Καούρες στην Εγκυμοσύνη: Αίτια και Φυσική Αντιμετώπιση

Τον τελευταίο καιρό έχω αισθανθεί μια φοβερή αίσθηση καψίματος στο στήθος μου μετά το φαγητό. Είναι καούρα; Το πιο πιθανό. Πολλές γυναίκες νιώθουν καούρα για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και αν και είναι κοινή και γενικά ακίνδυνη, μπορεί να είναι αρκετά ενοχλητική.

Τι είναι η καούρα;

Καούρα (ονομάζεται επίσης όξινη δυσπεψία ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση) είναι μια αίσθηση καψίματος που συχνά εκτείνεται από τον πυθμένα του στέρνου εώς το χαμηλότερο σημείο του λαιμού και προκαλείται από τις ορμονικές και φυσικές αλλαγές στο σώμα σας.

Τι συμβαίνει στην εγκυμοσύνη;

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο πλακούντας παράγει την ορμόνη προγεστερόνη, η οποία χαλαρώνει τους λείους μυς της μήτρας. Αυτή η ορμόνη χαλαρώνει επίσης τη βαλβίδα που χωρίζει τον οισοφάγο από το στομάχι, επιτρέποντας γαστρικά οξέα να διαρρεύσουν, το οποίο προκαλεί αυτή τη δυσάρεστη αίσθηση της καούρας.

Η προγεστερόνη επιβραδύνει επίσης τις κυματοειδής συστολές του οισοφάγου και του εντέρου σας, καθιστώντας την πέψη αργή. Αργότερα στην εγκυμοσύνη, ο αυξανόμενος όγκος του μωρού στη μήτρα, πιέζει τα οξέα του στομάχου πίσω στον οισοφάγο.

Πολλές γυναίκες αρχίζουν να νιώθουν την καούρα και άλλες γαστρεντερικές ενοχλήσεις κατά το δεύτερο ήμισυ της εγκυμοσύνης.

Ποια η κατάλληλη αντιμετώπιση;

• Αποφύγετε τα τρόφιμα και τα ποτά που σας προκαλούν δυσφορία όπως το αλκοόλ , την καφεΐνη,την σοκολάτα και τα προϊόντα που περιέχουν μέντα. Τα όξινα τρόφιμα, όπως τα εσπεριδοειδή και τους χυμούς, τις ντομάτες, τη μουστάρδα και το ξύδι. Επίσης τα επεξεργασμένα κρέατα τα τηγανητά, τις λιπαρές και πικαντικες τροφές.
• Μην τρώτε μεγάλα γεύματα. Αντ ‘αυτού, να τρώτε πολλά μικρά γεύματα όλη την ημέρα. Πάρτε το χρόνο σας στο φαγητό και να μασάτε καλά.
• Αποφύγετε να πίνετε μεγάλες ποσότητες υγρών κατά τη διάρκεια γευμάτων. (Είναι σημαντικό να πίνετε 8-10 ποτήρια νερό την ημέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά πιείτε τα μεταξύ των γευμάτων.)
• Δοκιμάστε τσίχλα μετά το φαγητό. Οι τσίχλες διεγείρουν τους σιελογόνους αδένες σας, και το σάλιο μπορεί να βοηθήσει για να εξουδετερωθεί το οξύ.
• Μην τρώτε πριν πάτε για ύπνο. Δώστε στον εαυτό σας δύο με τρεις ώρες για να χωνέψει πριν ξαπλώσετε.
• Κοιμηθείτε πάνω σε μαξιλάρι. Ανυψώστε το πάνω μέρος του σώματος σας για να κρατήσετε τα οξέα του στομάχου σας εκεί όπου ανήκουν και να βοηθήσουν την πέψη.
• Να φοράτε χαλαρά, άνετα ρούχα. Αποφύγετε κάθε σφίξιμο γύρω από τη μέση σας και την κοιλιά.
• Λυγίστε στα γόνατα αντί στη μέση.
• Μην καπνίζετε. Εκτός από τα σοβαρά προβλήματα υγείας που προκαλεί, το κάπνισμα αυξάνει την οξύτητα του στομάχου.

