Η δυσκοιλιότητα στην εγκυμοσύνη απασχολεί σχεδόν τις μισές εγκύους σε κάποια φάση της κύησης. Δεν είναι επικίνδυνη για το μωρό, μπορεί όμως να γίνει πολύ ενοχλητική για εσάς και να οδηγήσει σε αιμορροΐδες ή ραγάδες. Τα καλά νέα: στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται με απλές αλλαγές στη διατροφή και στην καθημερινότητα, χωρίς φάρμακα.
Γιατί εμφανίζεται δυσκοιλιότητα στην εγκυμοσύνη
Η βασική αιτία είναι ορμονική. Η προγεστερόνη, που αυξάνεται από τις πρώτες εβδομάδες, χαλαρώνει τους λείους μυς σε όλο το σώμα, άρα και του εντέρου. Η τροφή προχωρά πιο αργά, το παχύ έντερο απορροφά περισσότερο νερό και τα κόπρανα γίνονται σκληρά και ξηρά.
Σε αυτό προστίθενται κι άλλοι παράγοντες:
- Η πίεση της μήτρας. Όσο μεγαλώνει, ιδίως στο τρίτο τρίμηνο, πιέζει το έντερο και το ορθό.
- Τα συμπληρώματα σιδήρου. Ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις επιδεινώνουν το πρόβλημα.
- Η μειωμένη κίνηση. Η κούραση του πρώτου τριμήνου και το βάρος του τρίτου περιορίζουν τη φυσική δραστηριότητα.
- Λιγότερα υγρά. Η ναυτία κάνει πολλές γυναίκες να πίνουν και να τρώνε λιγότερο.
- Αλλαγές στη διατροφή. Περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα και λιγότερες φυτικές ίνες.
Πότε ξεκινά και πόσο διαρκεί
Μπορεί να εμφανιστεί ήδη από τον δεύτερο μήνα, όταν η προγεστερόνη ανεβαίνει απότομα. Συχνά υποχωρεί στο δεύτερο τρίμηνο και επανέρχεται πιο έντονα στο τρίτο. Μετά τον τοκετό το έντερο επιστρέφει σταδιακά στον κανονικό ρυθμό του μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αν είχατε δυσκοιλιότητα και πριν μείνετε έγκυος, είναι πιθανότερο να σας ταλαιπωρήσει.
Είναι σοβαρή η δυσκοιλιότητα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;
Συνήθως όχι. Η ίδια η δυσκοιλιότητα δεν βλάπτει το έμβρυο και δεν προκαλεί αποβολή ή πρόωρο τοκετό. Το σφίξιμο στην τουαλέτα είναι άβολο, αλλά δεν «πιέζει» το μωρό.
Σπάνια, πάντως, μπορεί να είναι σύμπτωμα άλλου προβλήματος. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν:
- η δυσκοιλιότητα συνοδεύεται από έντονο πόνο στην κοιλιά,
- εναλλάσσεται με διάρροια,
- βλέπετε αίμα ή βλέννα στα κόπρανα,
- δεν έχετε κένωση για περισσότερες από πέντε με έξι ημέρες,
- έχετε εμετούς και φούσκωμα χωρίς να αποβάλλετε αέρια.
Λίγο ζωηρό κόκκινο αίμα στο χαρτί οφείλεται τις περισσότερες φορές σε αιμορροΐδες στην εγκυμοσύνη ή σε μικρή ραγάδα. Και πάλι, αναφέρετέ το στον γιατρό σας για να το επιβεβαιώσει.
Τι μπορώ να κάνω για τη δυσκοιλιότητα: 7 πρακτικά βήματα
1. Αυξήστε τις φυτικές ίνες, σταδιακά
Στόχος είναι 25 έως 30 γραμμάρια την ημέρα. Καλές πηγές: δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης, βρώμη, καστανό ρύζι, όσπρια, φρέσκα φρούτα με τη φλούδα, λαχανικά, αποξηραμένα δαμάσκηνα και σύκα. Αν τις αυξήσετε απότομα θα φουσκώσετε, γι’ αυτό προσθέτετε μία μερίδα κάθε λίγες ημέρες.
2. Πίνετε αρκετά υγρά
Οι φυτικές ίνες χωρίς νερό κάνουν τη δυσκοιλιότητα χειρότερη. Χρειάζεστε τουλάχιστον 8 με 10 ποτήρια υγρά την ημέρα, περισσότερα το καλοκαίρι. Ένα ποτήρι χλιαρό νερό το πρωί ή ένα ποτήρι χυμός δαμάσκηνου βοηθούν πολλές γυναίκες.
