Το σώμα σας θα αλλάξει με πολλούς τρόπους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Φυσικά, η κοιλιά σας θα μεγαλώσει και θα πάρετε βάρος. Επιπλέον, μπορεί να μεγαλώσει το στήθος σας και ενδεχομένως να γίνει ευαίσθητα.
Το δέρμα σας μπορεί να φαίνεται πιο φωτεινό. Τα μαλλιά σας μπορεί να γίνουν πιο πλούσια και τα νύχια σας μπορεί να μεγαλώνουν με ταχύτερους ρυθμούς.
Στην κοιλιά σας, μπορεί να δείτε ραγάδες και μια σκούρα γραμμή εμφανίζεται από τον ομφαλό σας προς το ηβικό οστό. Οι περισσότερες από αυτές τις αλλαγές θα εξασθενίσουν μετά από την εγκυμοσύνη.
Ο όγκος του αίματος στο σώμα σας θα αυξηθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Θα ουρείτε πιο συχνά, χάρη στην αυξημένη ροή του αίματος και την πίεση στην ουροδόχο κύστη καθώς μεγαλώνει το έμβρυο.
Μπορεί να αισθάνεστε πραγματικά κουρασμένες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ιδιαίτερα στην αρχή και πάλι στο τέλος. Μπορεί να αντιμετωπίσετε μια ποικιλία από και πόνους και άλλα συμπτώματα σε όλη την εγκυμοσύνη, από πονοκεφάλους μέχρι καούρα, οσφυαλγία, κράμπες στα πόδια, ναυτία, πρήξιμο στα χέρια και τα πόδια, αιμορραγία των ούλων, και πολλά άλλα.
Πολλές γυναίκες αισθάνονται πολύ καλύτερα κατά τη διάρκεια του δεύτερου τριμήνου. Μερικές τυχερές μέλλουσες μαμάδες αισθάνονται αρκετά καλά σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Περίπου 3 στης 4 έγκυες γυναίκες έχουν πρωινή αδιαθεσία κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου. Παρά το γεγονός ότι αποκαλείται πρωινή αδιαθεσία, η ναυτία ή ο έμετος μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
Μπορεί να αναπτύξετε μεγάλη επιθυμία για φαγητό η απέχθεια για ορισμένα τροφές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, σε συνδυασμό με τις αλλαγές στην όρεξη σας.
Θα αρχίσετε να αισθάνεστε κτυπήματα από το μωρό κάποια στιγμή στο δεύτερο τρίμηνο, κατά πάσα πιθανότητα μεταξύ 19 και 22 εβδομάδων. Σε προχωρημένη εγκυμοσύνη πιθανότατα δεν θα είστε σε θέση να σκύψετε για να δέσετε τα κορδόνια σας ή να ξυρίσετε τα πόδια σας και η κοιλιά σας μπορεί να χτυπάει σε πράγματα, γιατί δεν έχετε συνηθίσει τις νέες διαστάσεις σας.
Οι αλλαγές ανά τρίμηνο
Πρώτο τρίμηνο (έως 13 εβδομάδες)
Εξωτερικά φαίνονται λίγα, μέσα σας όμως συμβαίνουν πολλά. Το στήθος πρήζεται και γίνεται ευαίσθητο, η όσφρηση οξύνεται, η κούραση είναι έντονη και η ναυτία συχνή. Πολλές γυναίκες δεν παίρνουν καθόλου βάρος σε αυτή τη φάση. Δείτε τα πρώτα συμπτώματα εγκυμοσύνης.
Δεύτερο τρίμηνο (14 έως 27 εβδομάδες)
Η κοιλιά αρχίζει να φαίνεται και νιώθετε τις πρώτες κινήσεις. Εμφανίζονται η σκούρα γραμμή στην κοιλιά (linea nigra), πιθανώς πανάδες στο πρόσωπο, βουλωμένη μύτη και ούλα που ματώνουν. Η ενέργεια επιστρέφει.
Τρίτο τρίμηνο (από 28 εβδομάδες)
Το βάρος της μήτρας φέρνει πόνο στη μέση, καούρες, συχνοουρία, πρήξιμο στους αστραγάλους και δυσκολία στον ύπνο. Οι συσπάσεις Braxton Hicks, ακανόνιστες και ανώδυνες, γίνονται πιο συχνές. Περισσότερα για το 3ο τρίμηνο.
Πόσο βάρος είναι φυσιολογικό να πάρω
Εξαρτάται από το βάρος σας πριν από την εγκυμοσύνη:
- Δείκτης μάζας σώματος κάτω από 18,5: 12,5 έως 18 κιλά.