Εάν αυτά τα μέτρα δεν βοηθούν, μιλήστε με τον γιατρό σας για συνταγογραφούμενα φάρμακα για την καούρα, που είναι ασφαλή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Πότε ξεκινούν οι καούρες στην εγκυμοσύνη και πόσο διαρκούν

Μπορούν να εμφανιστούν από το πρώτο τρίμηνο, όμως γίνονται συχνότερες και πιο έντονες μετά την 20ή εβδομάδα, και κορυφώνονται στο τρίτο τρίμηνο. Στο τέλος της κύησης τις αναφέρουν έως και οκτώ στις δέκα εγκύους. Υποχωρούν σχεδόν πάντα μέσα σε λίγες ημέρες μετά τον τοκετό.

Όσο για τον γνωστό μύθο ότι οι καούρες σημαίνουν πως το μωρό θα έχει πολλά μαλλιά: δεν υπάρχει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Οι ίδιες ορμόνες που χαλαρώνουν τον σφιγκτήρα του οισοφάγου φαίνεται απλώς να σχετίζονται και με την ανάπτυξη της τρίχας του εμβρύου.

Φυσική αντιμετώπιση: τι βοηθά πραγματικά

• Γάλα ή γιαούρτι: ένα μικρό ποτήρι γάλα ή λίγο γιαούρτι ανακουφίζει προσωρινά πολλές γυναίκες.
• Αμύγδαλα: λίγα ωμά αμύγδαλα μετά το γεύμα.
• Τζίντζερ: σε αφέψημα ή φρέσκο, βοηθά και στη ναυτία.
• Τσίχλα χωρίς ζάχαρη για μισή ώρα μετά το φαγητό, όχι με γεύση μέντας.
• Ύπνος στο αριστερό πλάι με ανασηκωμένο το πάνω μέρος του σώματος κατά 15 με 20 εκατοστά.

Αποφύγετε τη μαγειρική σόδα. Περιέχει πολύ νάτριο, ευνοεί την κατακράτηση υγρών και η ανακούφιση που δίνει είναι σύντομη. Αποφύγετε επίσης βότανα και «φυσικά» σκευάσματα άγνωστης σύνθεσης.

Ποια φάρμακα για την καούρα είναι ασφαλή στην εγκυμοσύνη

Όταν οι αλλαγές στη διατροφή δεν αρκούν, υπάρχουν φάρμακα που χρησιμοποιούνται με ασφάλεια. Η επιλογή γίνεται από τον γιατρό σας.

• Αντιόξινα με ασβέστιο ή μαγνήσιο και αλγινικά: πρώτη επιλογή. Δρουν τοπικά και σχηματίζουν προστατευτικό στρώμα πάνω από το περιεχόμενο του στομάχου.
• Ανταγωνιστές Η2 και αναστολείς αντλίας πρωτονίων: για επίμονα συμπτώματα, μόνο με ιατρική σύσταση.

Τα αντιόξινα δεν λαμβάνονται την ίδια ώρα με τον σίδηρο, γιατί μειώνουν την απορρόφησή του. Αφήστε να μεσολαβούν τουλάχιστον δύο ώρες.

Καούρα ή κάτι άλλο; Πότε να καλέσετε τον γιατρό

Η απλή καούρα είναι ακίνδυνη για εσάς και το μωρό. Επικοινωνήστε όμως με τον γιατρό σας αν:

• ο πόνος εντοπίζεται ψηλά στην κοιλιά, κάτω από τα πλευρά, ιδίως δεξιά, και δεν περνά με αντιόξινα,
• συνοδεύεται από έντονο πονοκέφαλο, θολή όραση ή ξαφνικό πρήξιμο σε πρόσωπο και χέρια,
• δυσκολεύεστε να καταπιείτε, χάνετε βάρος ή κάνετε εμετούς με αίμα,
• οι κενώσεις σας είναι μαύρες.

Στο δεύτερο μισό της κύησης, ο επίμονος πόνος στο επιγάστριο μπορεί σπάνια να είναι σημάδι προεκλαμψίας. Διαβάστε περισσότερα για την υπέρταση στην κύηση και για τον πόνο στην κοιλιά στην εγκυμοσύνη.

Τροφές που προκαλούν και τροφές που ηρεμούν τις καούρες

• Συνήθως επιδεινώνουν: τηγανητά και λιπαρά, σοκολάτα, καφές, ανθρακούχα, εσπεριδοειδή και χυμοί, ντομάτα και σάλτσες, πικάντικα, ξίδι, μέντα, ωμό κρεμμύδι και σκόρδο.
• Συνήθως γίνονται καλά ανεκτές: βρώμη, μπανάνα, πεπόνι, βραστά λαχανικά, ρύζι, άπαχο κοτόπουλο και ψάρι στον φούρνο, γιαούρτι, ψωμί ολικής.

