Είναι ασφαλές το ταξίδι με αεροπλάνο κατά την διάρκεια μιας εγκυμοσύνης;
Για όλους τους πρακτικούς λόγους, η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση είναι ναι. Εντούτοις, μερικές ανησυχίες έχουν προκύψει σχετικά με την έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία, καθώς επίσης και με την αφυδάτωση και τις θρομβώσεις που μπορεί να συμβούν κατά τη διάρκεια μιας πτήσης. Όσον αφορά στην έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία, οι διαθέσιμες μελέτες είναι ελλιπείς, και σχετίζονται μόνο με αεροσυνοδούς και ανθρώπους που ταξιδεύουν με αεροπλάνο πολύ συχνά. Δεν υπάρχει κανένα επίσημο στοιχείο που να τεκμηριώνει ότι ένα περιστασιακό αεροπορικό ταξίδι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο προβλημάτων για την υγεία ενός εμβρύου.
Επειδή η εγκυμοσύνη αυξάνει την πιθανότητα για σχηματισμό θρόμβων, η ακινησία κατά την διάρκεια μακροχρόνιων πτήσεων μπορεί να οδηγήσει στην δημιουργία φλεβικής θρόμβωσης στα πόδια. Αυτό μπορεί να επιδεινωθεί από το χαμηλό επίπεδο υγρασίας στην καμπίνα, που οδηγεί σε αφυδάτωση, η οποία με τη σειρά της αυξάνει την πυκνότητα του αίματος και την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβων. Όμως, εάν κρατάτε ενυδατωμένο τον οργανισμό σας πίνοντας συχνά νερό και αποφεύγοντας την κατανάλωση αλκοόλ, καθώς επίσης αν σηκώνεστε από το κάθισμα σας ανά 12 ώρες, δεν θα προκύψει κάποιο πρόβλημα.
Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί, ότι οποιαδήποτε εγκυμοσύνη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προσδιορίζονται ως χαμηλού κινδύνου, μπορεί αναπάντεχα να εξελιχθεί σε μια υψηλού κινδύνου εγκυμοσύνη. Εάν αυτό εμφανιστεί κατά τη διάρκεια μιας πτήσης, θα μπορούσε ενδεχομένως να αποτελέσει απειλή για το έμβρυο. Ωστόσο, κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει οπουδήποτε και μια αεροπορική πτήση δεν συμβάλλει στο να αυξηθούν οι πιθανότητες του να συμβεί.
Μέχρι ποια εβδομάδα επιτρέπεται η πτήση
Σε εγκυμοσύνη χωρίς επιπλοκές, το αεροπορικό ταξίδι θεωρείται ασφαλές έως τις 36 εβδομάδες για μονήρη κύηση και έως τις 32 για δίδυμη. Οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες ζητούν ιατρική βεβαίωση από την 28η εβδομάδα και μετά, όπου αναγράφονται η πιθανή ημερομηνία τοκετού και ότι η κύηση εξελίσσεται ομαλά. Οι κανόνες διαφέρουν από εταιρεία σε εταιρεία, γι’ αυτό ελέγξτε τους πριν κλείσετε εισιτήριο και υπολογίστε και την ημερομηνία της επιστροφής.
Ποια είναι η καλύτερη περίοδος για ταξίδι
Το δεύτερο τρίμηνο, από τη 14η έως την 28η εβδομάδα. Η ναυτία έχει υποχωρήσει, η ενέργεια έχει επιστρέψει και ο κίνδυνος αποβολής ή πρόωρου τοκετού είναι στο χαμηλότερο σημείο. Δείτε τι αλλάζει σε κάθε φάση στα στάδια της εγκυμοσύνης ανά εβδομάδα.
Πότε δεν συνιστάται η πτήση
- κολπική αιμορραγία ή απειλούμενος πρόωρος τοκετός,
- προδρομικός πλακούντας μετά το δεύτερο τρίμηνο,
- προεκλαμψία ή αρρύθμιστη υπέρταση,
- σοβαρή αναιμία,
- πρόσφατη θρόμβωση ή σοβαρό καρδιολογικό και αναπνευστικό πρόβλημα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, συμβουλευτείτε τον μαιευτήρα σας πριν από κάθε ταξίδι.
Πρακτικές συμβουλές για την πτήση
- Επιλέξτε θέση στον διάδρομο και σηκωθείτε για λίγα βήματα κάθε μισή με μία ώρα.
