Τι να περιμένετε όσο πλησιάζετε ολοένα και πιο κοντά στην ολοκλήρωση της εγκυμοσύνης σας και στην υπέροχη εμπειρία της γέννησης του παιδιού σας!
Το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης μπορεί να είναι σωματικά και συναισθηματικά δύσκολο.
Το μέγεθος και η θέση του μωρού σας μπορεί να αρχίσει να σας δυσκολεύει πλέον στο να νιώσετε άνετα. Μπορεί να έχετε κουραστεί από την εγκυμοσύνη και να επιθυμείτε να προχωρήσετε γρηγορότερα στο επόμενο τελικό στάδιο. Προσπαθήστε να παραμείνετε θετικές καθώς ανυπομονείτε για το τέλος της εγκυμοσύνης σας. Σύντομα θα κρατάτε το μωρό σας μέσα στην αγκαλιά σας!
Το σώμα σας και οι τελικές του αλλαγές
Καθώς προχωρά η εγκυμοσύνη σας, οι κινήσεις του μωρού σας θα γίνονται πιο εμφανείς. Αυτές οι συναρπαστικές έντονες κινήσεις συνοδεύονται συχνά από αυξανόμενη σωματική κι αναπνευστική δυσφορία, και άλλα συμπτώματα, όπως:
Οι προπαρασκευαστικές συσπάσεις Braxton Hicks
Μπορεί να νιώσετε αυτές τις ήπιες, ακανόνιστες συσπάσεις ως ένα ελαφρύ σφίξιμο στην κοιλιά σας. Είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν μετά το απόγευμα ή και το βράδυ, μετά από αυξημένη σωματική δραστηριότητα ή σεξ. Αυτές οι συσπάσεις τείνουν να πληθαίνουν και γίνονται πιο δυνατές καθώς πλησιάζετε την πιθανή ημερομηνία τοκετού.
Πόνοι στην πλάτη
Οι ορμόνες της εγκυμοσύνης χαλαρώνουν τον συνδετικό ιστό που συγκρατεί τα οστά σας στη θέση τους, ειδικά στην περιοχή της πυέλου. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να είναι δύσκολες για την πλάτη σας και συχνά οδηγούν σε δυσφορία κατά το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Όταν κάθεστε ή ξαπλώνετε, επιλέξτε καρέκλες ή μαξιλάρια με καλή στήριξη της πλάτης σας.
Δυσκολία στην αναπνοή
Στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης σας μπορεί να κουράζεστε πλέον πολύ πιο εύκολα. Εξασκηθείτε στην καλή στάση για να δώσετε στους πνεύμονές σας περισσότερο χώρο για επέκταση.
Καούρα στο στομάχι
Οι ορμόνες εγκυμοσύνης χαλαρώνουν τη βαλβίδα μεταξύ του στομάχου και του οισοφάγου σας. Αυτό μπορεί να επιτρέψει στα γαστρικά οξέα να παλινδρομήσουν στον οισοφάγο σας και να προκαλέσουν καούρα. Για την πρόληψη της έντονης καούρας, τρώτε μικρά, συχνά γεύματα. Επίσης, αποφύγετε τα τηγανητά, τα εσπεριδοειδή, τη σοκολάτα και τα πικάντικα ή τηγανητά τρόφιμα.
Ευρυαγγείες, κιρσοί και αιμορροΐδες
Η αυξημένη κυκλοφορία του αίματος μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση μικροσκοπικών κόκκινων-μωβ φλεβών (σχήμα μικρής αράχνης) στο πρόσωπο, το λαιμό και τα χέρια σας. Η ερυθρότητα συνήθως εξασθενεί μετά τον τοκετό. Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε πρησμένες φλέβες (κιρσούς) στα πόδια σας. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν επώδυνες, κνησμώδεις κιρσοί στην περιοχή του ορθού σας (αιμορροΐδες). Για να ανακουφίσετε το πρήξιμο, να ασκείστε και να ανυψώνετε συχνά τα πόδια σας, συμπεριλάβετε πολλές φυτικές ίνες στη διατροφή σας και πίνετε πολλά υγρά. Για την ανακούφιση από τις αιμορροΐδες, μουλιάστε σε μια ζεστή μπανιέρα ή εφαρμόστε επιθέματα ελαίου στην περιοχή.