3. Κινηθείτε κάθε μέρα
Το περπάτημα, η κολύμβηση και η yoga εγκυμοσύνης κινητοποιούν το έντερο. Είκοσι με τριάντα λεπτά την ημέρα αρκούν, εφόσον ο γιατρός σας δεν έχει συστήσει περιορισμό.
4. Μην αναβάλλετε την επίσκεψη στην τουαλέτα
Όταν αγνοείτε το αίσθημα κένωσης, το έντερο απορροφά κι άλλο νερό και τα κόπρανα σκληραίνουν. Δώστε στον εαυτό σας χρόνο, ιδανικά μετά το πρωινό, που το έντερο είναι πιο δραστήριο.
5. Διορθώστε τη στάση σας
Ένα χαμηλό σκαμπό κάτω από τα πόδια, ώστε τα γόνατα να βρίσκονται πιο ψηλά από τους γοφούς, ευθυγραμμίζει το ορθό και μειώνει το σφίξιμο.
6. Μικρά και συχνά γεύματα
Πέντε με έξι μικρά γεύματα φορτώνουν λιγότερο το πεπτικό από τρία μεγάλα. Το γιαούρτι και το κεφίρ με προβιοτικά φαίνεται να βοηθούν ορισμένες γυναίκες.
7. Συζητήστε για τον σίδηρο
Αν παίρνετε σίδηρο και η δυσκοιλιότητα επιδεινώθηκε, μην τον διακόψετε μόνη σας. Ο γιατρός μπορεί να αλλάξει τη μορφή, τη δόση ή τον τρόπο λήψης.
Τροφές που βοηθούν και τροφές που δυσκολεύουν
- Βοηθούν: δαμάσκηνα, ακτινίδια, αχλάδια, σύκα, βρώμη, λιναρόσπορος, φακές, φασόλια, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ελαιόλαδο.
- Δυσκολεύουν: λευκό ψωμί και ζυμαρικά σε μεγάλες ποσότητες, άγουρες μπανάνες, πολύ τυρί, τηγανητά, πολλά γλυκά, λίγα υγρά.
Περισσότερες ιδέες για ισορροπημένα γεύματα θα βρείτε στον οδηγό για τη διατροφή στην εγκυμοσύνη.
Υπακτικά στην εγκυμοσύνη: ποια επιτρέπονται
Αν μετά από μία με δύο εβδομάδες οι αλλαγές στη διατροφή δεν αρκούν, υπάρχουν σκευάσματα που θεωρούνται ασφαλή στην κύηση. Η επιλογή γίνεται πάντα από τον γιατρό ή τη μαία σας.
- Υπακτικά όγκου (ψύλλιο, μεθυλοκυτταρίνη): πρώτη επιλογή. Δεν απορροφώνται και χρειάζονται άφθονο νερό.
- Ωσμωτικά (λακτουλόζη, πολυαιθυλενογλυκόλη): μαλακώνουν τα κόπρανα τραβώντας νερό στο έντερο.
- Υπόθετα γλυκερίνης: για περιστασιακή ανακούφιση.
Τα διεγερτικά υπακτικά (σέννα, βισακοδύλη) χρησιμοποιούνται μόνο για λίγες ημέρες και μόνο με ιατρική σύσταση. Αποφύγετε το καστορέλαιο και το παραφινέλαιο, καθώς και «φυσικά» τσάγια αποτοξίνωσης άγνωστης σύνθεσης.
Δυσκοιλιότητα ανά τρίμηνο
- Πρώτο τρίμηνο: κυριαρχεί η επίδραση της προγεστερόνης. Η ναυτία περιορίζει υγρά και τροφή. Δώστε έμφαση στα υγρά και σε μαλακές φυτικές ίνες, όπως βρώμη και κομπόστα.
- Δεύτερο τρίμηνο: συνήθως υπάρχει ύφεση. Καλή στιγμή για να καθιερώσετε καθημερινό περπάτημα.
- Τρίτο τρίμηνο: η μήτρα πιέζει το έντερο και ο σίδηρος είναι συχνά απαραίτητος. Μικρά γεύματα και σωστή στάση στην τουαλέτα κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά.
Μετά τον τοκετό
Η δυσκοιλιότητα είναι συχνή και τις πρώτες ημέρες της λοχείας, ειδικά μετά από καισαρική ή αν έχουν γίνει ράμματα στο περίνεο. Τα ίδια μέτρα ισχύουν και εδώ: υγρά, φυτικές ίνες, πρώιμη κινητοποίηση. Αν θηλάζετε, οι ανάγκες σας σε υγρά είναι ακόμη μεγαλύτερες.
Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με την εγκυμοσύνη σας, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού στα ιατρεία μας σε Αθήνα και Βόλο.
Πώς καταλαβαίνετε ότι έχετε δυσκοιλιότητα
Η συχνότητα των κενώσεων διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο. Φυσιολογικό θεωρείται οτιδήποτε από τρεις κενώσεις την ημέρα έως τρεις την εβδομάδα, αρκεί η κένωση να γίνεται χωρίς δυσκολία. Για δυσκοιλιότητα μιλάμε όταν ισχύουν δύο ή περισσότερα από τα παρακάτω:
- λιγότερες από τρεις κενώσεις την εβδομάδα,
- σκληρά κόπρανα, σαν μικρές μπάλες ή συμπαγή κομμάτια,
- έντονο σπρώξιμο στην τουαλέτα,
- αίσθημα ότι το έντερο δεν άδειασε εντελώς,
- φούσκωμα και βάρος στην κοιλιά που υποχωρεί μετά την κένωση.
Η αλλαγή σε σχέση με τη δική σας συνήθεια μετράει περισσότερο από τον αριθμό. Αν πριν από την εγκυμοσύνη πηγαίνατε κάθε πρωί και τώρα κάθε τρεις μέρες με κόπο, η δυσκοιλιότητα σάς αφορά, ακόμη κι αν τυπικά είστε στα όρια.
Πόσες φυτικές ίνες έχουν οι τροφές που τρώτε
Ο στόχος των 25 έως 30 γραμμαρίων φυτικών ινών την ημέρα ακούγεται αφηρημένος. Με ενδεικτικές τιμές γίνεται πιο εύκολος:
- 2 ακτινίδια: περίπου 4 έως 5 g
- 1 αχλάδι με τη φλούδα: περίπου 5 g
- 1 μήλο με τη φλούδα: περίπου 4 g
- 5 αποξηραμένα δαμάσκηνα: περίπου 3 g
- 4 κουταλιές της σούπας βρώμη: περίπου 4 g
- 1 κουταλιά της σούπας αλεσμένος λιναρόσπορος: περίπου 2 έως 3 g
- 1 φέτα ψωμί ολικής άλεσης: περίπου 2 g
- 1 πιάτο φακές: περίπου 12 έως 15 g
- 1 φλιτζάνι βραστό μπρόκολο: περίπου 5 g
Ένα πρωινό με βρώμη, λιναρόσπορο και ακτινίδιο, ένα πιάτο όσπρια και δύο φρούτα μέσα στη μέρα καλύπτουν σχεδόν όλη την ημερήσια ανάγκη. Προσθέστε τις ίνες σταδιακά, μέσα σε μία με δύο εβδομάδες, και αυξήστε παράλληλα το νερό.
Ένα πρόγραμμα ημέρας για ρυθμό στο έντερο
Το έντερο αγαπά τη ρουτίνα. Όταν τρώτε, κινείστε και πηγαίνετε στην τουαλέτα σε σταθερές ώρες, η κένωση γίνεται πιο εύκολα. Ένα παράδειγμα:
- Μόλις ξυπνήσετε: ένα με δύο ποτήρια χλιαρό νερό.
- Πρωινό: βρώμη με γιαούρτι, αλεσμένο λιναρόσπορο και ακτινίδιο ή αχλάδι.
- Μετά το πρωινό: δέκα λεπτά στην τουαλέτα χωρίς βιασύνη, με σκαμπό κάτω από τα πόδια. Το αντανακλαστικό του εντέρου είναι ισχυρότερο μετά το πρώτο γεύμα.
- Μεσημέρι: όσπρια ή λαδερό με ψωμί ολικής άλεσης και σαλάτα με ελαιόλαδο.
- Απόγευμα: τρία με πέντε δαμάσκηνα ή ένα φρούτο και περπάτημα είκοσι λεπτών.
- Βράδυ: ψάρι ή κοτόπουλο με βραστά λαχανικά. Νερό σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Φούσκωμα, αέρια και κοιλιακές κράμπες
Η δυσκοιλιότητα σπάνια έρχεται μόνη της. Η αργή κίνηση του εντέρου αφήνει περισσότερο χρόνο στα βακτήρια να παράγουν αέρια, με αποτέλεσμα φούσκωμα, ρεψίματα και κράμπες. Συχνά η κοιλιά φαίνεται πιο φουσκωμένη το απόγευμα απ’ ό,τι το πρωί.