- Κάντε ασκήσεις με τους αστραγάλους όσο κάθεστε.
- Σε πτήσεις άνω των τεσσάρων ωρών, φορέστε κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης. Αν έχετε επιπλέον παράγοντες κινδύνου για θρόμβωση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει προληπτική αγωγή.
- Πίνετε νερό τακτικά και αποφύγετε τα ανθρακούχα και τα τρόφιμα που φουσκώνουν.
- Δέστε τη ζώνη χαμηλά, κάτω από την κοιλιά, πάνω στα ισχία.
- Έχετε μαζί το βιβλιάριο εγκυμοσύνης, τα αποτελέσματα των εξετάσεών σας και τα φάρμακά σας στη χειραποσκευή.
Πριν ταξιδέψετε στο εξωτερικό
Ελέγξτε αν η ταξιδιωτική σας ασφάλεια καλύπτει την εγκυμοσύνη και τον πρόωρο τοκετό, και μάθετε πού βρίσκεται το κοντινότερο μαιευτήριο στον προορισμό. Αποφύγετε περιοχές με ελονοσία ή ιό Ζίκα και προορισμούς που απαιτούν εμβόλια με ζώντες ιούς. Προσοχή στο νερό και στα ωμά τρόφιμα, όπως και στην Ελλάδα: θυμηθείτε ποιες τροφές αποφεύγονται στην εγκυμοσύνη.
Τι συμβαίνει στο σώμα σας μέσα στην καμπίνα
Η καμπίνα του αεροπλάνου δεν διατηρεί την πίεση του επιπέδου της θάλασσας. Κατά την πτήση αντιστοιχεί περίπου σε υψόμετρο 1.800 έως 2.400 μέτρων, δηλαδή σαν να βρίσκεστε σε ένα ψηλό βουνό. Το οξυγόνο στο αίμα σας πέφτει ελαφρά. Για μια υγιή έγκυο και ένα έμβρυο που μεγαλώνει φυσιολογικά αυτό δεν έχει σημασία, γιατί η αιμοσφαιρίνη του εμβρύου δεσμεύει το οξυγόνο πολύ αποτελεσματικά.
Άλλες αλλαγές γίνονται πιο αισθητές:
- Πολύ χαμηλή υγρασία: ο αέρας στην καμπίνα είναι ξηρός, οπότε χάνετε υγρά χωρίς να το καταλαβαίνετε. Η αφυδάτωση αυξάνει την κούραση, τον πονοκέφαλο και τον κίνδυνο θρόμβωσης.
- Διαστολή αερίων: τα αέρια του εντέρου διαστέλλονται με την πτώση της πίεσης, γι’ αυτό το φούσκωμα είναι συχνό.
- Πίεση στα αυτιά: η ρινική συμφόρηση της εγκυμοσύνης δυσκολεύει την εξισορρόπηση της πίεσης, ιδίως στην κάθοδο.
Αν έχετε σοβαρή αναιμία, καρδιοπάθεια ή πνευμονική νόσο, αυτή η μικρή πτώση του οξυγόνου μετράει περισσότερο. Τότε η απόφαση για την πτήση παίρνεται μαζί με τον γιατρό σας.
Θρόμβωση στην πτήση: ποιες έγκυες χρειάζονται επιπλέον προστασία
Η ίδια η εγκυμοσύνη αυξάνει αρκετές φορές τον κίνδυνο θρόμβωσης στις φλέβες των ποδιών, γιατί το αίμα πήζει πιο εύκολα και η μήτρα πιέζει τις φλέβες της πυέλου. Η πολύωρη ακινησία στο κάθισμα προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα. Για τις περισσότερες γυναίκες η κίνηση, τα υγρά και οι κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης αρκούν.