Κάθε γυναίκα έχει τους δικούς της «ενόχους». Ένα σύντομο ημερολόγιο τροφών για λίγες ημέρες θα σας δείξει ποια τρόφιμα σας πειράζουν. Περισσότερες ιδέες στον οδηγό για τις τροφές για την εγκυμοσύνη.

Καούρες στο πρώτο τρίμηνο: όταν συνυπάρχουν με τη ναυτία

Οι περισσότερες γυναίκες συνδέουν την καούρα με το τέλος της κύησης, όμως αρκετές την εμφανίζουν από τις πρώτες εβδομάδες. Η προγεστερόνη ανεβαίνει απότομα, το στομάχι αδειάζει πιο αργά και η καούρα μπερδεύεται με τη ναυτία, που είναι από τα πρώτα συμπτώματα της εγκυμοσύνης.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η ναυτία βελτιώνεται συχνά με κάτι στο στομάχι, ενώ η καούρα χειροτερεύει με τα μεγάλα γεύματα και το ξάπλωμα. Σε πολλές γυναίκες τα δύο συνυπάρχουν και το ένα ενισχύει το άλλο: οι εμετοί ερεθίζουν τον οισοφάγο και η παλινδρόμηση επιτείνει τη ναυτία. Μικρά, στεγνά σνακ, όπως κράκερ ή φρυγανιά, βοηθούν και στα δύο. Αν οι εμετοί είναι τόσο συχνοί που δεν κρατάτε ούτε νερό, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας την ίδια μέρα.

Ποιες έγκυες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα για καούρες

Κάθε έγκυος μπορεί να έχει καούρες, αλλά ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα και την ένταση:

• παλινδρόμηση ή γαστρίτιδα πριν από την εγκυμοσύνη,
• καούρες σε προηγούμενη κύηση,
• δίδυμη ή πολύδυμη κύηση, όπου η μήτρα μεγαλώνει περισσότερο,
• αυξημένο αμνιακό υγρό, που εντοπίζεται στους μαιευτικούς υπερήχους,
• μεγάλη αύξηση βάρους μέσα στην κύηση,
• κάπνισμα.

Αν ανήκετε σε κάποια από αυτές τις ομάδες, ξεκινήστε τις αλλαγές στη διατροφή και τη στάση από νωρίς, πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα.

Μια μέρα χωρίς καούρες: πρακτικό πρόγραμμα

Οι γενικές συμβουλές βοηθούν περισσότερο όταν γίνουν καθημερινή ρουτίνα. Ένα παράδειγμα:

• Πρωί: ένα ποτήρι νερό σε θερμοκρασία δωματίου και ελαφρύ πρωινό, όπως βρώμη με γάλα ή γιαούρτι και μπανάνα. Ο καφές, αν τον πίνετε, μετά το φαγητό και όχι με άδειο στομάχι.
• Μεσημέρι: μέτρια μερίδα, για παράδειγμα ψητό κοτόπουλο με ρύζι και βραστά λαχανικά. Τρώτε καθιστή και αργά, και μην ξαπλώσετε αμέσως μετά.
• Απόγευμα: ένα μικρό σνακ, όπως λίγα αμύγδαλα ή ένα φρούτο χαμηλό σε οξύτητα, και ένας περίπατος δέκα λεπτών.
• Βράδυ: ελαφρύ δείπνο τουλάχιστον δύο με τρεις ώρες πριν από τον ύπνο. Αποφύγετε τις σάλτσες, τα τηγανητά και τα γλυκά με σοκολάτα.
• Πριν τον ύπνο: ανυψωμένο το πάνω μέρος του σώματος και ύπνος στο πλάι. Αν ο γιατρός σας έχει συστήσει αντιόξινο για τη νύχτα, αυτή είναι η ώρα του.