- Αυξήστε τις φυτικές ίνες σιγά σιγά, για να προσαρμοστεί το έντερο.
- Περιορίστε τα αναψυκτικά, τις τσίχλες, τα γλυκαντικά τύπου σορβιτόλης σε μεγάλες ποσότητες και τα πολύ λιπαρά γεύματα.
- Αν τα όσπρια σάς φουσκώνουν, μουλιάστε τα από το βράδυ, πετάξτε το νερό και ξεκινήστε με μικρές μερίδες.
- Τρώτε αργά και με κλειστό στόμα, ώστε να καταπίνετε λιγότερο αέρα.
Οι ήπιες κράμπες που υποχωρούν μετά από κένωση ή αέρια είναι συνήθως αθώες. Πόνος που είναι συνεχής, εντείνεται, έρχεται ρυθμικά ή συνοδεύεται από αιμορραγία δεν πρέπει να αποδοθεί στο έντερο. Διαβάστε περισσότερα για τον πόνο στην κοιλιά στην εγκυμοσύνη και πότε χρειάζεται εξέταση.
Σωστή τεχνική στην τουαλέτα: η αναπνοή και το πυελικό έδαφος
Πολλές γυναίκες σπρώχνουν κρατώντας την αναπνοή. Αυτό αυξάνει την πίεση στην κοιλιά και στις φλέβες του πρωκτού, αλλά δεν βοηθά την κένωση, γιατί οι μύες του πυελικού εδάφους σφίγγονται αντί να χαλαρώσουν.
- Καθίστε με τα γόνατα ψηλότερα από τους γοφούς και γείρετε ελαφρά μπροστά, με τους αγκώνες στα γόνατα.
- Χαλαρώστε την κοιλιά και αφήστε τη να «φουσκώσει» προς τα εμπρός.
- Εκπνεύστε αργά από το στόμα, σαν να φυσάτε ένα κερί, αντί να κρατάτε την ανάσα.
- Αν δεν έρθει κένωση σε λίγα λεπτά, σηκωθείτε και ξαναπροσπαθήστε αργότερα.
Οι ασκήσεις Kegel μαθαίνουν τους μύες όχι μόνο να σφίγγουν αλλά και να χαλαρώνουν. Αν δυσκολεύεστε, μια φυσικοθεραπεύτρια πυελικού εδάφους μπορεί να σας καθοδηγήσει.
Όταν η δυσκοιλιότητα σχετίζεται με άλλη πάθηση ή φάρμακο
Σε ορισμένες γυναίκες η δυσκοιλιότητα δεν οφείλεται μόνο στην εγκυμοσύνη:
- Υποθυρεοειδισμός: επιβραδύνει το έντερο και προκαλεί κούραση και αίσθημα κρύου. Οι θυρεοειδικές ορμόνες ελέγχονται στον προγεννητικό έλεγχο και η σωστή ρύθμιση βελτιώνει και την κένωση.
- Διαβήτης κύησης: η διατροφή του διαβήτη κύησης, με περισσότερα λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης, βοηθά και το έντερο. Οι αλλαγές γίνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό ή τη διαιτολόγο σας.
- Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: οι γυναίκες με γνωστό ευερέθιστο έντερο μπορεί να έχουν εναλλαγές δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Χρειάζονται εξατομικευμένη διατροφή.
- Φάρμακα: εκτός από τον σίδηρο, δυσκοιλιότητα μπορούν να προκαλέσουν ορισμένα αντιεμετικά, τα συμπληρώματα ασβεστίου και κάποια αντιόξινα. Μην τα διακόψετε μόνη σας. Ενημερώστε τον γιατρό σας για να εξετάσει εναλλακτικές.
Μύθοι για τη δυσκοιλιότητα στην εγκυμοσύνη
- «Το σπρώξιμο στην τουαλέτα μπορεί να προκαλέσει αποβολή.» Όχι. Η μήτρα και το έμβρυο δεν επηρεάζονται από την προσπάθεια στην κένωση. Το σπρώξιμο επιβαρύνει μόνο τις φλέβες του πρωκτού.
- «Οι πολλές ίνες λύνουν πάντα το πρόβλημα.» Χωρίς αρκετό νερό, οι ίνες μπορεί να κάνουν τα κόπρανα ακόμη πιο σκληρά.