Ορισμένες έγκυες όμως χρειάζονται εξατομικευμένη εκτίμηση πριν από πτήση άνω των τεσσάρων ωρών:
- όσες είχαν θρόμβωση στο παρελθόν ή έχουν γνωστή θρομβοφιλία,
- γυναίκες με δείκτη μάζας σώματος πάνω από 30,
- πολύδυμη κύηση,
- καπνίστριες,
- κύηση μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση, ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο,
- σημαντικοί κιρσοί ή πρόσφατη νοσηλεία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να συστήσει προληπτική αγωγή για την πτήση. Μην πάρετε μόνη σας ασπιρίνη ή άλλο φάρμακο «για το αίμα» πριν πετάξετε· η επιλογή γίνεται μόνο μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Πρακτικός οδηγός πτήσης για κάθε τρίμηνο
Πρώτο τρίμηνο
Η ναυτία και η κούραση είναι οι μεγαλύτεροι εχθροί του ταξιδιού. Προτιμήστε πρωινές πτήσεις αν η ναυτία σας χειροτερεύει το απόγευμα, και έχετε μαζί ξηρά κράκερ. Πριν από ένα μακρινό ταξίδι είναι καλό να έχει γίνει ο πρώτος υπέρηχος, ώστε να έχει επιβεβαιωθεί ότι η κύηση είναι μέσα στη μήτρα. Μια εξωμήτριος κύηση που δεν έχει διαγνωστεί μπορεί να εκδηλωθεί με πόνο και αιμορραγία, και δεν θέλετε να συμβεί αυτό σε πτήση ή σε χώρα με περιορισμένη πρόσβαση σε νοσοκομείο.
Δεύτερο τρίμηνο
Η πιο άνετη περίοδος. Οργανώστε το ταξίδι γύρω από τις βασικές εξετάσεις: το υπερηχογράφημα β’ επιπέδου γύρω στις 20 έως 23 εβδομάδες και την καμπύλη σακχάρου στις 24 έως 28 εβδομάδες για τον διαβήτη κύησης. Έτσι δεν θα χρειαστεί να τις μεταθέσετε.
Τρίτο τρίμηνο
Η κοιλιά κάνει το κάθισμα στενό και η ανάγκη για τουαλέτα είναι συχνή. Κλείστε θέση στον διάδρομο και, αν γίνεται, στις πρώτες σειρές. Υπολογίστε την ηλικία κύησης την ημέρα της επιστροφής, όχι της αναχώρησης, και ενημερώστε τον γιατρό σας για τις ημερομηνίες ώστε να προσαρμόσει τα ραντεβού.
Η ιατρική βεβαίωση για πτήση: τι γράφει και πότε την εκδίδετε
Η βεβαίωση που ζητούν οι αεροπορικές εταιρείες είναι απλή, αλλά πρέπει να έχει τα σωστά στοιχεία. Συνήθως περιλαμβάνει:
- την πιθανή ημερομηνία τοκετού,
- αν η κύηση είναι μονήρης ή πολύδυμη,
- ότι η πορεία είναι φυσιολογική και χωρίς επιπλοκές,
- ότι δεν υπάρχει αντένδειξη για αεροπορικό ταξίδι,
- ημερομηνία έκδοσης και στοιχεία του γιατρού.
Πολλές εταιρείες δέχονται βεβαίωση που έχει εκδοθεί λίγες μόνο ημέρες πριν από την πτήση. Γι’ αυτό προγραμματίστε ένα ραντεβού κοντά στην αναχώρηση και ζητήστε τη βεβαίωση στα αγγλικά αν ταξιδεύετε στο εξωτερικό. Κρατήστε ένα αντίγραφο και για την πτήση της επιστροφής.
Τι να έχετε μαζί σας στη χειραποσκευή
- Βιβλιάριο κύησης, ομάδα αίματος και τις πιο πρόσφατες εξετάσεις και υπερήχους.
- Την ιατρική βεβαίωση, αν τη χρειάζεστε.
- Τα φάρμακα και τις βιταμίνες σας στη συσκευασία τους, σε ποσότητα για μερικές μέρες παραπάνω.
- Κάλτσες συμπίεσης, φορεμένες πριν από την επιβίβαση.
- Άδειο μπουκάλι νερού για να το γεμίσετε μετά τον έλεγχο ασφαλείας.
- Μικρά, ελαφριά σνακ: κράκερ, ξηρούς καρπούς, φρούτο.
- Ένα μικρό μαξιλάρι για τη μέση.
- Τα στοιχεία της ασφάλειας ταξιδιού και το τηλέφωνο του μαιευτήρα σας.
Ναυτία, φούσκωμα και πρήξιμο: ενοχλήσεις της πτήσης
Οι περισσότερες ενοχλήσεις στο αεροπλάνο δεν είναι επικίνδυνες, αλλά μπορούν να χαλάσουν το ταξίδι. Λίγη προετοιμασία βοηθά πολύ.
- Ναυτία κίνησης: η θέση πάνω από τα φτερά κουνάει λιγότερο. Κοιτάξτε μακριά, όχι σε οθόνη, και φάτε κάτι ελαφρύ πριν από την πτήση. Αντιεμετικά φάρμακα παίρνετε μόνο μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας.