Συχνουρία
Καθώς το μωρό σας προχωρά και παίρνει θέση μέσα στη λεκάνη σας, θα αισθάνεστε μεγαλύτερη πίεση στην ουροδόχο κύστη σας. Μπορεί να παρατηρήσετε πως χρειάζεται να ουρείτε όλο και πιο συχνά. Αυτή η επιπλέον πίεση μπορεί επίσης να σας προκαλέσει διαρροή ούρων – ειδικά όταν γελάτε, βήχετε, φτερνίζεστε, λυγίζετε ή σηκώνεστε.
Τα συναισθήματά σας
Καθώς η προσμονή μεγαλώνει, οι φόβοι για τον τοκετό μπορεί να γίνουν πιο επίμονοι.
Πόσο θα πονέσει; Πόσο θα κρατήσει; Πώς θα ανταπεξέλθω; Εάν δεν το έχετε κάνει ήδη, σκεφτείτε να παρακολουθήσετε μαθήματα τοκετού με τη μαία σας. Θα μάθετε αναλυτικά τι να περιμένετε — και θα συναντήσετε κι άλλες υποψήφιες μανούλες και ζευγάρια που συμμερίζονται τον ενθουσιασμό, τα άγχη και τις ανησυχίες σας. Για να παραμείνετε ήρεμες, γράψτε τις σκέψεις σας σε ένα ημερολόγιο, διαβάστε όμορφα βιβλία και ασκηθείτε ήπια.
Προγεννητική φροντίδα
Κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου, ο ιατρός σας θα σας ζητήσει να συναντιέστε πιο τακτικά για τις υπερηχογραφικές σας εξετάσεις — ίσως κάθε δύο εβδομάδες ξεκινώντας την 32η εβδομάδα και κάθε εβδομάδα ξεκινώντας την 36η εβδομάδα. Όπως και σε προηγούμενες επισκέψεις, ο ιατρός ή η μαία σας θα ελέγξει το βάρος σας και την αρτηριακή πίεση και θα ρωτήσει για τυχόν σημεία ή συμπτώματα που αντιμετωπίζετε και θα σας συστήσει να κάνετε καλλιέργειες κολπικού υγρού. Επίσης θα ελέγξει το μέγεθος και τον καρδιακό ρυθμό του μωρού σας, τη θέση του στην λεκάνη σας και θα σας ρωτήσει αναλυτικά για τις κινήσεις του μωρού σας. Στις εβδομάδες αυτές ξεκινούν και τα εβδομαδιαία καρδιοτοκογραφήματα (NST) για μια πιο ολοκληρωμένη και αρτιότερη παρακολούθηση σας. Επίσης θα συζητήσετε διεξοδικά για τις προτιμήσεις σας σχετικά με τη διαχείριση του τοκετού και του πόνου καθώς ετοιμάζεστε για τον τοκετό. Εάν έχετε συγκεκριμένες προτιμήσεις για τον τοκετό – όπως ο τοκετός στο νερό ή η αποφυγή φαρμακευτικής αγωγής – ορίστε τις επιθυμίες σας σε ένα σχέδιο τοκετού. Ελέγξτε το σχέδιο με τον ιατρό και τη μαία σας, αλλά έχετε κατά νου ότι ίσως κάποιες επιπλοκές κατά την εξέλιξη του τοκετού μπορεί να προκαλέσουν αλλαγή των σχεδίων. Καθώς πλησιάζει η πιθανή ημερομηνία τοκετού σας, συγκεντρώστε και μην φοβάστε να κάνετε ερωτήσεις. Γνωρίζοντας το τι να περιμένετε μπορεί να σας βοηθήσει να έχετε την πιο θετική εμπειρία τοκετού και μοναδικής γέννησης του παιδιού σας!
Στο τρίτο τρίμηνο η πίεση στη λεκάνη είναι αναμενόμενη. Δείτε πότε ένας πόνος χαμηλά στην κοιλιά στην εγκυμοσύνη χρειάζεται εκτίμηση.
Εγκυμοσύνη 3ο τρίμηνο: πώς αναπτύσσεται το μωρό εβδομάδα με την εβδομάδα
Στο τρίτο τρίμηνο το μωρό δεν σχηματίζει νέα όργανα. Μεγαλώνει, βάζει λίπος και ωριμάζει, κυρίως οι πνεύμονες και ο εγκέφαλος. Τα βάρη που ακολουθούν είναι ενδεικτικοί μέσοι όροι και κάθε μωρό έχει τη δική του καμπύλη.
- 28 εβδομάδες: γύρω στο ένα κιλό. Τα μάτια ανοίγουν, το μωρό αντιδρά σε ήχους και φως.
- 32 εβδομάδες: περίπου ενάμισι με δύο κιλά. Οι κινήσεις γίνονται πιο «γεμάτες»: λιγότερες κλοτσιές, περισσότερα στριφογυρίσματα.
- 34 με 36 εβδομάδες: οι πνεύμονες ωριμάζουν σημαντικά. Τα περισσότερα μωρά έχουν πάρει πλέον θέση με το κεφάλι προς τα κάτω.
- 37 εβδομάδες: η κύηση θεωρείται τελειόμηνη. Οι εβδομάδες 39 και 40 όμως παραμένουν πολύτιμες για την ωρίμανση, γι’ αυτό ο τοκετός δεν προγραμματίζεται νωρίτερα χωρίς ιατρικό λόγο.
- 40 εβδομάδες: το μέσο βάρος γέννησης είναι περίπου 3,3 με 3,5 κιλά.
Για την πλήρη εικόνα της κύησης από την αρχή, δείτε τα στάδια εγκυμοσύνης ανά εβδομάδα.
Εμβόλια και ειδικές εξετάσεις του τρίτου τριμήνου
Πέρα από τις εξετάσεις ρουτίνας, το τρίτο τρίμηνο είναι η περίοδος όπου προστατεύετε το μωρό πριν καν γεννηθεί.
- Εμβόλιο για τον κοκκύτη (Tdap): συστήνεται σε κάθε εγκυμοσύνη, ιδανικά μεταξύ 27 και 36 εβδομάδων. Τα αντισώματα περνούν στο μωρό και το προστατεύουν τους πρώτους μήνες, πριν από τα δικά του εμβόλια.
- Εμβόλιο για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV): όπου προβλέπεται, γίνεται συνήθως μεταξύ 32 και 36 εβδομάδων και μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής βρογχιολίτιδας στο νεογνό.
- Αντιγριπικό εμβόλιο: σε οποιοδήποτε τρίμηνο, κατά την εποχή της γρίπης.
- Anti-D ανοσοσφαιρίνη: για Rhesus αρνητικές γυναίκες, συνήθως γύρω στις 28 εβδομάδες.
- Αιμοσφαιρίνη και φερριτίνη: η αναιμία είναι συχνή στο τρίτο τρίμηνο και διορθώνεται πιο εύκολα αν εντοπιστεί έγκαιρα.
- Υπερηχογράφημα ανάπτυξης με Doppler: στο πλαίσιο των μαιευτικών υπερήχων, συνήθως μεταξύ 30 και 34 εβδομάδων.
Η θέση του μωρού και τι γίνεται αν είναι ισχιακή
Μέχρι τις 32 εβδομάδες πολλά μωρά αλλάζουν θέση συχνά. Μέχρι τις 36 εβδομάδες η μεγάλη πλειονότητα έχει γυρίσει με το κεφάλι προς τα κάτω. Στο τέλος της κύησης περίπου τρία με τέσσερα μωρά στα εκατό παραμένουν σε ισχιακή προβολή.
Αν το μωρό σας είναι ισχιακό στις 36 εβδομάδες, θα συζητήσετε τις επιλογές:
- Εξωτερικό μεταβολικό χειρισμό: ο μαιευτήρας προσπαθεί να γυρίσει το μωρό πιέζοντας ήπια την κοιλιά, με συνεχή υπερηχογραφικό έλεγχο. Πετυχαίνει σε περίπου μία στις δύο γυναίκες.
- Προγραμματισμένη καισαρική, συνήθως μετά τις 39 εβδομάδες.
- Κολπικό τοκετό σε ισχιακή προβολή, μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις και με έμπειρη ομάδα.
Ύπνος, ταξίδια και καθημερινή ζωή στις τελευταίες εβδομάδες
Ύπνος
Από τις 28 εβδομάδες προτιμήστε να αποκοιμιέστε στο πλάι, αριστερό ή δεξί. Μελέτες έχουν δείξει ότι ο ύπνος ανάσκελα στο τρίτο τρίμηνο συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για το έμβρυο, επειδή η μήτρα πιέζει τα μεγάλα αγγεία. Αν ξυπνήσετε ανάσκελα, μην ανησυχήσετε. Απλώς γυρίστε στο πλάι. Ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα και ένα πίσω από την πλάτη κάνουν τη θέση πιο άνετη.
Ταξίδια
- Οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες δέχονται έγκυες σε μονήρη κύηση χωρίς επιπλοκές έως περίπου τις 36 εβδομάδες. Μετά τις 28 εβδομάδες συχνά ζητούν ιατρική βεβαίωση.