- «Τα φυσικά καθαρτικά τσάγια είναι ακίνδυνα.» Πολλά περιέχουν διεγερτικά συστατικά σε άγνωστη δόση και μπορεί να προκαλέσουν κράμπες και αφυδάτωση. Αποφύγετέ τα.
- «Αν σταματήσω τον σίδηρο θα φύγει η δυσκοιλιότητα.» Ίσως, αλλά η αναιμία είναι πιο σοβαρό πρόβλημα. Ο γιατρός σας μπορεί να αλλάξει τη μορφή ή τη συχνότητα.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι επικίνδυνη η δυσκοιλιότητα για το μωρό;
Όχι. Η δυσκοιλιότητα δεν βλάπτει το έμβρυο και το σφίξιμο δεν προκαλεί αποβολή ή πρόωρο τοκετό. Ταλαιπωρεί τη μητέρα και μπορεί να οδηγήσει σε αιμορροΐδες, γι’ αυτό αξίζει να αντιμετωπιστεί.
Ποιο υπακτικό μπορώ να πάρω στην εγκυμοσύνη;
Πρώτη επιλογή είναι τα υπακτικά όγκου, όπως το ψύλλιο, και τα ωσμωτικά, όπως η λακτουλόζη. Κάθε σκεύασμα χορηγείται μετά από σύσταση του γιατρού σας. Τα διεγερτικά υπακτικά αποφεύγονται ή δίνονται για πολύ λίγες ημέρες.
Φταίει ο σίδηρος για τη δυσκοιλιότητά μου;
Συχνά ναι, ιδίως σε υψηλές δόσεις. Μην τον σταματήσετε μόνη σας. Ο γιατρός μπορεί να προτείνει άλλη μορφή σιδήρου, μικρότερη δόση ή λήψη μέρα παρά μέρα.
Πότε πρέπει να ανησυχήσω;
Όταν η δυσκοιλιότητα συνοδεύεται από έντονο κοιλιακό πόνο, αίμα ή βλέννα στα κόπρανα, εμετούς, ή όταν δεν έχετε κένωση για πάνω από πέντε με έξι ημέρες. Σε αυτές τις περιπτώσεις επικοινωνήστε με τον γιατρό σας.
Βοηθούν τα δαμάσκηνα;
Ναι. Τα αποξηραμένα δαμάσκηνα και ο χυμός τους περιέχουν φυτικές ίνες και σορβιτόλη, που έχει ήπια υπακτική δράση. Τρία με πέντε δαμάσκηνα την ημέρα είναι μια καλή αρχή.
Βοηθούν τα προβιοτικά στη δυσκοιλιότητα της εγκυμοσύνης;
Σε κάποιες γυναίκες ναι, αν και τα δεδομένα δεν είναι ισχυρά. Το γιαούρτι και το κεφίρ είναι ασφαλείς και θρεπτικές πηγές. Για συμπληρώματα προβιοτικών ρωτήστε τον γιατρό σας, ώστε να επιλέξετε σκεύασμα κατάλληλο για την εγκυμοσύνη.
Μπορώ να κάνω υποκλυσμό στην εγκυμοσύνη;
Μόνο αν σας τον συστήσει ο γιατρός σας. Ο υποκλυσμός δεν είναι λύση για την καθημερινή δυσκοιλιότητα και η συχνή χρήση ερεθίζει το έντερο και διαταράσσει τους ηλεκτρολύτες. Αν χρειάζεστε άμεση ανακούφιση, ο γιατρός θα προτείνει την ασφαλέστερη επιλογή.
Μπορεί η δυσκοιλιότητα να προκαλέσει σφιξίματα στην κοιλιά;
Ένα γεμάτο έντερο μπορεί να προκαλέσει κράμπες και αίσθημα πίεσης, που μερικές φορές μοιάζουν με σφιξίματα. Αυτά υποχωρούν συνήθως μετά την κένωση. Ρυθμικοί, επαναλαμβανόμενοι πόνοι, ιδίως πριν από τις 37 εβδομάδες, χρειάζονται άμεση εκτίμηση.
Είναι ασφαλής ο λιναρόσπορος στην εγκυμοσύνη;
Σε ποσότητες τροφής, όπως μία κουταλιά της σούπας αλεσμένο λιναρόσπορο την ημέρα στο γιαούρτι ή τη βρώμη, θεωρείται ασφαλής και βοηθά την κένωση. Πίνετε αρκετό νερό μαζί. Τα συμπληρώματα λιναρέλαιου σε κάψουλες χρησιμοποιούνται μόνο μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας.