συνήθως παρενέργεια της ορμόνης και όχι πραγματική περίοδος.
Επηρεάζει το χάπι της επόμενης μέρας τη μελλοντική γονιμότητα;
Όχι. Η ορμόνη μεταβολίζεται και αποβάλλεται μέσα σε λίγες ημέρες, χωρίς μόνιμη επίδραση στις ωοθήκες ή στη μήτρα. Η γονιμότητα επανέρχεται ήδη από τον επόμενο κύκλο. Η συχνή χρήση δεν προκαλεί στειρότητα, απλώς είναι λιγότερο αξιόπιστη από μια τακτική μέθοδο και μπορεί να διαταράσσει τον κύκλο.
Μπορώ να πάρω το χάπι αν παίρνω ήδη αντισυλληπτικά;
Ναι, αν υπήρξε πραγματικό λάθος στη λήψη, για παράδειγμα ξεχασμένα χάπια σε κρίσιμη φάση της συσκευασίας. Μετά από λεβονοργεστρέλη συνεχίζετε κανονικά τα αντισυλληπτικά σας με επιπλέον προφυλακτικό για επτά ημέρες. Μετά από ουλιπριστάλη περιμένετε πέντε ημέρες πριν τα ξαναρχίσετε. Αν δεν είστε σίγουρη αν χρειάζεστε επείγουσα αντισύλληψη, ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας με το φύλλο οδηγιών στο χέρι.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.