- Σε ταξίδια άνω των τεσσάρων ωρών, σηκωθείτε, περπατήστε, πίνετε νερό και ρωτήστε τον γιατρό σας για κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης.
- Στο αυτοκίνητο η ζώνη ασφαλείας φοριέται πάντα: το κάτω μέρος κάτω από την κοιλιά, πάνω στους γοφούς, και το διαγώνιο ανάμεσα στους μαστούς.
- Μην απομακρύνεστε πολύ από το μαιευτήριό σας μετά τις 36 εβδομάδες.
Άσκηση και σεξουαλική ζωή
Το περπάτημα, η κολύμβηση και η ήπια γυμναστική εγκυμοσύνης συνεχίζονται, εφόσον δεν υπάρχει αντένδειξη. Οι σεξουαλικές επαφές είναι ασφαλείς, εκτός αν ο γιατρός σας έχει συστήσει αποχή, για παράδειγμα σε προδρομικό πλακούντα, αιμορραγία ή ρήξη υμένων.
Λίστα προετοιμασίας για τον τοκετό
Οι τελευταίες εβδομάδες περνούν πιο γρήγορα από όσο νομίζετε. Ένα απλό χρονοδιάγραμμα βοηθά:
- Έως τις 34 εβδομάδες: επιλογή παιδιάτρου, εγγραφή στο μαιευτήριο, συζήτηση για το σχέδιο τοκετού και την αναλγησία.
- Έως τις 36 εβδομάδες: έτοιμη βαλίτσα για εσάς και το μωρό, φάκελος με τις εξετάσεις, παιδικό κάθισμα αυτοκινήτου τοποθετημένο σωστά.
- Ενημέρωση για τον θηλασμό: μια συνάντηση με σύμβουλο γαλουχίας ή μαία πριν από τη γέννα κάνει τις πρώτες ημέρες πολύ πιο εύκολες.
- Οργάνωση του σπιτιού: ποιος θα φροντίσει τα μεγαλύτερα παιδιά, ποιος θα σας οδηγήσει, ποιος θα βοηθήσει τις πρώτες εβδομάδες.
Σημάδια ότι πλησιάζει ο τοκετός
- «Κατέβασμα» της κοιλιάς, με ευκολότερη αναπνοή αλλά περισσότερη πίεση στη λεκάνη.
- Αποβολή του βλεννώδους βύσματος, συχνά με λίγο ροζ ή καφετί χρώμα.
- Συσπάσεις που γίνονται τακτικές, πυκνώνουν και δυναμώνουν.
- Ρήξη των υμένων.
Όταν περάσει η πιθανή ημερομηνία τοκετού
Μόνο μία στις είκοσι περίπου γυναίκες γεννά ακριβώς την πιθανή ημερομηνία. Η κύηση που φτάνει τις 41 εβδομάδες είναι συχνή, ιδίως στο πρώτο παιδί. Μετά τις 40 εβδομάδες η παρακολούθηση πυκνώνει, με καρδιοτοκογράφημα και μέτρηση του αμνιακού υγρού.
- Αποκόλληση των υμένων: απλός χειρισμός κατά την κολπική εξέταση που αυξάνει την πιθανότητα να ξεκινήσει ο τοκετός αυτόματα.
- Πρόκληση τοκετού: προτείνεται συνήθως μεταξύ 41 και 42 εβδομάδων, γιατί μετά από αυτό το διάστημα αυξάνεται ο κίνδυνος για το έμβρυο. Νωρίτερη πρόκληση συζητείται όταν υπάρχει ιατρικός λόγος, όπως υπέρταση στην κύηση, διαβήτης ή περιορισμένη ανάπτυξη.
Σε κάθε περίπτωση, οι μειωμένες κινήσεις του μωρού, η αιμορραγία ή ο έντονος πονοκέφαλος δεν περιμένουν το επόμενο ραντεβού, όσο κοντά κι αν είναι.
Άλλες συχνές ενοχλήσεις του τρίτου τριμήνου και πώς ανακουφίζονται
- Πρήξιμο στους αστραγάλους: συνηθισμένο στο τέλος της ημέρας και με τη ζέστη. Ανεβάστε τα πόδια, αποφύγετε την πολύωρη ορθοστασία. Το ξαφνικό πρήξιμο σε πρόσωπο και χέρια όμως χρειάζεται μέτρηση πίεσης.