- ΔΜΣ 18,5 έως 24,9: 11,5 έως 16 κιλά.
- ΔΜΣ 25 έως 29,9: 7 έως 11,5 κιλά.
- ΔΜΣ 30 και άνω: 5 έως 9 κιλά.
Στη δίδυμη κύηση τα όρια είναι υψηλότερα. Δείτε τις καλύτερες τροφές για την εγκυμοσύνη.
Δέρμα, μαλλιά και ραγάδες
Οι ραγάδες εμφανίζονται στις περισσότερες εγκύους και εξαρτώνται κυρίως από την κληρονομικότητα και τον ρυθμό αύξησης του βάρους. Καμία κρέμα δεν έχει αποδειχθεί ότι τις προλαμβάνει, αν και η ενυδάτωση ανακουφίζει από τη φαγούρα. Οι πανάδες (μέλασμα) χειροτερεύουν με τον ήλιο, γι’ αυτό το αντηλιακό είναι απαραίτητο. Τα μαλλιά πυκνώνουν στην κύηση και πέφτουν αισθητά δύο με τέσσερις μήνες μετά τον τοκετό. Είναι παροδικό.
Τι επανέρχεται μετά τον τοκετό
Η μήτρα επιστρέφει στο αρχικό της μέγεθος σε περίπου έξι εβδομάδες. Η σκούρα γραμμή και οι πανάδες ξεθωριάζουν σε μερικούς μήνες. Οι ραγάδες ασπρίζουν αλλά δεν εξαφανίζονται. Το πρήξιμο υποχωρεί μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες, ενώ το βάρος χρειάζεται συνήθως έξι έως δώδεκα μήνες.
Αλλαγές που δεν είναι φυσιολογικές
- ξαφνικό πρήξιμο στο πρόσωπο και τα χέρια, έντονος πονοκέφαλος ή θολή όραση,
- πρήξιμο και πόνος στη μία γάμπα,
- έντονη φαγούρα σε παλάμες και πέλματα, κυρίως τη νύχτα,
- κολπική αιμορραγία ή απώλεια υγρού,
- μείωση των κινήσεων του μωρού.
Διαβάστε ποια συμπτώματα της εγκυμοσύνης δεν πρέπει να αγνοήσετε.
Καρδιά και κυκλοφορία: οι αλλαγές που δεν βλέπετε
Οι μεγαλύτερες αλλαγές στο σώμα κατά την εγκυμοσύνη δεν φαίνονται στον καθρέφτη. Ο όγκος του αίματος αυξάνεται κατά 40 έως 50% περίπου, η καρδιά αντλεί σημαντικά περισσότερο αίμα σε κάθε λεπτό και οι σφύξεις ανεβαίνουν κατά 10 έως 20 χτύπους. Όλα αυτά εξυπηρετούν τον πλακούντα, που χρειάζεται συνεχή και άφθονη αιμάτωση.
- Χαμηλότερη πίεση στο δεύτερο τρίμηνο: τα αγγεία χαλαρώνουν και η πίεση πέφτει λίγο. Γι’ αυτό ζαλίζεστε όταν σηκώνεστε απότομα ή μένετε πολλή ώρα όρθια σε ζέστη.
- Φυσιολογική αραίωση του αίματος: το πλάσμα αυξάνεται περισσότερο από τα ερυθρά αιμοσφαίρια, οπότε η αιμοσφαιρίνη πέφτει λίγο. Ο γιατρός θα ξεχωρίσει αυτή τη φυσιολογική πτώση από την πραγματική σιδηροπενική αναιμία.
- Ζάλη στην ύπτια θέση: από το δεύτερο μισό της κύησης, όταν ξαπλώνετε ανάσκελα η μήτρα πιέζει τη μεγάλη φλέβα της κοιλιάς. Ζάλη, ναυτία ή ταχυκαρδία υποχωρούν μόλις γυρίσετε στο πλάι.
- Αίσθηση παλμών: σύντομα «φτερουγίσματα» της καρδιάς είναι συχνά και συνήθως αθώα.
Πόνος στο στήθος, δύσπνοια σε ηρεμία, λιποθυμία ή παλμοί που δεν σταματούν δεν θεωρούνται φυσιολογικές αλλαγές και χρειάζονται άμεση εκτίμηση.
Αναπνοή και μύτη: γιατί λαχανιάζετε πιο εύκολα
Η προγεστερόνη διεγείρει το κέντρο της αναπνοής και αναπνέετε βαθύτερα από πριν. Πολλές γυναίκες το βιώνουν ως αίσθημα ότι «δεν παίρνουν αρκετό αέρα», ήδη από το πρώτο τρίμηνο. Αργότερα η μήτρα σπρώχνει το διάφραγμα προς τα πάνω και το ανέβασμα μιας σκάλας γίνεται κουραστικό.