- Φούσκωμα: αποφύγετε όσπρια, λάχανο και αναψυκτικά την ημέρα του ταξιδιού.
- Αυτιά: μασήστε, καταπίνετε συχνά ή πιείτε νερό στην απογείωση και την κάθοδο. Ρινικά αποσυμφορητικά μόνο αν τα εγκρίνει ο γιατρός σας.
- Πρησμένα πόδια: φορέστε άνετα, φαρδιά παπούτσια, γιατί τα πόδια πρήζονται στις πολύωρες πτήσεις και δυσκολεύεστε να τα ξαναβάλετε.
Αυτοκίνητο, πλοίο ή αεροπλάνο; Επιλογές για ταξίδι στην Ελλάδα
Για μικρές αποστάσεις το αυτοκίνητο δίνει ευελιξία, αλλά ισχύουν οι ίδιοι κανόνες: στάσεις κάθε μία με δύο ώρες, ζώνη χαμηλά κάτω από την κοιλιά και διαγώνια ανάμεσα στα στήθη, και ποτέ απενεργοποιημένος αερόσακος χωρίς λόγο. Το πλοίο είναι άνετο σε καλό καιρό, αλλά η θαλασσοταραχή επιδεινώνει τη ναυτία.
Το πιο σημαντικό ερώτημα στο τρίτο τρίμηνο δεν είναι το μέσο, αλλά ο προορισμός. Σε μικρά νησιά δεν υπάρχει πάντα μαιευτήριο ή μονάδα νεογνών, και η διακομιδή εξαρτάται από τον καιρό. Μετά τις 34 με 35 εβδομάδες συζητήστε με τον γιατρό σας αν ο προορισμός σάς δίνει γρήγορη πρόσβαση σε μαιευτική φροντίδα.
Μετά την πτήση: σημάδια που χρειάζονται ιατρική εκτίμηση
Ζητήστε άμεσα βοήθεια αν τις επόμενες ημέρες εμφανίσετε:
- πόνο, πρήξιμο ή ζέστη στη μία γάμπα,
- δύσπνοια, πόνο στο στήθος ή βήχα με αίμα,
- κολπική αιμορραγία ή απώλεια υγρού,
- ρυθμικές, επώδυνες συσπάσεις πριν από τις 37 εβδομάδες,
- αισθητά μειωμένες κινήσεις του μωρού,
- πυρετό μετά από ταξίδι σε τροπική χώρα.
Τα δύο πρώτα μπορεί να σημαίνουν θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή και αντιμετωπίζονται ως επείγοντα.
Ακτινοβολία και συχνές πτήσεις για επαγγελματικούς λόγους
Η κοσμική ακτινοβολία στο ύψος που πετούν τα αεροπλάνα είναι μεγαλύτερη από ό,τι στο έδαφος, αλλά η δόση μιας πτήσης είναι μικρή. Μια μεγάλη υπερατλαντική πτήση δίνει δόση της τάξης μιας απλής ακτινογραφίας θώρακα. Για μια έγκυο που πετά μερικές φορές τον χρόνο, αυτό δεν έχει πρακτική σημασία.
Το ζήτημα αφορά κυρίως όσες πετούν πολύ συχνά: πληρώματα, πιλότους και γυναίκες που ταξιδεύουν για δουλειά σχεδόν κάθε εβδομάδα σε μεγάλες, πολικές διαδρομές. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει όριο δόσης για το έμβρυο των εργαζομένων εγκύων, και πολλές αεροπορικές εταιρείες απομακρύνουν τις έγκυες αεροσυνοδούς από τις πτήσεις μόλις ανακοινώσουν την εγκυμοσύνη. Αν η δουλειά σας περιλαμβάνει πολλές πτήσεις, συζητήστε με τον γιατρό σας και τον γιατρό εργασίας πόσες ώρες πτήσης είναι λογικές για το υπόλοιπο της κύησης.
Φαγητό, νερό και διαβήτης κύησης στο ταξίδι
Οι ώρες στο αεροδρόμιο και η αλλαγή ώρας ανατρέπουν το πρόγραμμα των γευμάτων. Λίγος σχεδιασμός κρατά σταθερό το σάκχαρο και την ενέργειά σας.
- Πίνετε ένα ποτήρι νερό περίπου κάθε ώρα πτήσης και περιορίστε τον καφέ και τα αναψυκτικά.