- Κράμπες στις γάμπες τη νύχτα: οι διατάσεις πριν από τον ύπνο και η καλή ενυδάτωση βοηθούν. Πόνος και πρήξιμο μόνο στη μία γάμπα δεν είναι κράμπα και χρειάζεται εξέταση.
- Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα: συχνά οφείλεται σε πίεση του νεύρου στον καρπό λόγω κατακράτησης υγρών. Ένας νάρθηκας καρπού τη νύχτα ανακουφίζει και το σύμπτωμα συνήθως υποχωρεί μετά τη γέννα.
- Αϋπνία: η κοιλιά, η συχνουρία και το άγχος κόβουν τον ύπνο. Σταθερό πρόγραμμα, λιγότερα υγρά αργά το βράδυ και σύντομοι μεσημεριανοί υπνάκοι βοηθούν.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση της περίπτωσής σας, κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Παναγιώτη Πολύζο στο ιατρείο της Αθήνας ή του Βόλου.
Συχνές Ερωτήσεις
Πότε ξεκινά το τρίτο τρίμηνο;
Από την 28η εβδομάδα κύησης και διαρκεί έως τον τοκετό, γύρω στην 40ή εβδομάδα. Δείτε αναλυτικά τα στάδια εγκυμοσύνης ανά εβδομάδα.
Ποιες εξετάσεις γίνονται στο τρίτο τρίμηνο;
Υπερηχογράφημα ανάπτυξης με Doppler, αιματολογικός έλεγχος, καλλιέργεια για στρεπτόκοκκο ομάδας Β γύρω στις 35 με 37 εβδομάδες και, προς το τέλος, καρδιοτοκογράφημα (NST).
Πώς ξεχωρίζω τις συσπάσεις Braxton Hicks από τον τοκετό;
Οι Braxton Hicks είναι ακανόνιστες, δεν δυναμώνουν και υποχωρούν με ξεκούραση ή αλλαγή θέσης. Οι συσπάσεις του τοκετού έρχονται σε τακτά διαστήματα, πυκνώνουν και γίνονται όλο και πιο έντονες.
Πόσες κινήσεις του μωρού πρέπει να νιώθω;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός για όλες. Σημασία έχει το συνηθισμένο μοτίβο του δικού σας μωρού. Αν οι κινήσεις μειωθούν αισθητά ή σταματήσουν, επικοινωνήστε αμέσως με τον γιατρό σας.
Πότε πρέπει να πάω στο μαιευτήριο;
Όταν οι συσπάσεις έρχονται κάθε 5 λεπτά για μία ώρα, αν σπάσουν τα νερά, αν δείτε αίμα ή αν νιώσετε λιγότερες κινήσεις. Έντονος πονοκέφαλος, θολή όραση ή απότομο πρήξιμο θέλουν επίσης άμεση εκτίμηση.
Σε ποια θέση πρέπει να κοιμάμαι στο τρίτο τρίμηνο;
Προτιμήστε να αποκοιμιέστε στο πλάι, αριστερό ή δεξί. Ο ύπνος ανάσκελα μετά τις 28 εβδομάδες πιέζει τα μεγάλα αγγεία και έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για το έμβρυο. Αν ξυπνήσετε ανάσκελα, απλώς γυρίστε στο πλάι.
Μπορώ να ταξιδέψω με αεροπλάνο στο τρίτο τρίμηνο;
Σε μονήρη κύηση χωρίς επιπλοκές, οι περισσότερες εταιρείες δέχονται έγκυες έως περίπου τις 36 εβδομάδες, συχνά με ιατρική βεβαίωση μετά τις 28. Σε δίδυμη κύηση το όριο είναι νωρίτερα. Συζητήστε το ταξίδι με τον γιατρό σας πριν κλείσετε εισιτήρια.
Πότε πρέπει να έχω έτοιμη τη βαλίτσα για το μαιευτήριο;
Ιδανικά έως τις 36 εβδομάδες, μαζί με τον φάκελο των εξετάσεων και τα έγγραφα που ζητά το μαιευτήριο. Αν έχετε παράγοντες κινδύνου για πρόωρο τοκετό, ετοιμάστε τη νωρίτερα.
Χρειάζομαι εμβόλια στο τρίτο τρίμηνο;
Συστήνεται το εμβόλιο για τον κοκκύτη σε κάθε εγκυμοσύνη, συνήθως μεταξύ 27 και 36 εβδομάδων, και, όπου προβλέπεται, το εμβόλιο RSV μεταξύ 32 και 36 εβδομάδων. Το αντιγριπικό γίνεται σε οποιοδήποτε τρίμηνο κατά την εποχή της γρίπης.