Η μύτη αλλάζει κι αυτή. Τα οιστρογόνα διογκώνουν τον βλεννογόνο, με αποτέλεσμα βουλωμένη μύτη χωρίς κρυολόγημα, ροχαλητό και μικρές ρινορραγίες. Ο φυσιολογικός ορός και ένας υγραντήρας βοηθούν. Ρινικά αποσυμφορητικά χρησιμοποιείτε μόνο μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Το στήθος προετοιμάζεται για τον θηλασμό
Το στήθος είναι από τα πρώτα σημεία που αλλάζουν και συνεχίζει να αλλάζει σε όλη την κύηση.
- Μεγαλώνει, συχνά ένα με δύο νούμερα, και οι φλέβες γίνονται ορατές κάτω από το δέρμα.
- Η θηλαία άλω σκουραίνει και φαρδαίνει. Τα μικρά εξογκώματα πάνω της, οι αδένες του Montgomery, γίνονται πιο εμφανή.
- Από το δεύτερο τρίμηνο μπορεί να βγαίνουν λίγες σταγόνες κιτρινωπού υγρού. Είναι πρωτόγαλα και δείχνει ότι το στήθος είναι έτοιμο, όχι ότι θα έχετε περισσότερο ή λιγότερο γάλα.
Ένα καλά εφαρμοσμένο σουτιέν χωρίς μπανέλες ανακουφίζει την ευαισθησία. Η ποσότητα πρωτογάλακτος πριν από τη γέννα δεν προβλέπει την επιτυχία του θηλασμού. Ένα ογκίδιο που δεν υποχωρεί ή αιματηρό έκκριμα από τη θηλή χρειάζονται εξέταση, όπως και εκτός εγκυμοσύνης.
Ουροποιητικό και πεπτικό σύστημα στην εγκυμοσύνη
Τα νεφρά φιλτράρουν περισσότερο αίμα και η μήτρα πιέζει την ουροδόχο κύστη, γι’ αυτό η συχνοουρία εμφανίζεται νωρίς και επανέρχεται στο τρίτο τρίμηνο. Στις τελευταίες εβδομάδες μπορεί να χάνετε λίγα ούρα όταν βήχετε ή γελάτε. Οι ασκήσεις του πυελικού εδάφους βοηθούν.
Οι ουρητήρες διατείνονται και τα ούρα κινούνται πιο αργά, οπότε οι ουρολοιμώξεις είναι πιο συχνές. Γι’ αυτό γίνεται καλλιέργεια ούρων ακόμη και χωρίς συμπτώματα. Κάψιμο στην ούρηση, πόνος στη μέση με πυρετό ή αίμα στα ούρα χρειάζονται άμεση εκτίμηση.
Στο έντερο, η προγεστερόνη επιβραδύνει την κινητικότητα. Η τροφή μένει περισσότερο στο στομάχι και το παχύ έντερο απορροφά περισσότερο νερό. Αποτέλεσμα είναι οι καούρες, το φούσκωμα και η δυσκοιλιότητα, ενοχλήσεις κοινές αλλά διαχειρίσιμες με τη διατροφή.
Μύες, αρθρώσεις και σπονδυλική στήλη
Η ορμόνη ρελαξίνη χαλαρώνει τους συνδέσμους της λεκάνης για να διευκολύνει τον τοκετό, αλλά επηρεάζει και άλλες αρθρώσεις. Ταυτόχρονα το κέντρο βάρους μετακινείται προς τα εμπρός και η μέση κάνει μεγαλύτερη καμπύλη.
- Πόνος στη μέση: πολύ συχνός, κυρίως στο δεύτερο μισό. Βοηθούν η καλή στάση, η άσκηση στο νερό και ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα στον ύπνο.
- Πόνος στην ηβική σύμφυση και τη λεκάνη: πόνος μπροστά στο ηβικό οστό ή στους γλουτούς, που χειροτερεύει όταν ανεβαίνετε σκάλες ή γυρίζετε στο κρεβάτι. Η φυσικοθεραπεία και η ζώνη στήριξης πυέλου βοηθούν σημαντικά.
- Διάσταση των κοιλιακών: οι ορθοί κοιλιακοί απομακρύνονται στη μέση γραμμή καθώς μεγαλώνει η μήτρα. Είναι αναμενόμενο και στις περισσότερες γυναίκες βελτιώνεται μετά τον τοκετό.