- Προτιμήστε σάντουιτς με καλά ψημένο κρέας ή τυρί από παστεριωμένο γάλα. Αποφύγετε σαλάτες άγνωστης προέλευσης, σούσι και αλλαντικά που δεν έχουν θερμανθεί.
- Αν έχετε διαβήτη κύησης, κρατήστε στη χειραποσκευή μετρητή σακχάρου, ταινίες και σνακ για υπογλυκαιμία. Η ινσουλίνη πρέπει να ταξιδεύει πάντα στην καμπίνα, όχι στις αποσκευές, μαζί με ιατρική βεβαίωση.
- Σε ταξίδι με αλλαγή ώρας πολλών ωρών, ζητήστε από τον γιατρό σας οδηγίες για το πώς θα προσαρμόσετε τα γεύματα και την αγωγή σας.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορώ να ταξιδέψω με αεροπλάνο στο πρώτο τρίμηνο;
Ναι. Η πτήση δεν αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής. Η ναυτία και η κούραση, πάντως, μπορεί να κάνουν το ταξίδι πιο δύσκολο.
Είναι ασφαλείς οι σαρωτές σώματος στο αεροδρόμιο;
Ναι. Οι ανιχνευτές μετάλλων και οι σαρωτές χιλιοστομετρικών κυμάτων δεν χρησιμοποιούν ιονίζουσα ακτινοβολία και θεωρούνται ασφαλείς στην εγκυμοσύνη.
Μπορεί η πτήση να προκαλέσει πρόωρο τοκετό;
Όχι. Η αλλαγή πίεσης στην καμπίνα δεν προκαλεί τοκετό ούτε ρήξη υμένων. Ο περιορισμός στις τελευταίες εβδομάδες υπάρχει επειδή ο τοκετός μπορεί να ξεκινήσει ανά πάσα στιγμή.
Χρειάζομαι χαρτί από τον γιατρό για να πετάξω;
Συνήθως από την 28η εβδομάδα και μετά. Ρωτήστε την αεροπορική εταιρεία για το τι ακριβώς ζητά και πόσο πρόσφατη πρέπει να είναι η βεβαίωση.
Πόσες ώρες πτήσης επιτρέπονται;
Δεν υπάρχει όριο ωρών. Στις πτήσεις άνω των τεσσάρων ωρών αυξάνεται ο κίνδυνος θρόμβωσης, γι’ αυτό χρειάζονται συχνή κίνηση, ενυδάτωση και κάλτσες συμπίεσης.
Μπορώ να πετάξω μετά από εμβρυομεταφορά;
Ναι. Η πτήση δεν επηρεάζει την εμφύτευση του εμβρύου, οπότε μπορείτε να επιστρέψετε στο σπίτι σας με αεροπλάνο μετά την εμβρυομεταφορά. Επειδή όμως η κύηση μετά από εξωσωματική έχει λίγο αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης, σε μεγάλες πτήσεις ακολουθήστε τα μέτρα πρόληψης και ενημερώστε τον γιατρό σας.
Μπορώ να πάρω φάρμακο για τη ναυτία πριν από την πτήση;
Υπάρχουν αντιεμετικά που χρησιμοποιούνται στην εγκυμοσύνη, αλλά τα παίρνετε μόνο μετά από συνεννόηση με τον γιατρό σας. Πρώτα δοκιμάστε θέση πάνω από τα φτερά, ελαφρύ γεύμα πριν από την πτήση και τζίντζερ.
Τι κάνω αν ξεκινήσουν συσπάσεις κατά τη διάρκεια της πτήσης;
Ενημερώστε αμέσως το πλήρωμα καμπίνας. Τα πληρώματα είναι εκπαιδευμένα σε πρώτες βοήθειες και μπορούν να αναζητήσουν γιατρό ανάμεσα στους επιβάτες ή να επικοινωνήσουν με ιατρική υποστήριξη στο έδαφος. Πιείτε νερό, ξαπλώστε στο πλάι αν γίνεται και σημειώστε πόσο συχνά έρχονται οι συσπάσεις.
Μπορώ να πετάξω αν είχα αιμορραγία νωρίτερα στην εγκυμοσύνη;
Εξαρτάται από την αιτία και από το αν η αιμορραγία έχει σταματήσει. Μια μικρή αιμορραγία του πρώτου τριμήνου που έχει ελεγχθεί και δεν επαναλήφθηκε συνήθως δεν αποτελεί εμπόδιο. Ζητήστε πάντα την έγκριση του μαιευτήρα σας πριν κλείσετε εισιτήρια.