Αντιόξινα και άλλα φάρμακα: προσοχή στις αλληλεπιδράσεις

Τα αντιόξινα δρουν τοπικά, αλλά επηρεάζουν την απορρόφηση άλλων φαρμάκων που παίρνετε την ίδια ώρα. Πέρα από τον σίδηρο, αυτό αφορά και άλλα σκευάσματα που συχνά χορηγούνται στην εγκυμοσύνη:

• Θυρεοειδική ορμόνη: η απορρόφησή της μειώνεται όταν λαμβάνεται μαζί με αντιόξινα ή ασβέστιο. Χρειάζεται απόσταση αρκετών ωρών.
• Συμπληρώματα ασβεστίου: πολλά αντιόξινα περιέχουν ήδη ασβέστιο. Ενημερώστε τον γιατρό σας για να μη λαμβάνετε περισσότερο από όσο χρειάζεστε.
• Ορισμένα αντιβιοτικά: επηρεάζονται από τα μέταλλα των αντιόξινων.
• Χαμηλή δόση ασπιρίνης: αν σας έχει χορηγηθεί, παίρνετέ τη μετά το φαγητό, γιατί μπορεί να ερεθίσει το στομάχι. Μην τη διακόψετε λόγω καούρας χωρίς να μιλήσετε με τον γιατρό σας.

Η σωστή απόσταση ανάμεσα στα φάρμακα εξαρτάται από το σκεύασμα. Ρωτήστε τον γιατρό σας ή τον φαρμακοποιό και φτιάξτε ένα απλό ωράριο λήψης.

Μύθοι για τις καούρες στην εγκυμοσύνη

• «Το γάλα θεραπεύει την καούρα.» Ένα μικρό ποτήρι ανακουφίζει προσωρινά. Μεγάλη ποσότητα πλήρους γάλακτος όμως διεγείρει την έκκριση οξέων και η καούρα μπορεί να επιστρέψει πιο έντονη.
• «Το νερό με λεμόνι αλκαλοποιεί το στομάχι.» Στην πράξη, τα εσπεριδοειδή επιδεινώνουν τα συμπτώματα σε πολλές γυναίκες.
• «Τα αντιόξινα βλάπτουν το μωρό.» Τα σκευάσματα που συστήνονται στην εγκυμοσύνη δρουν τοπικά στο στομάχι και απορροφώνται ελάχιστα. Χρησιμοποιούνται με ασφάλεια μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας.
• «Αν κάνω διατροφή, θα περάσουν εντελώς.» Η διατροφή μειώνει τα συμπτώματα, αλλά στο τρίτο τρίμηνο η πίεση της μήτρας παίζει μεγάλο ρόλο. Αν χρειαστείτε φάρμακο, δεν έχετε αποτύχει.

Καούρες μετά τον τοκετό και κατά τον θηλασμό

Στις περισσότερες γυναίκες η καούρα εξαφανίζεται μέσα σε λίγες ημέρες μετά τη γέννα. Αν συνεχίζει για εβδομάδες, μπορεί να υπήρχε παλινδρόμηση και πριν από την εγκυμοσύνη ή να οφείλεται σε άλλη αιτία, όπως γαστρίτιδα, και χρειάζεται εκτίμηση. Κατά τον θηλασμό, τα περισσότερα αντιόξινα θεωρούνται συμβατά, αλλά κάθε φάρμακο ξεκινά μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας.

Πώς να περιγράψετε τα συμπτώματα στον γιατρό σας

Η σωστή περιγραφή βοηθά τον γιατρό να ξεχωρίσει την απλή καούρα από άλλες καταστάσεις. Σημειώστε για λίγες ημέρες:

• πότε εμφανίζεται η καούρα και πόσο κρατά,
• αν σχετίζεται με συγκεκριμένα γεύματα ή με το ξάπλωμα,
• αν σας ξυπνά τη νύχτα ή προκαλεί βήχα και βραχνάδα,
• πού ακριβώς πονάτε: πίσω από το στέρνο ή ψηλά στην κοιλιά, κάτω από τα πλευρά,
• τι έχετε δοκιμάσει και αν βοήθησε.

Ο πόνος κάτω από τα δεξιά πλευρά, που δεν μοιάζει με κάψιμο, χρειάζεται πάντα μέτρηση πίεσης και ιατρική εκτίμηση.

Καούρες και άσκηση: ποιες κινήσεις βοηθούν και ποιες ενοχλούν

Η κίνηση βοηθά την πέψη, αλλά ορισμένες ασκήσεις πιέζουν το στομάχι και πυροδοτούν την καούρα. Λίγοι απλοί κανόνες σας επιτρέπουν να συνεχίσετε να γυμνάζεστε χωρίς ενόχληση.