- Μούδιασμα στα χέρια: το οίδημα πιέζει το νεύρο στον καρπό και προκαλεί μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα, κυρίως τη νύχτα. Ένας νάρθηκας καρπού για τον ύπνο ανακουφίζει.
- Κράμπες στις γάμπες: συχνές τη νύχτα στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο. Οι διατάσεις πριν από τον ύπνο βοηθούν.
Μεταβολισμός, θερμοκρασία και σάκχαρο
Ο μεταβολισμός ανεβαίνει και πολλές γυναίκες ζεσταίνονται και ιδρώνουν πιο εύκολα, ακόμη και τον χειμώνα. Ντυθείτε σε στρώσεις και πίνετε αρκετά υγρά.
Από το δεύτερο τρίμηνο οι ορμόνες του πλακούντα μειώνουν φυσιολογικά την ευαισθησία στην ινσουλίνη, ώστε να φτάνει περισσότερη γλυκόζη στο μωρό. Σε κάποιες γυναίκες το πάγκρεας δεν προλαβαίνει να αντισταθμίσει και εμφανίζεται διαβήτης κύησης. Γι’ αυτό γίνεται έλεγχος σακχάρου στις 24 έως 28 εβδομάδες, ακόμη και σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα. Αλλαγές γίνονται και στον θυρεοειδή, που λειτουργεί εντονότερα στην αρχή της κύησης. Οι τιμές των θυρεοειδικών ορμονών ερμηνεύονται με όρια ειδικά για την εγκυμοσύνη.
Ύπνος, όνειρα και διάθεση
Ο ύπνος αλλάζει σε κάθε τρίμηνο. Στην αρχή νυστάζετε συνεχώς. Στο τέλος δυσκολεύεστε να βρείτε θέση, ξυπνάτε για τουαλέτα και βλέπετε έντονα, παράξενα όνειρα, κάτι πολύ συχνό και αθώο. Ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, μια δυσάρεστη ανάγκη να κουνήσουν τα πόδια τη νύχτα, που μερικές φορές σχετίζεται με χαμηλό σίδηρο.
Μετά τις 28 εβδομάδες συστήνεται να αποκοιμιέστε στο πλάι, αριστερό ή δεξί, και όχι ανάσκελα. Αν ξυπνήσετε ανάσκελα, απλώς γυρίστε. Ένα μαξιλάρι εγκυμοσύνης κάνει τη θέση πιο άνετη.
Οι ορμόνες, η κούραση και οι σκέψεις για τη νέα ζωή φέρνουν συναισθηματικές διακυμάνσεις και μια αίσθηση ότι ξεχνάτε πιο εύκολα. Αυτό είναι αναμενόμενο. Θλίψη ή άγχος που κρατούν περισσότερο από δύο εβδομάδες και σας εμποδίζουν στην καθημερινότητα χρειάζονται συζήτηση με τον γιατρό σας.
Κόλπος και έκκριμα: τι είναι φυσιολογικό
Η αυξημένη αιμάτωση κάνει τον κόλπο και το αιδοίο πιο σκούρα και πιο ευαίσθητα. Το έκκριμα αυξάνεται σημαντικά. Είναι γαλακτερό, λεπτόρρευστο και σχεδόν άοσμο, και προστατεύει από λοιμώξεις.
Χρειάζεται εξέταση όταν το έκκριμα αλλάζει χρώμα ή οσμή, όταν υπάρχει φαγούρα ή κάψιμο, που συχνά οφείλονται σε μύκητες κόλπου, ή όταν είναι υδαρές και συνεχές, γιατί μπορεί να πρόκειται για απώλεια αμνιακού υγρού. Αποφύγετε τις κολπικές πλύσεις και τα σερβιετάκια με άρωμα.
Μάτια και όραση
Ο κερατοειδής συγκρατεί λίγο περισσότερο υγρό στην εγκυμοσύνη και η καμπυλότητά του αλλάζει ελαφρά. Γι’ αυτό πολλές γυναίκες νιώθουν ότι οι φακοί επαφής δεν εφαρμόζουν όπως πριν ή ότι τα μάτια τους είναι πιο ξηρά. Τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά και περισσότερες ώρες με γυαλιά συνήθως αρκούν. Αλλαγή συνταγής γυαλιών καλό είναι να γίνεται μερικούς μήνες μετά τον τοκετό, όταν η όραση σταθεροποιηθεί.
Θολή όραση που εμφανίζεται ξαφνικά, φωτεινές λάμψεις ή μαύρες κηλίδες, ιδιαίτερα μαζί με πονοκέφαλο ή πρήξιμο στο πρόσωπο, δεν είναι φυσιολογική αλλαγή. Μπορεί να είναι σημάδι προεκλαμψίας και χρειάζεται μέτρηση της πίεσης την ίδια μέρα.
Μικρές δερματικές αλλαγές που ξαφνιάζουν
Πέρα από τις ραγάδες και τις κηλίδες, τα οιστρογόνα προκαλούν και άλλες, λιγότερο γνωστές αλλαγές στο δέρμα:
- Αραχνοειδή αγγειώματα: μικρές κόκκινες κουκκίδες με λεπτά αγγεία γύρω τους, συνήθως στο πρόσωπο, τον λαιμό και το στήθος.
- Κόκκινες παλάμες: ερυθρότητα στις παλάμες χωρίς φαγούρα, αθώα και παροδική.
- Μαλακά ινώματα: μικρά εξογκώματα δέρματος στον λαιμό, τις μασχάλες ή κάτω από το στήθος.
- Εύθραυστα νύχια: τα νύχια μεγαλώνουν γρήγορα αλλά συχνά σπάνε πιο εύκολα.
Οι περισσότερες υποχωρούν μέσα σε λίγους μήνες μετά τον τοκετό. Μια ελιά που αλλάζει σχήμα, χρώμα ή μέγεθος δεν θεωρείται αλλαγή της εγκυμοσύνης και πρέπει να εξεταστεί από δερματολόγο.
Συχνές Ερωτήσεις
Πότε αρχίζει να φαίνεται η κοιλιά;
Στην πρώτη εγκυμοσύνη συνήθως ανάμεσα στη 16η και την 20ή εβδομάδα. Στις επόμενες, νωρίτερα.
Πότε θα νιώσω το μωρό να κινείται;
Στην πρώτη κύηση γύρω στις 18 με 22 εβδομάδες. Γυναίκες που έχουν ξαναγεννήσει το αντιλαμβάνονται από τις 16.
Φεύγει η σκούρα γραμμή στην κοιλιά;
Ναι, ξεθωριάζει σταδιακά μέσα στους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό.
Είναι φυσιολογικό να πρήζονται τα πόδια;
Ήπιο πρήξιμο στους αστραγάλους στο τέλος της ημέρας είναι συνηθισμένο, ιδιαίτερα στο τρίτο τρίμηνο. Το ξαφνικό ή μονόπλευρο πρήξιμο χρειάζεται έλεγχο.
Αλλάζει το νούμερο στα παπούτσια;
Σε αρκετές γυναίκες το πέλμα φαρδαίνει ελαφρώς, λόγω της χαλάρωσης των συνδέσμων, και η αλλαγή μπορεί να είναι μόνιμη.
Είναι φυσιολογικό να λαχανιάζω εύκολα στην εγκυμοσύνη;
Ναι. Η προγεστερόνη σας κάνει να αναπνέετε βαθύτερα και στο τρίτο τρίμηνο η μήτρα περιορίζει τον χώρο του διαφράγματος. Η δύσπνοια όμως που εμφανίζεται ξαφνικά, σε ηρεμία ή μαζί με πόνο στο στήθος χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Γιατί μουδιάζουν τα χέρια μου τη νύχτα;
Συνήθως οφείλεται σε σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα: το οίδημα της εγκυμοσύνης πιέζει το νεύρο στον καρπό. Βοηθούν ένας νάρθηκας καρπού στον ύπνο και η αποφυγή επαναλαμβανόμενων κινήσεων. Στις περισσότερες γυναίκες υποχωρεί μετά τον τοκετό.
Πονά η ηβική σύμφυση. Είναι φυσιολογικό;
Ο πόνος στη λεκάνη είναι συχνός λόγω της χαλάρωσης των συνδέσμων. Δεν βλάπτει το μωρό ούτε σημαίνει ότι δεν μπορείτε να γεννήσετε φυσιολογικά. Η φυσικοθεραπεία, η ζώνη στήριξης και η αποφυγή ασύμμετρων κινήσεων, όπως το να στέκεστε στο ένα πόδι για να ντυθείτε, βοηθούν.
Τρέχει υγρό από το στήθος μου. Τι σημαίνει;
Είναι πρωτόγαλα, το πρώτο γάλα που παράγει το στήθος, και μπορεί να εμφανιστεί από το δεύτερο τρίμηνο. Είναι φυσιολογικό, όπως και το να μην εμφανιστεί καθόλου πριν από τον τοκετό. Αιματηρό έκκριμα από τη μία θηλή χρειάζεται εξέταση.