• Ένας ήρεμος περίπατος δέκα με δεκαπέντε λεπτά μετά το φαγητό επιταχύνει το άδειασμα του στομάχου.
• Αφήστε μία με δύο ώρες μετά από κύριο γεύμα πριν από πιο έντονη άσκηση.
• Αποφύγετε τις ασκήσεις με σκύψιμο προς τα εμπρός ή με το κεφάλι χαμηλότερα από το στομάχι, καθώς και το ξάπλωμα ανάσκελα στο έδαφος αμέσως μετά το φαγητό.
• Η κολύμβηση και η γιόγκα εγκυμοσύνης σε όρθιες ή καθιστές θέσεις είναι συνήθως καλά ανεκτές.
• Πίνετε νερό σε μικρές γουλιές κατά την άσκηση, όχι μεγάλες ποσότητες μονορούφι.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί έχω καούρες στην εγκυμοσύνη;

Η προγεστερόνη χαλαρώνει τη βαλβίδα ανάμεσα στο στομάχι και τον οισοφάγο και καθυστερεί την πέψη. Αργότερα, η μήτρα που μεγαλώνει πιέζει το στομάχι και σπρώχνει τα οξέα προς τα πάνω.

Βλάπτουν οι καούρες το μωρό;

Όχι. Είναι ενοχλητικές για τη μητέρα αλλά δεν επηρεάζουν το έμβρυο.

Τι να κάνω για τις καούρες τη νύχτα;

Φάτε το τελευταίο γεύμα δύο με τρεις ώρες πριν ξαπλώσετε, ανασηκώστε το πάνω μέρος του κρεβατιού και κοιμηθείτε στο αριστερό πλάι. Αν δεν αρκούν, ρωτήστε τον γιατρό σας για αντιόξινο πριν από τον ύπνο.

Μπορώ να πάρω αντιόξινα στην εγκυμοσύνη;

Τα αντιόξινα με ασβέστιο ή μαγνήσιο και τα αλγινικά θεωρούνται ασφαλή. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για το σκεύασμα και τη δόση, και μην τα παίρνετε μαζί με τον σίδηρο.

Πότε περνούν οι καούρες;

Στις περισσότερες γυναίκες υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες μετά τον τοκετό, όταν πέσουν οι ορμόνες και πάψει η πίεση της μήτρας στο στομάχι.

Μπορεί η καούρα να προκαλέσει βήχα ή βραχνάδα;

Ναι. Όταν το οξύ ανεβαίνει ψηλά στον οισοφάγο, ιδίως τη νύχτα, μπορεί να ερεθίσει τον λάρυγγα και να προκαλέσει ξερό βήχα, βραχνάδα το πρωί ή αίσθημα κόμπου στον λαιμό. Η ανύψωση του κεφαλιού στον ύπνο και το νωρίτερο δείπνο συνήθως βοηθούν. Αν ο βήχας επιμένει, ενημερώστε τον γιατρό σας.

Μπορώ να πίνω χαμομήλι ή άλλα τσάγια για την καούρα;

Ένα φλιτζάνι χαμομήλι ή τζίντζερ είναι συνήθως αποδεκτό και μπορεί να χαλαρώσει το στομάχι. Το τσάι μέντας αποφεύγεται, γιατί χαλαρώνει τη βαλβίδα του στομάχου και επιδεινώνει την παλινδρόμηση. Μείγματα βοτάνων άγνωστης σύνθεσης δεν συνιστώνται στην εγκυμοσύνη.

Όλα τα αντιόξινα είναι το ίδιο;

Όχι. Διαφέρουν στα συστατικά και στις παρενέργειες: ορισμένα επιδεινώνουν τη δυσκοιλιότητα, άλλα προκαλούν μαλακά κόπρανα, ενώ κάποια περιέχουν πολύ νάτριο. Γι’ αυτό το σκεύασμα επιλέγεται μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας, ανάλογα με τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα φάρμακα που παίρνετε.

Πώς ξεχωρίζω την καούρα από πόνο που χρειάζεται εξέταση;

Η καούρα είναι κάψιμο πίσω από το στέρνο, που σχετίζεται με το φαγητό ή το ξάπλωμα και βελτιώνεται με αντιόξινο. Πόνος ψηλά στην κοιλιά ή κάτω από τα δεξιά πλευρά, που δεν υποχωρεί, ή που συνοδεύεται από πονοκέφαλο, θολή όραση, πρήξιμο ή εμετό, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση την ίδια μέρα.